InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > De geneeskracht van tuinkers

De geneeskracht van tuinkers

De geneeskracht van tuinkers Oorspronkelijk groeit tuinkers in het wild in het Middellandse Zeegebied met name en Noord-Afrika en het Midden-Oosten oftewel: West-Azië. Tegenwoordig komt deze culinaire geneesplant verwilderd in heel Europa voor. Hoogstwaarschijnlijk hebben de Romeinse soldaten tuinkers meegenomen naar de noordelijke regionen van Europa. Een volgroeide tuinkersplant kan 50 centimeter hoog worden en lijkt totaal niet op de kiemplantjes uit de supermarkt. Hij bloeit van mei tot juli met witte bloemen. Tuinkers is vooral van medicinale waarde bij hoest, obstipatie en het kan dienen ter zuivering van het bloed. Daarnaast zijn tuinkerszaden van oudsher een ayurvedisch medicijn.
Tekening tuinkers / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Tekening tuinkers / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Inhoud:


Naamgeving

De Latijnse naam van tuinkers is Lepidium sativum. In het Nederlands kennen we enkele alternatieve namen: bitterkers, hofkers, boterhamkruid, kroezekers, steenkers, cressonette, sterkkers en sterrekers. De naam kers is verwant aan de naam ´eruca´, waar ook het Engelse woord cress en het Duitse woord Kresse van komen. Eruca, de algemene benaming van koolsoorten, is in de Europese taal verbasterd tot kers en kresse. In het oudhoogduits betekent ´cresso´, een woord wat ook in verband staat met eruca, ´scherp´. Dat verbasterde in het Nederlands tot ´kers´, vandaar dat we deze naam gebruiken.

Op de Duitse Wikipedia staat dat tuinkers uit West- en centraal-Azië komt. De Nederlandse Wikipedia geeft Noord-Afrika als plaats van oorsprong. De Duitse Wikipedia afdeling is over het algemeen meer gedegen en betrouwbaarder.

Geschiedenis

In het antieke Egypte werd tuinkers als saladeblad minstens 200 jaar voor Christus gegeten. Dioscorides, de pionier in de geneeskunde en kruidenwetenschap wiens roots in het oude Griekenland lagen terwijl hij werkte voor de antieke Romeinen, beschreef het koken van tuinkers.

Traditionele geneeswijze

In de Europese kruidengeneeskunde won tuinkers faam als medicijn bij bloedarmoede, blaasaandoeningen en gebrek aan eetlust. Verder wordt het gezien als een bloedzuiverend middel en kan het hoest bestrijden. Het is eveneens een laxeermiddel wat aldus bij obstipatie kan worden ingezet.

Tuinkerszaden in India

Tuinkerszaden, in India chandrashoor genoemd, worden sinds de oudheid gebruikt in de ayurveda, de traditionele geneeskunde van India. Er is een hele reeks toepassingen voor tuinkerszaad. Allereerst kan men er postnatale complicaties mee voorkomen. Tuinkerszaden zijn bitter, verwarmend, zuiverend, rubefacient(roodmakend op de huid), galactogoog, tonisch, afrodisiacum, goed voor de ogen, antihistamine en het is een natuurlijk diureticum. Zij worden in India bij de behandeling van astma, hoesten met slijm, kompressen voor verstuikingen, lepra, huidziekte, dysenterie, artritis, diarree, splenomegalie(vergrote milt), dyspepsie en lumbago (lage rugpijn) ingezet. Van de zaden is aangetoond dat de symptomen van astma verbeteren. De longfunctie in het algemeen wordt verbeterd door tuinkerszaden. Verder is van de zaden gerapporteerd dat ze een positieve werking hebben op de bloedsuikerspiegel. Dat gebeurde onder andere in een Marokkaans wetenschappelijk onderzoek uit 2005.

Recent wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek toont een deel van de medicinale werkingen uit de volksgeneeskunde aan. Het is in ieder geval een feit dat tuinkers en tuinkerszaden ontstekingsremmend werkt. Tuinkerszaden werken nog iets sterker. Hieronder staan een paar recente onderzoeken:
  • In een onderzoek uit 2010 bleek dat tuinkers een mild tot redelijk pijnstillend effect heeft.
  • Pakistaans onderzoek uit 2012 laat zien dat tuinkerszaden medicinale werking hebben bij diarree.
  • Onderzoek uit India wat afgerond werd in 2013 toont aan dat tuinkerszaad ontstekingsremmende werking heeft. Het wordt in de Indiase ayurveda terecht ingezet bij artritis.
  • Oostenrijks onderzoek uit 2002 laat zien dat glucotropaeoline en benzylisothiocyanaat kankerbestrijdende werking hebben doordat ze het lichaam ontdoen van gifstoffen.

Inhoudsstoffen tuinkers

Van tuinkers wordt het complete bovengronds groeiende plantje gebruikt. Hierin zitten de volgende medicinaal werkzame bestanddelen: etherische oliën zoals benzylcyanide, mosterdglycosiden zoals glucotropaeoline en benzylisothiocyanaat, de vitaminen caroteen, B11, C, E en nicotinamidezuur en de mineralen kalium, ijzer, calcium en natrium.

Vitaminen tuinkers

De percentages voor vitaminen in tuinkers zijn bijzonder hoog. Zo bevat 100 gram tuinkers welgeteld 516% van de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid(ADH) aan vitamine K. Vitamine C zit er met 83% van de ADH in en vitamine A met 43%. Daar kan nog aan worden toegevoegd dat er ook andere carotenoïden in tuinkers zitten. Carotenoïden worden in het lichaam omgezet in vitamine A. Tuinkers bevat eveneens over 38% van de ADH aan de carotenoïde luteïne en zelfs zeaxanthine. In totaal komt het vitamine A-niveau door het eten van tuinkers boven de 100% van de ADH uit. Ook overige vitaminen zitten er in met behoorlijke percentages: B2: 22% ADH, B11: 20% ADH, B6: 19% ADH, B1 en B3: 7% ADH en vitamine E en B5: 5% ADH.

Mineralen in tuinkers

De percentages voor mineralen zijn een stuk lager maar nog altijd zeer noemenswaardig. Er zit het meeste mangaan in: 26% van de ADH. Van kalium zit er 13% van de ADH in tuinkers. Magnesium en fosfor zijn beide vertegenwoordigd met 11% van de ADH. IJzer heef teen ADH-percentage van 10% en calcium sluit de rij met 8% ADH.

Tuinkers uit de winkel / Bron: Optograph, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Tuinkers uit de winkel / Bron: Optograph, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Kweken van tuinkers

Tuinkers wordt gekweekt als toekruid bij salade, groenten en op brood. Je kunt het in de moestuin zaaien vanaf maart, waarna het heel snel opkomt. Binnen enkele weken is het reeds oogstbaar. Als je het binnen op de vensterbank kweekt is het al na 10 tot 14 dagen te oogsten. Tuinders kweken tuinkers onder glas omdat het dan sneller groeit. Tuinkers heeft in principe geen kunstmest nodig; het groeit goed op alleen water. Maar het kan geen kwaad om een theelepeltje sole of Keltisch zeezoutoplossing bij het water te doen; dan heeft het wat meer mineralen tot zijn beschikking.

Eettips tuinkers

De smaak van tuinkers hangt ergens in het midden tussen een milde vorm van mosterd en rettich, waar tuinkers beide familie van is. Voor de Tweede Wereldoorlog deed men nog enkel gehakte tuinkers met basterdsuiker en citroensap op brood. Ook nu nog wordt soms tuinkers met boter en citroensap op een beschuitje gedaan. Verder kun je tuinkersboter maken, is het een lekker soepkruid en maak je een boterham met pindakaas, tahin of zonnebloempasta smaakvoller met deze kiemplant. Verder is het een goed idee om tuinkers over een reeds gebakken omelet te strooien. In Duitsland doet men tuinkers door de kwark. Het is prima mogelijk om fijngehakte tuinkers door een zelf gemaakte mayonaise te doen.
© 2014 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Last van obstipatie?Last van obstipatie?Wanneer je last hebt van obstipatie heb je problemen met je stoelgang. Dit is erg vervelend en kan best pijnlijk zijn. H…
Obstipatie; verstopping dikke darm oorzaken en oplossingenObstipatie; verstopping dikke darm oorzaken en oplossingenEen obstipatie van de ontlasting in de darmen kan erg vervelend zijn en kent vele oorzaken. Om een obstipatie op te loss…
Obstipatie of moeilijke stoelgangObstipatie of moeilijke stoelgangHet is niet dodelijk maar kan wel pijnlijk en lastig zijn en het is een veel voorkomende darmaandoening. Geheel ten onre…
Verstopping en diarreeVerstopping en diarreeTwee uitersten van elkaar: verstopping/obstipatie en diarree/buikloop. Niet naar de wc kunnen gaan of juist erg vaak moe…
Maca, de Peruaanse ginsengMaca of Lepidium peruvianum Chacon is een knolgewas die hoort bij de koolgewassen (Brassicacaea), familie van broc­coli,…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: De:Benutzer:Rainer Zenz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: Geneeskrachtige planten en kruiden, Dr. Ute Künkele en Till R. Lohmeyer
  • Boek: Blöte-Obbes, De geurende kruidhof
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Tuinkers
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Gartenkresse
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Garden_cress
  • Bloedsuikerspiegel: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15707780
  • Diarree: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22006354
  • Pijnstillend: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22131742
  • Ontstekingsremmend: http://pubmedcentralcanada.ca/articlerender.cgi?accid=PMC3902599
  • Kankerbestrijdend: http://carcin.oxfordjournals.org/content/23/7/1155.abstract
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: Optograph, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van tuinkers"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 07-07-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!