Cyanose: blauw kleuren van de huid

Cyanose is het blauw kleuren van de huid. We kennen cyanose en perifere cyanose. Beiden hebben te maken met de bloedtoevoer. Cyanose is niet altijd ernstig: in de meeste gevallen ontstaat het aan de vingernagels als gevolg van koude. Maar soms ook is er sprake van verstikking en kleurt de huid blauw. Wanneer is cyanose gevaarlijk en wanneer treedt dit op?

Cyanose en perifere cyanose

Cyanose wordt ook wel blauwzucht genoemd: het is het blauw kleuren van de huid en slijmvliezen als gevolg van een verminderde bloedtoevoer. Bij perifere cyanose zijn alleen de vingers, tenen, lippen en neus blauw verkleurd.

Normaal gesproken zijn de huid en slijmvliezen roze gekleurd doordat deze goed doorbloed zijn. In bloed bevindt zich hemoglobine, een stof die het bloed de rode kleur geeft. Wanneer de zuurstofverzadiging in het bloed onder de 85 procent komt, is de gereduceerde hemoglobine zodanig gestegen dat huid en slijmvliezen blauw tot blauwgrijs licht weerkaatsen in plaats van roze.

Symptomen

Cyanose is vooral waarneembaar aan de nagels, lippen, oren, voeten en handen. Bij mensen met een donkere huidskleur of een dikke huid is het vaak moeilijker waarneembaar. Het is dan ook belangrijk om bij daglicht te kunnen kijken. De huid en slijmvliezen zijn blauw tot blauwgrijs van kleur. Het beste is om bij de patiënt de huidskleur van bijvoorbeeld de handpalmen te vergelijken met de eigen handen. Overigens zijn niet altijd de slijmvliezen blauw verkleurd, soms is alleen de huid blauw verkleurd. Bij perifere cyanose zijn alleen de lippen, neus, vingers en tenen verkleurd. Ook voelen neus, tenen en vingers erg koud aan. Daarnaast kan cyanose heel lokaal voorkomen, zoals bij het fenomeen van Raynoud. Hierbij zijn alleen de nagels en de vingers blauw verkleurd. Bij kinderen wordt blauwverkleuring aan de vingers of hand vaak gezien als gevolg van het spelen met een elastiek of touwtje dat strak om de vinger is gebonden. Maak kinderen duidelijk dat ze dit niet moeten doen.

Oorzaak: hartproblemen

Bij pasgeborenen kan blauwverkleuring optreden als gevolg van cardiale shunts. Dit is het rechtstreeks stromen van het bloed van de ene helft naar de andere helft van het hart. Hierdoor wordt de druk in het hart beïnvloedt en ontstaat er een verlaagd zuurstofverzadiging in het bloed. Dit komt tot uiting door een blauwe verkleuring van de huid en slijmvliezen. Bij pasgeboren baby's is dit niet altijd direct te zien. In deze gevallen kan de gezondheid van de baby op een later tijdstip plots snel achteruit gaan. Ook andere problemen aan het hart zoals een vernauwde longslagader of problemen aan het het vaatstelsel kunnen cyanose veroorzaken. Het probleem kan ook bij de longen liggen, wanneer het gasuitwisselingssysteem niet naar behoren werkt. Te denken valt aan een longontsteking.

Een lokale blauwe plek is niet hetzelfde als cyanose. Een blauwe plek wordt veroorzaakt door een kneuzing of beschadiging van de bloedvaatjes, waardoor er een onderhuidse bloeding ontstaat. Hierbij verschijnt er een blauwe plek. Dit heeft niks met een verlaagd zuurstofverzadiging in het bloed te maken. Bij bloedarmoede ontstaat er veelal een bleke huid en geen blauwe huid. Wel kunnen de lippen blauw kleuren en de vingers en tenen koud aanvoelen.

Zuurstoftekort en stikken

Bij cyanose hoeft er niet altijd sprake te zijn van zuurstofgebrek. Vooral wanneer de bloedtoevoer lokaal is afgesloten. Bij centrale cyanose, dat wil zeggen dat het probleem bij het hart of de bloedvaten ligt, is er wel vaak zuurstoftekort. Artsen moeten dan snel overgaan op het toedienen van zuurstof. In geval van stikken treedt er ook een blauwverkleuring op. Bij zuurstoftekort treedt er naast cyanose ook een versnelde ademhaling en hartslag op. Het bewustzijn wordt verlaagd en de patiënt raakt verward, versuft en later in coma. Cyanose kan ook optreden als gevolg van astma, waarbij er een verlaagd zuurstofgehalte ontstaat. Sommige astmapatiënten krijgen regelmatig een blauwe kleur. Astmapatiënten kunnen geholpen worden middels medicijnen, de met een puffer worden toegediend. Als gevolg van een koolmonoxidevergiftiging kan er ook cyanose optreden. Dit komt omdat koolmonoxide zich makkelijk aan hemoglobine hecht en daarmee het zuurstof verdringt.

Blauwe huid wordt zwart

Wanneer het zuurstoftekort erg lang blijft optreden, sterft het weefsel als gevolg hiervan af. De huid kleurt dan niet langer blauw maar zwart. Dit kan optreden bij een bacteriele infectie, waarbij de bloedvaatjes door bloedstolsels afgesloten raken. Ook kan het weefsel om een bepaalde reden geen bloedtoevoer hebben waardoor het afsterft. Vervolgens kunnen bacteriën het weefsel binnendringen en daar een infectie veroorzaken. Dit wordt ook wel gangreen of koudvuur genoemd.

In de bergen

Mensen die in het hooggebergte wonen kennen het fenomeen cyanose maar al te goed. In de bergen is de lucht veel ijler en bevat minder zuurstof. Als gevolg hiervan stijgt het aantal bloedlichaampjes en treedt er een blauwverkleuring van de huid op.