InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > De geneeskracht van zuurbes

De geneeskracht van zuurbes

De geneeskracht van zuurbes De zuurbesstruik komt voor op het gehele Euraziatische continent en Noordwest-Afrika. Tegenwoordig is hij om culinaire redenen gecultiveerd in Nieuw Zeeland, Noord-Amerika en Groot-Brittannië. Het is een plant waarvan sommigen denken dat de bessen giftig zijn maar dat blijkt onjuist. De zuurbes wordt gebruikt als sierplant. Hij heeft doorns en kan drie meter hoog worden. Bovenal heeft de plant medicinale kwaliteiten. Hij wordt vooral in de fytotherapie ingezet bij spijsverteringsproblemen en nierstenen.
Botanische tekening zuurbes / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Botanische tekening zuurbes / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Inhoud:


Zuurbes is niet giftig

Zuurbes is geen giftige struik, zoals sommige mensen denken. Deze geneesplant kan gegeten worden zolang je bescheiden hoeveelheden hanteert. In diverse landen maakt men jam van zuurbes. Van de wortelbast en wortel wordt een medicinale thee gemaakt. De gedroogde zuurbesvruchtjes worden in een zelf gemaakte muesli gegeten als rozijnen. In Rusland wordt er een snoepje gemaakt op basis van deze zure bes. Er zit berberine in en in zuivere vorm is dit een giftige stof. Je komt echter zuivere berberine niet tegen in delen van de zuurbesplant, misschien dat daarom verwarring is ontstaan over de vermeende giftigheid van zuurbes.

Zuurbes in Iran

In Iran, waar de bes zereshk wordt genoemd, kookt men de bessen om sauzen te bereiden. De zuurbes wordt soms samen met rijst gekookt. Iran is de grootste producent van zuurbes; in dat land wordt jaarlijks circa 4500 ton zuurbes geoogst. De zuurbes wordt op hetzelfde land gekweekt als saffraan en tegelijkertijd geoogst. Overigens is Iran ook ´s werelds grootste producent van saffraan.

Geschiedenis zuurbes

In de 17e eeuw dachten boeren dat de zuurbes een schimmel veroorzaakte op graansoorten. Er was een hevige strijd gaande of de zuurbes wel of geen bestaansrecht had. De mensen die zuurbesjam maakten vonden dat het azijnzure vruchtje gewoon moest kunnen groeien. In de V.S. is het lange tijd verboden geweest om zuurbes in te voeren. In 1865 werd inderdaad wetenschappelijk vastgesteld dat schimmels op de zuurbesplant sneller genetisch ontwikkelen door uitwisseling van informatie met zuurbes waardoor er schadelijke schimmels konden ontstaan. Dat weerhield men er echter niet van om de zuurbes te blijven gebruiken als natuurmedicijn. Zo wordt in de traditionele geneeskunde van Oostenrijk een thee, gelei en siroop van de berberis gemaakt om luchtwegenproblemen, koorts, infecties, verkoudheid en de griep mee te behandelen.

Naamgeving

De Latijnse naam voor zuurbes is Berberis vulgaris. In het Nederlands wordt naast zuurbes de namen zuurdoorn, azijnbes en berberis gebruikt. Berberis is de Latijnse naam voor bes en vulgaris betekent ´gewoon´. Hij heet uiteraard azijnbes omdat de bes zuur smaakt en zuurdoorn omdat er doorns aan de struik zitten.

Werkzame stoffen zuurbes

In de fytotherapie wordt met name de wortel en de wortelbast gebruikt. Soms wordt de bes en het blad eveneens aangewend voor medicinale doeleinden. De belangrijkste werkzame stof in zuurbes is de alkaloïde berberine. Daarnaast zitten de alkaloïden jatrorrhizine, palmatine, oxyacanthine, magnoflorine, berberubine, berbamine, columbamine, isoterandine en chelidoninezuur erin. Voorts bevat de zuurbes resinen, tanninen en vitamine C.

Zuurbes voor de spijsvertering

De bittere alkaloïden berberine en oxyacanthine maken van zuurbes een eetlustopwekkend middel. Daarnaast is het een maagversterkend middel. Het zorgt ervoor dat er meer galzuren worden aangemaakt zodat het eten beter verteerd kan worden. Daardoor is het goed voor de spijsvertering in het algemeen en worden voedingsstoffen beter opgenomen in het lichaam. Hierdoor zorgt het tevens voor een laxerende werking. Verder is het zurige van de bes een middel dat braakneigingen indamt. In de
Zuurbesstruik / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Zuurbesstruik / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
fytotherapie wordt zuurbes ingezet bij de volgende indicaties:
  • Dyspepsie,
  • Anorexia,
  • Lever- en galstuwingen,
  • Galstenen,
  • Galkolieken,
  • Misselijkheid, braakgevoelens,
  • Constipatie.

Vroeger at men compote van zuurbes bij eetlustgebrek en verstopping.

Zuurbes bij nierproblemen

Zuurbes heeft een urinedrijvende werking. Er zitten stoffen in die de nieren stimuleren in hun werking. Op deze manier worden ongewenste afvalstoffen beter uit het lichaam afgevoerd en kunnen nierproblemen zoals nierstenen niet of minder snel ontstaan. Er geldt een contraindicatie voor het gebruik van zuurbes bij nierproblemen als met tijdens een nieraandoening koorts heeft. Mocht de
Bloemknoppen zuurbes / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bloemknoppen zuurbes / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
patiënt geen koorts hebben dan kan de zuurbes worden aangewend bij:
  • Nefrolithiasis of nierstenen,
  • Oedeem,
  • Urineretentie,
  • Ureterpijnen.

Overige medicinale werkingen zuurbes

De zuurbesbast is een tonicum voor de bloedvaten en wordt bij spataderen en aambeien ingezet. De antibacteriële werking van zuurbes wordt gebruikt bij infectieuze diarree, giardiasis, oppervlakkige ooginfecties, leishmaniasis, malaria, trichomoniasis en trypanosomiasen.

Dosis en waarschuwing

De wortel moet slechts in beperkte mate gegeten worden. De voorgeschreven maximum dosis is 0.6 gram, driemaal daags. Van de wortel wordt een kort afkooksel die je als thee kan drinken. Hiervoor wordt 40 gram per liter water gebruikt en er wordt aangeraden hier drie koppen thee per dag van te drinken teneinde de medicinale werkzaamheid te verkrijgen. Je kunt een tinctuur of moedertinctuur kopen op basis van een voorschrift van en fytotherapeut. Zuurbes wordt niet gegeven aan zwangere vrouwen omdat het de baarmoeder te veel stimuleert. Bij irritatie van het maagdarmslijmvlies wordt zuurbes niet voorgeschreven omdat het een te prikkelende werking heeft.
© 2013 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Soorten kruidenthee en hun werking op de gezondheid: tipsSoorten kruidenthee en hun werking op de gezondheid: tipsEen kopje thee is een ideaal middel om je lichaam op een natuurlijke manier gezond te houden. Kruidenthee heeft tal van…
Afslanken en gezond blijven met Bojenmi theeAfslanken en gezond blijven met Bojenmi theeDe traditionele Chinese geneeskunde werkt sinds meer dan duizend jaar voornamelijk met kruiden. Op dit moment zijn er in…
Nierstenen: Hoe ze ontstaan en worden behandeldNierstenen: Hoe ze ontstaan en worden behandeldNierstenen kunnen gevormd worden wanneer de nieren teveel heeft van bepaald stoffen waardoor er ze gaan kristalliseren.…
De geneeskracht van boomhortensiaDe geneeskracht van boomhortensiaEen hortensia is een veel geziene plant in tuinen. Hij krijgt mooie, grote, bolvormige bloemen. Het is een grote struik…
Nierstenen, hoe kom je er vanaf?Nierstenen, hoe kom je er vanaf?Nierstenen kunnen voor behoorlijk wat pijn zorgen tijdens het plassen, maar ook in het dagelijkse leven. Wanneer nierste…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst
  • Foto´s: wikimedia commons
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Gew%C3%B6hnliche_Berberitze
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Zuurbes
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Berberis_vulgaris
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van zuurbes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 23-09-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!