Strottenhoofd: functie, anatomie, locatie en aandoeningen

Strottenhoofd: functie, anatomie, locatie en aandoeningen Het strottenhoofd is de verbinding tussen de mond-keelholte (orofarynx) en de luchtpijp (trachea). Het is een kraakbeenachtige structuur gelegen aan de voorkant van de hals, onder de keelholte en die de luchtpijp van de slokdarm scheidt en de ingang van de luchtpijp afsluit bij het slikken. Het is ook betrokken bij de vorming van stem en andere geluiden. In het strottenhoofd liggen de stembanden. Het strottenhoofd bevindt zich ongeveer in het midden van de hals. Je kunt het zien als een korte buis. Het strottenhoofd is bovenaan verbonden met de keelholte en onderaan met de luchtpijp. Het maakt deel uit van de luchtwegen. De binnenkant van het strottenhoofd is bekleed met slijmvlies. De wand bestaat uit bindweefsel, spieren en kraakbeen. Het kraakbeen houdt het strottenhoofd tegelijkertijd stabiel en elastisch. Bij mannen is het van buitenaf gemakkelijk te herkennen als de zogenaamde adamsappel. Het strottenhoofd kan getroffen worden door bepaalde aandoeningen.
1. membrana thyreohyoidica<BR>
2. ligamentum thyreohyoidicum medianum<BR>
3. incisura laryngica<BR>
4. cartilago thyreoides (schildkraakbeen)<BR>
5. ligamentum cricothyreoidicum medianum<BR>
6. conus elasticus<BR>
7. cartilago cricoides (ringkraakbeen)<BR>
8. trachea (luchtpijp)<BR>
9. os hyoides (tongbeen)<BR>
10. ligamentum thyreohyoidicum laterale<BR>
11. cornu superius (bovenste hoorn) van schildkraakbeen<BR>
12. bovenste larynxzenuw en -arterie<BR>
13. linea obliqua (schuine lijn)<BR>
14. musculi cricothyreoidici<BR>
15. cornu inferius (onderste hoorn) van schildkraakbeen<BR>
16. cricothyreoïdverbinding / Bron: Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem), Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)1. membrana thyreohyoidica
2. ligamentum thyreohyoidicum medianum
3. incisura laryngica
4. cartilago thyreoides (schildkraakbeen)
5. ligamentum cricothyreoidicum medianum
6. conus elasticus
7. cartilago cricoides (ringkraakbeen)
8. trachea (luchtpijp)
9. os hyoides (tongbeen)
10. ligamentum thyreohyoidicum laterale
11. cornu superius (bovenste hoorn) van schildkraakbeen
12. bovenste larynxzenuw en -arterie
13. linea obliqua (schuine lijn)
14. musculi cricothyreoidici
15. cornu inferius (onderste hoorn) van schildkraakbeen
16. cricothyreoïdverbinding / Bron: Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem), Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Wat is het strottenhoofd?

Het strottenhoofd is de verbinding tussen de keelholte en de luchtpijp. Het heeft twee belangrijke taken. Allereerst biedt het bescherming van de luchtpijp. Het sluit het bij het slikken de toegang tot de luchtpijp af door in de richting van het strotklepje omhoog te bewegen zodat er geen voedsel naar binnen kan. Het strotklepje of epiglottis ligt dan bovenop de ingang van de luchtpijp. Daarnaast speelt het een rol bij het maken van geluid.

Anatomie

Het strottenhoofd bestaat uit vier stukken kraakbeen:
  • ringkraakbeen (cartilago cricoides of cricoïd)
  • schildkraakbeen (cartilago thyreoides)
  • bekerkraakbeentjes (cartilago arytaenoides)
  • strotklepje (epiglottis)

Deze delen worden bij elkaar gehouden door spieren en ligamenten. Eén van de stukjes kraakbeen is de zogenaamde 'adamsappel', die vooral bij mannen van buitenaf gemakkelijk te herkennen en te voelen is. Op het bovenste deel van het strottenhoofd bevindt zich het strotklepje of epiglottis, een dun, dekselachtig kraakbeenklepje, bedekt met een slijmvlies. Het strotklepje sluit de ingang van de luchtpijp af bij het slikken en zorgt er zo voor dat het voedsel niet in de luchtpijp komt op weg naar de maag.

De stemplooien bevinden zich in het midden van het strottenhoofd. Als je inademt zijn ze open, als je uitademt worden ze gespannen en gaan ze door de lucht trillen. Hierdoor ontstaan ​​geluidsgolven die als stem te horen zijn. Des te meer de stemplooien worden aangespannen, des te hoger de toon. Als ze echter ontstoken, opgezwollen, slijmachtig of met littekens bedekt zijn, zoals bij chronische laryngitis (ontsteking van het strottenhoofd of de bovenste luchtpijp), kunnen ze niet meer goed trillen en klinkt de stem hees en dus ook dieper.

De binnenkant van het strottenhoofd is bekleed met het typische slijmvlies van de luchtwegen, dat bedekt is met zogenaamde trilharen, uitgezonderd de stemplooien en het strotklepje. Een trilhaar is ongeveer tien micrometer lang en 0,2 micrometer dik. Deze haren bewegen als een tarweveld in de wind en transporteren kleine stofdeeltjes en vuiltjes die zijn ingeademd. Daarentegen zijn de stemplooien en epiglottis bedekt met hetzelfde slijmvlies dat in de mond zit.

Functie van het strottenhoofd

Twee taken

Het strottenhoofd heeft twee taken:
  • het biedt bescherming van de luchtpijp tegen voedsel door naar voren en naar boven te bewegen bij het inslikken, en het wordt gesloten door het strotklepje
  • de stemplooien reguleren de lucht die je inademt en door hun trillingen brengen ze je stem voort

Verslikken of inademen van voedsel

Het strottenhoofd bereikt zijn limiet wanneer je tegelijkertijd probeert te eten en te praten: dan kan het gebeuren dat kleine resten van voedsel of vloeistof het slijmvlies van het strottenhoofd raken, wat een sterke hoest veroorzaakt. Het komt echter zelden voor dat aanzienlijke hoeveelheden voedsel of braaksel in de bronchiën terechtkomen door deze in te ademen en dit gebeurt vaak alleen bij bewusteloze mensen, bijvoorbeeld in geval van anesthesie, alcoholvergiftiging of bij kleine kinderen. Als dit gebeurt, kan vloeibaar voedsel of braaksel een gevaarlijke longontsteking veroorzaken (aspiratiepneumonie). Dit is de reden dat je een lege maag moet hebben als je onder algehele anesthesie moet worden gebracht.

Voortbrengen van de stem

De stem wordt voortgebracht door de luchtstroom van de uitgeademde lucht te laten trillen terwijl deze de glottis (de combinatie van de stembanden en de ruimte daartussen) passeert. De glottis wordt aan beide kanten beperkt door de vibrerende stemplooien (stembanden), de twee gepaarde structuren in het strottenhoofd, die de glottis in verschillende mate sluiten. De frequentie waarmee de lucht de stembanden laat trillen, bepaalt de toonhoogte. Je stem krijgt zijn volume door het te versterken in de resonantiekamers van de longen (of borst) en sinussen (bijholten). Er wordt van borstresonantie gesproken wanneer de resonantie van de longen domineert. (De borststem of borstregister is een manier van zingen waarbij je de borst kan voelen trillen.) Borstresonantie maakt de stem kalmer en donkerder dan hoofdresonantie. De fonatie (stemgeluid, vocalisatie) zelf vindt plaats door een gecompliceerd samenspel van drie spieren die de glottis sluiten en één spier die de glottis opent. Je stemgeluid wordt voortgebracht door luchttrilling die wordt voortgebracht door de trilling van de stembanden. Onder invloed van hormonale en metabolische invloeden is de stem onderhevig aan veranderingen in de loop van het leven.

Locatie van het strottenhoofd

Het strottenhoofd bevindt zich onder het tongbeen in het midden van de nek, waar het kan worden gezien als een uitsteeksel in de nek, vooral bij mannen. Je kan de voorkant van je strottenhoofd voelen als de adamsappel in je keel, net onder je kin. Bij het slikken beweegt het, wordt het naar voren en naar boven getrokken en sluit zo de luchtpijp. Als dit mechanisme niet werkt, bijvoorbeeld als je tegelijkertijd spreekt en slikt, dan kan vast of vloeibaar voedsel in de luchtpijp terechtkomen. Bij het kind daarentegen ligt het strottenhoofd hoger in de keel, waardoor ademen en drinken tegelijkertijd wel mogelijk is.

Aandoeningen aan het strottenhoofd

Laryngitis

Als onderdeel van een virale infectie (bijvoorbeeld griep) kan het strottenhoofd ontstoken raken (laryngitis), wat zich voornamelijk manifesteert door middel van heesheid. Je hebt vaak tegelijkertijd last van een loopneus (rhinitis) en een keelontsteking (faryngitis). Niet-inflammatoire irritatie door droge, rokerige lucht kan ook een ontsteking veroorzaken. Chronische ontstekingen kunnen ontstaan ​​bij overmatig alcohol- en nicotinegebruik, stoffige en droge lucht.

Pseudokroep

Pseudokroep is zwelling van de zachte weefsels onder de stemplooien veroorzaakt door virussen. Het ontwikkelt zich vooral bij kinderen bij wie het strottenhoofd nog erg krap is.

Epiglottitis

Een ontsteking van de epiglottitis, meestal veroorzaakt door bacteriën, komt ook voornamelijk voor bij kinderen en gaat gepaard met kortademigheid.

Strottenhoofdkanker

Strottenhoofdkanker komt relatief weinig voor. De meest voorkomende symptomen en klachten van strottenhoofdkanker zijn:
© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Laryngomalacie bij baby's en kinderenLaryngomalacie bij baby's en kinderenLaryngomalacie is een onschuldig ziektebeeld dat benauwdheid kan veroorzaken bij zuigelingen. Laryngomalacie betekent da…
Wat is heesheidHeesheid is een stoornis van het stemgeluid. De meeste mensen zijn ooit al eens hees geweest. Maar wat is heesheid nou p…
Strottenhoofdkanker: oorzaken, symptomen, behandelingStrottenhoofdkanker: oorzaken, symptomen, behandelingHoofd-halskanker is een verzamelnaam voor verschillende typen kanker, waaronder strottenhoofdkanker. Het is van groot be…
Menselijke stem en werking stembandenMenselijke stem en werking stembandenOnder de menselijke stem kan het vermogen om geluid voort te brengen door middel van het laten trillen van de stembanden…

Pijnstiller piroxicam (NSAID): gebruik, dosis & bijwerkingenPijnstiller piroxicam (NSAID): gebruik, dosis & bijwerkingenPiroxicam is een ontstekingsremmende pijnstiller die vooral gebruikt wordt bij chronische gewrichtsproblemen. Het medici…
Adamsappel: functie, taken, ziekten en letsel adamsappelAdamsappel: functie, taken, ziekten en letsel adamsappelDe adamsappel is een verdikking van het schildkraakbeen (cartilago thyreoides) en is vooral zichtbaar bij mannen. Bij vr…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Alan Hoofring (Illustrator), Wikimedia Commons (Publiek domein/bewerkt)
  • https://www.chop.edu/conditions-diseases/throat-anatomy-and-physiology
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Luchtpijp
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Larynx
  • https://pvhh.nl/strottenhoofd/strottenhoofdkanker/
  • https://emedicine.medscape.com/article/1949369-overview
  • https://www.britannica.com/science/larynx
  • https://www.kanker.nl/kankersoorten/strottenhoofdkanker/algemeen/het-strottenhoofd
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Strotklepje
  • https://www.innerbody.com/anatomy/respiratory/head-neck/larynx
  • https://www.singwise.com/articles/the-larynx-structure-and-function
  • https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/laryngitis/item32541
  • https://www.encyclo.nl/begrip/trilhaar
  • https://biologielessen.nl/index.php/a-15/1822-trilharen
  • https://encyclopedie.medicinfo.nl/aspiratiepneumonie
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Glottis
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Stemband
  • https://www.karenverbeek.be/coaching/intonatietraining/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Borststem
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Strottenhoofd
  • https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-90-368-0782-1_12
  • https://www.patient1.nl/encyclopedie/kanker-aan-het-strottenhoofd
  • https://www.umcutrecht.nl/nl/ziekenhuis/ziekte/strottenhoofdkanker
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538202/
  • https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1569733910700527
  • https://www.kanker.nl/kankersoorten/strottenhoofdkanker/algemeen/strottenhoofdkanker
  • https://www.kenhub.com/en/library/anatomy/muscles-of-the-larynx
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • Afbeelding bron 1: Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem), Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Reageer op het artikel "Strottenhoofd: functie, anatomie, locatie en aandoeningen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Gepubliceerd: 04-11-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 29
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!