InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Antibiotica: gebruik, bijwerkingen en neveneffecten

Antibiotica: gebruik, bijwerkingen en neveneffecten

Antibiotica: gebruik, bijwerkingen en neveneffecten Antibiotica zijn een uiterst belangrijk geneesmiddel in de moderne geneeskunde. Dankzij antibiotica kunnen bacteriële infecties efficiënt worden bestreden. Maar antibiotica kunnen ook nadelen met zich meebrengen, zoals het veroorzaken van vervelende bijwerkingen als maagpijn, hoofdpijn en diarree. Maar ook op het eerste zicht minder vanzelfsprekende bijwerkingen kunnen door bepaalde soorten van dit geneesmiddel veroorzaakt worden, denk bijvoorbeeld aan achillespeesontsteking. Daarom moet dit medicijn met de nodige omzichtigheid worden voorgeschreven, ook al omdat veelvuldig of langdurig gebruik kan leiden tot resistentie van bacteriën. Bovendien is het volledig afmaken van een antibioticakuur noodzakelijk om alle bacteriën die schadelijk zijn uit te schakelen. Als je de kuur niet volmaakt dan kan een ontsteking opnieuw gaan opspelen. Wat zijn de belangrijkste neveneffecten van antibiotica en met welke tips hou je best rekening bij het gebruik ervan?

Wat zijn antibiotica?

Antibiotica zijn medicijnen die erop gericht zijn om bacteriële infecties te bestrijden. In het menselijk lichaam zijn er "goede" en "slechte" bacteriën. Simpel gezegd komt een bacteriële infectie erop neer dat de negatieve bacteriën de positieve bacteriën overheersen. Wanneer je een antibioticum neemt, werkt dit tegen alle bacteriën, zowel goede als slechte. Het nadeel van antibiotica is dan ook dat door de vernietiging van de goede bacteriën het afweersysteem verzwakt.

Antibioticakuur altijd volmaken

Het is de afweging van de arts om te beslissen of het noodzakelijk is om een antibioticakuur te beginnen. Aan de hand van de ernst van de bacteriële infectie zal de arts een diagnose stellen. Hierbij komt het erop aan niet te snel te beginnen met een antibioticabehandeling. Soms is het afweersysteem van het lichaam sterk genoeg om zelf te reageren op de infectie. Acht de arts het afweersysteem niet sterk genoeg om de infectie te bestrijden, dan schrijft hij antibiotica voor. Een eens begonnen antibioticakuur moet altijd worden afgemaakt. Een antibioticakuur niet afmaken kan ervoor zorgen dat de ziekte of ontsteking een tijdje later opnieuw de kop opsteekt.

Antibiotica bijwerkingen

Antibiotica staan erom bekend om relatief veel neveneffecten te hebben. Het gaat dan ook om een erg effectief geneesmiddel dat zijn sporen nalaat in een lichaam dat aan een infectie onderhevig is. De noodzaak van de antibioticabehandeling moet altijd afgewogen worden aan de hand van de ernst van de aandoening en de last van mogelijke bijwerkingen. De bijwerkingen van antibiotica situeren zich vooral op het vlak van de spijsvertering en de huid, maar ook op andere niveau's kan het gebruik van dit geneesmiddel effecten veroorzaken.

Spijsvertering

  • maagpijn
  • diarree
  • misselijkheid
  • braakneigingen

Huid

  • huiduitslag
  • jeuk

Andere neveneffecten

  • koorts
  • hoofdpijn
  • zonneslag
  • zweten
  • haaruitval
  • gevoeligheid voor zonnebrand
  • allergische shock (zeldzame gevallen)

Neveneffecten sommige soorten

Antibiotica is er in tal van soorten en merknamen die allemaal hun specifieke kwaliteiten en werking hebben. Het kan dan ook zijn dat specifieke neveneffecten aan specifieke vormen van antibiotica kunnen gelinkt worden. Een voorbeeld daarvan zijn de groep van de fluorquinolonen (ook wel gespeld als 'fluorchinolonen') die vooral voor vervelende bijwerkingen kunnen zorgen op het vlak van pezen. Meer bepaald achillespeesontsteking of scheur aan de achillespees kunnen optreden na behandeling met fluorquinolonen, waaronder bijvoorbeeld de merknamen Tavanic, Ciproxin en Noroxin.

Gebruik antibiotica: tips

Belangrijk is dat je bij een antibioticakuur let op de volgende regels:
  • vermijd alcoholgebruik
  • vermijd blootstelling aan overmatig zonlicht
  • respecteer de voorgeschreven dosis
  • respecteer de termijn van de antibioticakuur

Paardenmiddel of risicovol medicijn?

Als medicijn heeft antibiotica een belangrijke plaats in de geschiedenis van de moderne geneeskunde. De ontwikkeling ervan in de twintigste eeuw leidde ertoe dat infecties genezen konden worden die voordien nog onverbiddelijk de dood tot gevolg hadden. Toch werd tegen het einde van de twintigste eeuw meer en meer gewaarschuwd tegen het al te makkelijk voorschrijven van dit medicijn. Langdurig gebruik van antibiotica zou immers ook het immuunsysteem op de lange termijn kunnen verzwakken waardoor nieuwe ziektes makkelijker kunnen ontstaan.

Antibiotica niet tegen virussen

Het mag niet vergeten worden dat antibiotica enkel werken tegen infecties veroorzaakt door bacteriën. Een infectie veroorzaakt door een virus kan niet bestreden worden met antibiotica. Belangrijk is daarom dat de arts een duidelijk beeld heeft van de infectie en met zekerheid kan uitmaken of het om een bacteriële of virale infectie gaat. In dat laatste geval is antibiotica dus niet aangewezen.

Lees verder

© 2012 - 2017 Verdanov, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat zijn antibiotica?Wat zijn antibiotica?Bijna iedereen in Nederland heeft wel eens antibiotica gehad voor het een of ander. Maar wat weten we nu eigenlijk van d…
Antibiotica, en de werking ervanAntibiotica, en de werking ervanAntibiotica hebben onze levens drastisch veranderd. Door de antibiotica zijn ernstige ziekten, die vroeger dodelijk ware…
Antibiotica en alcohol: risico’s en bijwerkingenAntibiotica en alcohol: risico’s en bijwerkingenHet is een veelgehoorde bewering dat je je moet onthouden van het drinken van alcohol tijdens een behandeling met antibi…
Zijn antibiotica wel echt zo goed voor je?Zijn antibiotica wel echt zo goed voor je?Heb je een blaasontsteking? Dan ga je naar de dokter voor een antibioticumkuur. Jaarlijks zijn er ongeveer 4 miljoen Ned…
Medicijnen: medicijngebruik – antibioticaMedicijnen: medicijngebruik – antibioticaWanneer u een infectie heeft dat veroorzaakt wordt door een bacterie dient u een antibiotica in te nemen. Deze remmen de…
Bronnen en referenties
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Antibioticum
  • http://www.apotheek.nl/themas/antibiotica
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Gescheurde_achillespees
  • http://www.gezondheidsnet.nl/bacterien/antibiotica-0 (bronnen geraadpleegd op 10/04/2016).

Reageer op het artikel "Antibiotica: gebruik, bijwerkingen en neveneffecten"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Moenaert, 21-04-2017 10:48 #11
Ik heb antibiotica genomen, gedurende 11 dagen Mobic 15mg tabletten en heb de behandeling moeten stopzetten gezien ik evenwichtstoornissen had en misselijkheid ook. Dit is nu 10 dagen geleden en nog altijd heb ik die evenwichtstoornissen. Is dit normaal?
Dank.

Anoniem, 16-03-2017 23:22 #10
Ik heb een blaasontsteking en die is nu zo goed als verdwenen door antibiotica, maar ik heb nu wel jeuk aan mijn vagina, roodheid en een branderig gevoel. Ik moest mijn antibiotica 6 dagen nemen maar ik ben na 5 dagen gestopt door de jeuk enz. Ik heb ook een opgeblazen gevoel in mijn onderbuik en borrelingen, zou dit van de antibiotica komen? Reactie infoteur, 18-03-2017
Beste,

De symptomen die je beschrijft kunnen inderdaad bijwerkingen zijn van de antibiotica. Antibiotica zijn vaak prikkelend voor de buik en kunnen zorgen voor buikkrampen, lucht in de buik (borrelingen) en eventueel diarree. Ook de symptomen die optreden aan de vagina kunnen hiermee te maken hebben.
Na enkele dagen zouden deze neveneffecten echter voorbij moeten zijn.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Thea, 26-01-2017 16:48 #9
Hallo,
Na een antibioticakuur, voor een wortelontsteking, werd ik verkouden. Deze duurt nu al zo lang, en is zo heftig, dat ik me af vraag of mijn afweersysteem door de kuur is af genomen?
Ik ben normaal bijna nooit verkouden, maar nu ben ik al meer dan 3 weken hondsberoerd.
Hoelang blijft de antibiotica in je lichaam, en kan ik mijn afweersysteem weer terug krijgen?

mvg Thea

Hendrik, 22-01-2017 09:51 #8
Goede morgen.
Bij het vermoeden van mijn tandarts, waarover ik zeer tevreden ben, zou ik een ontsteking onder mijn kies hebben en daarbij heb ik antibiotica gehad. Hij wilde tijdens deze kuur een wortelkanaalbehandeling doen.
De werkzame stof is fenoxymethylpenicilline dit staat op de bijsluiter en het heet Penicillin V stada en is van Aliud Pharma.
Vermeld dient te worden, ik ben 77 jaar en woon in Emmerich Duitsland.
De kuur heb ik gedaan en doordat ik geen pijn had, is de behandeling uitgesteld en heb hem afgesproken, dat ik mij meld bij het erger worden.
Nu komt mijn vraag: "De kuur is achter de rug en ik heb nu last van draaiduizeligheid. kan dit door de antibiotica komen"? Reactie infoteur, 24-01-2017
Beste,

Normaal gezien verdwijnen de bijwerkingen van antibiotica wanneer de kuur gestopt is, of binnen enkele dagen erna. Vermits u nu geen antibiotica meer neemt is mogelijk een ander probleem de oorzaak van uw duizeligheid (neemt u ook andere geneesmiddelen?, wat is uw precieze gezondheidstoestand?, enz…)
Het beste is om dit te melden aan uw behandelende arts, vermits deze uw specifieke medische situatie kent. Daarna zal u meer te weten kunnen komen, en kan de duizeligheid behandeld worden.

Alvast veel beterschap gewenst,

Vriendelijke groet,
Verdanov

Sandra, 05-07-2016 12:59 #7
Hallo.
Heb nu 2 verschillende antibiotica gehad. En wegens niet aanslaan, in ziekenhuis beland, met longontsteking. Kreeg daar prednison. Nu een week thuis. Prednison aan het afbouwen. Maar nu bij gemeenschap met vriend, hebben we, vooral ik, een brandend gevoel in de vagina. Is dit van de antibiotica?

Ingrid, 09-04-2016 23:11 #6
Kan het zijn dat je door antibiotica gebruik haaruitval kunt krijgen.? Reactie infoteur, 10-04-2016
Beste,

Haaruitval is inderdaad een van de mogelijke, weliswaar zeldzame bijwerkingen van langdurig antibioticagebruik.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Mike, 09-04-2016 13:43 #5
Door helaas chronische nierstenen en chronische clusterhoofdpijn gebruik ik een behoorlijke dosis morfine (pleisters) en lig ik met flinke regelmaat in het ziekenhuis aan het infuus. Bijwerkingen zijn bij mij altijd weer de bingo en 1 bijwerking is dat de medicatie mijn gebit aantast en dan kan je poetsen en alles doen wat mogelijk is maar helaas. Blijkbaar heeft zich een bacterie zich al een lange tijd weten te verschuilen achter een kies. Vorige week kreeg ik last van mijn slaap. Kon er niet aanzitten zonder helse pijn. Hoofdpijn heb ik toch al 24/7 dus tja wanneer zeg je dan hmmm denk dat dit anders is? Maar goed eergisteren wakker geworden en helse pijn aan cq bij een kies en ja hoor ik voel en mis de complete onderzijde. Naar de tandarts en deze kijkt en zegt meteen dat er een enorme ontsteking zit. Dus aan de antibiotica en wat ik begrepen heb ook een behoorlijk heftige.
Maar wat kan je daar beroerd van worden zeg. Ben zo misselijk als een konijn, voel me enorm rusteloos, mijn hoofd lijkt alsof iemand een band eromheen trekt en voel me letterlijk en figuurlijk zo beroerd als een hond.
Mijn tandarts drukte me op het hart om gezien de al aanwezige pijnstillers extra voorzichtig bedacht te zijn op eventuele verspreiding van de infectie. Maar waar moet ik nou op letten?

Anoniem, 28-02-2016 22:21 #4
Hoelang blijft antibiotica in je lichaam zitten nadat je het voor het laatst hebt gebruikt? Ik heb namelijk in 2013 in het buitenland antibiotica gebruikt nadat ik ziek werd en ik vraag me af of er nog resten hiervan in me lichaam kunnen zitten? Reactie infoteur, 02-03-2016
Beste,

Hoelang antibiotica in je bloed blijft zitten hangt in de eerste plaats af van de termijn dat je in behandeling bent geweest. Ook de sterkte van de antibiotica kan een rol spelen. Doorgaans duurt een behandeling met antibiotica relatief kort en de resten ervan zullen dan ook vrij snel uit het lichaam verdwijnen. Als je in 2013 antibiotica hebt gebruikt dan zijn er in 2016 normaal gezien dus geen resten van antibiotica meer in je lichaam aanwezig.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Michel Rieder, 22-07-2015 14:48 #3
Hallo,

Ik gebruik 2x daags ciprofloxacine 750 mg. dit gebruik ik al sinds maart 2013 ivm een moeilijk onder controle te krijgen ESBL pseudomonas bacterie. Ik heb een aantal grote operaties gehad waarvan twee de oorzaak zijn van de ESBL bacterie.
Er was twee maal gestopt met een onderhoudende antibiotica waarna de bacterie een nog grotere infectie veroorzaakte met name heeft deze bacterie mijn buismaag 2 keer beschadigd en mijn aorta geïnfecteerd waardoor deze over een lengte van ongeveer 20 cm is vervangen door kunststof.
Nu is mijn vraag wat zijn eventueel op de lange termijn de gevolgen van zo'n hoge dosis ciprofloxacine per dag.
Met vriendelijke groet Michel Reder Reactie infoteur, 22-07-2015
Beste Michel,

Er kunnen tal van bijwerkingen van ciproflaxine optreden wanneer je het neemt op lange termijn. Voorbeelden zijn onder meer maagklachten, een verslechterde nierfunctie, spierpijnen en gewrichtsproblemen. De bijsluiter van ciproflaxine verdeelt de verschillende bijwerkingen onder in drie soorten: vaak voorkomende, soms voorkomende en zelden voorkomende bijwerkingen.
Voor meer gedetailleerde info kan je terecht op volgende link:
http://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h25208.pdf

Vriendelijke groet,
Verdanov

Yvette Callebaut, 30-06-2015 15:02 #2
Mijn vriend, 80 jaar, heeft na een kleine ingreep antibiotica gekregen en na enkele dagen kreeg hij pijn aan de voet, die begon te zwellen en hij kon er niet meer opstaan, de huisdokter heeft hem onmiddellijk doen stoppen met antibiotica, het zou een achillespeesontsteking zijn veroorzaakt door de antibiotica. Is dit mogelijk? Reactie infoteur, 30-06-2015
Beste Yvette,

Antibiotica kunnen op meerdere vlakken bijwerkingen veroorzaken, waaronder ook op het vlak van pezen en gewrichten. Vooral bij antibiotica als ciprofloxacine en fluorchinolon kunnen achillespeesontsteking of achillespeesruptuur optreden als neveneffect. Het is dus niet onlogisch dat de behandelende arts deze link legt.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Femmie Bierma, 14-06-2014 11:22 #1
Als je antibiotica krijgt voorgeschreven, is de pil dan nog wel betrouwbaar? Reactie infoteur, 14-06-2014
Hallo Femmie,

Het is inderdaad zo dat bepaalde antiibotica de werking van de pil kunnen beïnvloeden. De pil kan op die manier minder betrouwbaar worden. Het is verstandig om aan je arts te vragen of de antibiotica die je gebruikt de werking van de pil kan verminderen.

Vriendelijke groet,
Verdanov

Infoteur: Verdanov
Laatste update: 14-01-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Antibiotica
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!