Nieren en urinewegen: antidiuretisch hormoon (ADH)

Nieren en urinewegen: antidiuretisch hormoon (ADH) De nieren hebben meerdere belangrijke functies. Ze halen afvalstoffen uit het bloed en voeren die af via de urine. Ook maken de nieren deel uit van regelkringen die te maken hebben de zuur/base-huishouding, de osmotische waarde en de pH-waarde van het bloed en de waterhuishouding in het lichaam. Voor de waterhuishouding maakt het lichaam het antidiuretisch hormoon (ADH), dat ook wel vasopressine wordt genoemd. Dit hormoon kan worden afgegeven aan de nieren en daar de waterhuishouding regelen.

Aanmaak van ADH

Hypothalamus

Het antidiuretisch hormoon, oftewel ADH, wordt aangemaakt in de hypothalamus. De hypothalamus is een onderdeel van de hersenen dat vooral voor de aanmaak van hormonen zorgt. ADH wordt in de nucleus supraopticus en in de nucleus paraventricularis van de hypothalamus gemaakt. ADH wordt dan via het infundibulum, een soort brug tussen de hypothalamus en de hypofyse, naar de hypofyse vervoerd.

Hypofyse

In de hypofyse, een ander onderdeel van de hersenen, kan ADH worden opgeslagen. Dit gebeurt in een bepaald deel van de hypofyse: de neurohypofyse. De neurohypofyse is de achterkwab van de hypofyse. Als het lichaam ADH nodig heeft, kan de neurohypofyse dit afgeven.

Functie van ADH

Eenmaal in het bloed kan ADH getransporteerd worden naar de nieren. De nieren zorgen ervoor dat afvalstoffen uit het bloed gefilterd worden en afgevoerd worden via urine. Alle afvalstoffen die uit het bloed gefilterd worden, worden verzameld in een verzamelbuis. De verzamelbuis voert de afvalstoffen samen met water af naar de urinewegen. De hoeveelheid water die in de verzamelbuis wordt toegevoegd aan de afvalstoffen, hangt af van ADH. In de verzamelbuis zitten ADH-receptoren, waarop ADH kan binden. Als ADH bindt op een receptor, zorgt ADH ervoor dat er meer aquaporines op het oppervlak van de verzamelbuis komen. Aquaporines zijn een soort poortjes waar water doorheen getransporteerd kan worden. Meer aquaporines zorgen ervoor dat er meer water uit de verzamelbuis wordt opgenomen in het lichaam. ADH zorgt dus voor meer aquaporines en daarmee voor geconcentreerde urine. Zo kan het lichaam via het hormoon ADH zorgen voor meer of minder geconcentreerde urine. De hoeveelheid water in het lichaam wordt hierdoor op een constant niveau gehouden.

Nierziektes door dysfunctie van het ADH-systeem

Soms kunnen de nieren niet goed reageren op het hormoon ADH. Dit kan verschillende oorzaken hebben.

Diabetes insipidus

De ADH-receptoren in de verzamelbuis kunnen een afwijking hebben, waardoor de nieren niet (goed) reageren op binding van ADH aan de receptoren. Dit wordt ook wel renale diabetes insipidus genoemd. Deze diabetes moet niet verward worden met diabetes mellitus, wat te maken heeft met de glucose- en insulinehuishouding. Ook een tekort aan ADH door bijvoorbeeld een ziekte van de hypofyse of de hypothalamus zorgt voor diabetes insipidus. Een patiënt met diabetes insipidus plast grote hoeveelheden verdunde urine (polyurie) en is dorstig (polydipsie). Diabetes insipidus hoeft niet ernstig te zijn, omdat mensen van vochttekort in het lichaam vanzelf dorst krijgen. Je kunt dus zelf genoeg drinken om je vochthuishouding op peil te houden. Daarom zorgt diabetes insipidus meestal niet voor veel schade. Mensen die niet genoeg drinken, hebben een grotere kans op uitdroging.

Energietekort

Het maken van aquaporines is een proces dat energie kost. Energie in het lichaam wordt geleverd door ATP. Bij aandoeningen als hypercalciëmie (te veel calcium) en hyperthyreoïdie (te snel werkende schildklier) is er minder energie (ATP) beschikbaar, waardoor minder aquaporines gemaakt kunnen worden. Mensen met een ATP-tekort kunnen dus last krijgen van nierproblemen.

Medicijngebruik

Nierproblemen kunnen ook ontstaan als bijwerking van medicijngebruik. Sommige medicijnen hebben invloed op de werking van de hypothalamus of de hypofyse, waardoor er minder ADH-afgifte plaatsvindt. Andere medicijnen kunnen invloed hebben op de functie van aquaporines of de ADH-receptoren.
© 2020 Ekoster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Het antidiuretisch hormoonHet antidiuretisch hormoonHet antidiuretisch hormoon (ADH), ook bekend als vasopressine, is een neurohormoon dat wordt geproduceerd in de hypothal…
Hematurie: bloed in de urineBloed in het urine wordt ook wel hematurie genoemd. Hematurie kan een aanduiding zijn voor veel verschillende aandoening…
Waarom moet men vaak plassen als men alcohol nuttigt?Waarom moet men vaak plassen als men alcohol nuttigt?We kennen het bijna allemaal wel. Je drinkt op een gezellige avond een paar glaasjes alcoholische dranken en dan opeens…
Syndroom van inadequate secretie van antidiuretisch hormoonSyndroom van inadequate secretie van antidiuretisch hormoonIn Nederland krijgen jaarlijks circa 2.500 mensen te maken met het syndroom van inadequate secretie van antidiuretisch h…

Immuniteit en afweer: de B-cel en antistoffenImmuniteit en afweer: de B-cel en antistoffenB-cellen zijn witte bloedcellen die bijdragen aan de afweer van de mens. Ze zorgen samen met andere cellen dat ziektever…
Collageen kan pijn, vergroeiing, tumor en kanker veroorzakenCollageen kan pijn, vergroeiing, tumor en kanker veroorzakenVeel mensen nemen bewust collageen-supplementen in, om daarmee de huid, haren en nagels met de jaren er mooi en gezond u…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Mohamed Hassan, Pixabay
  • Karl Skorecki Glenn M. Chertow, Md, Brenners & Rector's: the Kidney, 10th revised edition.

Reageer op het artikel "Nieren en urinewegen: antidiuretisch hormoon (ADH)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Ekoster
Laatste update: 03-01-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!