InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Leven > Kloostertuinen in de Middeleeuwen

Kloostertuinen in de Middeleeuwen

Vele eeuwen lang, tot in de late middeleeuwen, trokken rondreizende genezers, nu soms kwakzalvers genoemd, door de landen van Europa, in de steden waren het vooral artsen en apothekers die de geneeskunde beoefenden. Het gewone volk liep naar de rondtrekkende kwakzalvers. Wanneer deze `wonderdoeners' echter niet in de buurt waren, zocht men, zoals vroeger in het oude Griekenland, bij de kloosters hulp voor ziekte en leed. De eenvoudige mensen verwachtten, net als in de Griekse tempels, wonderdaden van de monniken of kloosterzusters of in elk geval enige hulp. De kloosterlingen wisten veel wat zelfs voor de artsen en apothekers onbekend was. Dat kwam omdat zij de Griekse en Latijnse geschriften lazen en uit de originele tekst, voor zover die correct overgeleverd was, vernamen wat vroeger de beroemde Hippocrates en Galenus geschreven hadden over kruiden, gezondheid en ziekte. Hierdoor kon in de stilte van de kloosters een complete kloostergeneeskunde ontstaan, die door monniken werd beoefend.

Uit onderzoek van het middeleeuwse klooster in St. Gallen en de kloostergeneeskunde van die tijd. weten we dat een groot gedeelte van het klooster, als ziekenhuis, zoals men het nu zou noemen, was ingericht. Een oude plattegrond van het klooster getuigt van een middeleeuwse therapie, die voornamelijk bestond uit de drie regels van de arts Galenus, te weten 'aderlating, purgeren en geneeskruiden'. De kruidentuin van Sankt Gallen was zo indrukwekkend, dat Walafrid Strabo reeds in het jaar 842 een lang Latijns gedicht in hexameters schreef, een loflied op die tuin en zijn planten. Hieronder vind je de vermelding van 23 gewassen en hun heilzame werking, die destijds in de kruidentuin van St. Gallen werden verbouwd.

Uit de kruidentuin van het klooster St. Gallen

  1. Salvia-salie: helpt bij talrijke aandoeningen.
  2. Ruta-wijnruit: bestrijdt verborgen vergiften, reinigt van schadelijke lichaamsvochten.
  3. Abrotanum-citroenkruid: helpt bij koorts en stekende pijnen in de zij. Helpt ook bij jichtaanvallen.
  4. Cucurbita-kalabas: is een delicatesse.
  5. Pepones-meloen: werkt verkoelend op de ingewanden.
  6. Absinthum-alsem: verdrijft koorts, hoofdpijn en duizeligheid.
  7. Marrubium-andoorn: verlicht beklemming op de borst, helpt bij vergif in spijs en drank.
  8. Foeniculum-venkel: heilzaam voor de ogen, bij maag-darmkrampen, bevordert de spijsvertering, geneest kinkhoest.
  9. Gladiola-zwaardlelie: verzacht blaastijden.
  10. Lybisticum-lavas-maggiplant: het sap kan blindheid veroorzaken, de zaden kunnen echter in andere medicijnen heilzaam zijn.
  11. Cerfolium-tuinkervel: bloedstelpend.
  12. Letium-lelie: redt bij slangengif, werkt verzachtend bij kneuzingen en verstuikingen.
  13. Papaver-papaver: geneest bittere oprispingen.
  14. Scarega en cortus-muskaatkruid en vrouwenmint: bevordert de spijsvertering.
  15. Menta-pepermunt: geneest heesheid, is op veel kwalen van toepassing.
  16. Puleium-vlooienkruid: bevordert de spijsvertering, voorkomt zonnesteek.
  17. Apium-selderij: verzacht blaasaandoeningen, bevordert de spijsvertering, bevrijdt de misselijkheid.
  18. Vettonica-betonie: voorkomt inwendige kwalen, geneest uitwendige verwondingen.
  19. Agrimonia-agrimone: verzacht bij maagpijnen, geneest wonden.
  20. Ambrosia-wormkruid: onttrekt bloed, bevordert vochtvorming.
  21. Nepeta-kattekruid: geneest huidverwondingen, bevordert haargroei.
  22. Rafanum-ramenas: geneest hoesten.
  23. Rosa-roos: de olie hiervan is in veel gevallen heilzaam.

Een vertaalde tekst over wijnruit uit het gedicht van Strabo

Het lommerrijke bed wordt hier omkranst
door frisse ruit. Zijn kleine blaadjes werpen
smalle plukjes schaduw en laten wind
en zon tot onderin de stengels komen.
Reeds licht beroerd geeft hij zijn geuren vrij.
Hoewel dit kruid op vele krachten boogt
is "tegengif" zijn meest geliefd gebruik:
het drijft de kwade sappen uit het lijf.
© 2012 - 2019 Herborist, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Kruiden in potten en bakkenKruiden in potten en bakkenEen kruidentuin heeft een hoge sierwaarde. Maar bij een bestraat oppervlak of een patio staan kruiden erg leuk in potten…
Herbularius en HortulusHerbularius en HortulusAan Keizer Karel heeft de hedendaagse herborist te danken dat we nog zoveel over het praktisch gebruik van planten in de…
De geneeskracht van wijnruitDe geneeskracht van wijnruitRuit of wijnruit is een bitter kruid wat zeer goed in de moestuin past. De blauwachtig groene plant woekert lekker door,…
De geneeskracht van wijnruitDe geneeskracht van wijnruitWijnruit is een mooie plant om te zien; hij misstaat niet in een siertuin. Hij doet het goed op een droge grond. De blad…
Kruidenplanten met grijsgroen blad: prachtig in je tuinKruidenplanten met grijsgroen blad: prachtig in je tuinKruidenplanten staan prachtig in je tuin. Houd je van tuinieren, dan is het leuk om te experimenteren met kruiden. De co…
Bronnen en referenties
  • Herba, tijdschrift van de herboristen vereniging

Reageer op het artikel "Kloostertuinen in de Middeleeuwen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Herborist
Gepubliceerd: 01-02-2012
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Leven
Bronnen en referenties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!