Hoe werkt dexamethason: dexamethason bij kanker en covid-19

Dexamethason is voor mensen die aan kanker lijden een soort wondermiddel. Mensen die aan kanker lijden (zeker in de laatste fase) hebben vaak niet veel energie meer, lusten bijna geen eten meer en zien het vaak ook geestelijk niet meer zitten. In dat geval kan dexamethason uitkomst bieden. Het geeft een bijna euforisch gevoel, waardoor het leven er toch weer wat beter uitziet. Ook helpt dexamethason bij het tegengaan van infecties in het lichaam en bestrijdt het de ernstige misselijkheid bij chemotherapie. In 2020 werd ontdekt dat dexamethason ook helpt tegen Covid-19, ook wel corona genoemd. Onderzoek wees uit dat mensen met corona die aan de beademing lagen 20 procent meer kans hadden te overleven met het middel.

Wat is dexamethason en wat doet het?

Dexamethason is een bijnierschorshormoon, dat ook wel corticosteroïd worden genoemd. Het natuurlijke bijschorshormoon wordt in het lichaam aangemaakt en zorgt er daar voor dat ontstekingen worden geremd en dat overgevoeligheidsreacties uitblijven. Het zorgt er als het ware voor dat er geen ontstekingsreactie kan ontstaan. Ontstekingsreacties ontstaan bijvoorbeeld normaliter bij bijvoorbeeld chemotherapie. Maar ook covid-19 zorgt ervoor dat het lijf overal ontstekingen veroorzaakt. Het lichaam wil deze lichaamsvreemde stof (chemo en/of het virus) verwijderen en de dexamethason zorgt er voor dat het lichaam rustig blijft en niet overal ontstekingen ontwikkelt. Net als het bijnierschorshormoom zorgt het er verder voor dat energie, mineralen en zouten vrij worden gemaakt en opgeslagen. Dexamethason als medicijn doet dus hetzelfde als het lichaam, zij het dat het dan niet is aangemaakt door het eigen lichaam. Ook geneest het kanker niet, maar het zorgt er wel voor dat een kankerpatiënt (ook in de laatste fase) zich weer wat krachtiger en prettiger voelt. In het geval van covid-19 zorgt het ervoor dat de ontstekingen worden voorkomen of bestreden.

De werking van dexamethason bij kanker is divers

Dexamethason bij kanker heeft verschillende effecten.
  • Het zorgt er bij chemotherapie voor dat het lijf het als het ware aankan. Het gif dat chemotherapie toch is, tast anders in feite het hele lichaam aan met ontstekingen. Dit is een reactie om weefsel en organen te beschermen tegen iets dat lichaamsvreemd is.
  • Het verbetert de eetlust. Door meer te eten sterkt de patiënt weer wat aan en wordt het energiepeil ook hoger.
  • Het vermindert de vermoeidheid (ook terminale patiënten hebben baat bij dit middel. Iemand die al in de laatste fase verkeert en niet meer uit bed komt, gaat dit ook niet doen, maar het algehele energieniveau stijgt er wel door. Dat betekent dat bezoekjes of even tv kijken weer kunnen, terwijl dat voor die tijd niet mogelijk was)
  • Het zorgt voor een algeheel gevoel van welbevinden
  • Het gaat de zwelling van tumoren tegen. Daardoor wordt de pijn verminderd die veroorzaakt wordt doordat tumoren tegen de zenuwen aandrukken.
  • Bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker) verlaagt het de verhoogde hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed.
  • Het heft de misselijkheid op dit veroorzaakt wordt door veel medicatie waaronder morfine. Wel moeten ook andere medicijnen tegen die misselijkheid geslikt blijven worden zoals primparan.

Dosering en gebruik dexamethason bij kanker

Een kankerpatiënt krijgt meestal 2 tot 16 mg dexamethason per dag. Dit wordt dan gecombineerd met andere medicatie (chemotherapie) of pijnstilling zoals morfine. Vaak wordt het middel gedurende 5 dagen voorgeschreven, maar iemand die terminaal is krijgt het middel vaak gedurende de hele periode tot aan het sterven. In de laatste fase kan dexamethason in feite worden ingezet bij alle soorten kanker. In de bijsluiter staat weliswaar dat het vooral goed is bij:
  • lymfeklierkanker,
  • leukemie,
  • een hersentumor,
  • borstkanker
  • de ziekte van Kahler

Levenskwaliteit omhoog

Maar ook mensen met andere soorten kanker kunnen van het middel profiteren en de levenskwaliteit in de laatste periode van hun leven nog omhoog zien gaan.

Kun je dexamethason zelf kopen?

Dexamethason kun je niet zomaar bij de apotheek kopen. Vanzelfsprekend wordt deze sterke ontstekingsremmer alleen voorgeschreven door een arts.

Bijwerkingen

Helaas heeft dexamethason ook in sommige gevallen bijwerkingen. Dit kunnen zijn:
  • Maag- of darmklachten.
  • Stemmingswisselingen. Het voordeel van dit middel is dat het energie geeft, maar sommige mensen worden er bijna hyper van. Ook kan het zijn dat de persoon die het toegediend krijgt rusteloos, angstig of agressief wordt. Ook komen neerslachtigheid, futloosheid of vermoeid voor.
  • Verschijnselen van diabetes. Bijnierschorshormonen beïnvloeden de aanmaak en afbraak van koolhydraten. Mensen die daar gevoelig voor zijn krijgen dan verschijnselen van suikerziekte zoals veel plassen en veel dorst.
  • Wonden die slecht genezen
  • Meer kans op infecties met bacteriën, virussen of schimmels. Mensen die al last hebben van een bacterie, virus of schimmel kunnen dit middel beter niet nemen. De verschijnselen van infecties zijn namelijk niet zichtbaar doordat het middel dat tegengaat.
  • Glaucoom. Er kan verhoogde oogboldruk ontstaan bij mensen die daar gevoelig voor zijn.
  • Uitblijven menstruatie. Bij sommige vrouwen komt dit voor.
  • Spierzwakte en vermoeidheid.
  • Hartritmestoornissen.

Dexamethason bij Corona

In een groot onderzoek van onderzoekers van de universiteit van Oxford (2020) is gebleken dat vooral ernstig zieke patiënten besmet met het coronavirus (Covid-19) die aan de beademing liggen, veel baat lijken te hebben bij een dosis van 6 mg dexamethason per dag. Dit is een lage dosis. Een derde van de patiënten aan de beademing overleefde na gebruik van het geneesmiddel. Bij mensen die niet aan de beademing liggen, maar wel zuurstof krijgen, lijkt hun kans om te overlijden met 20 procent verminderd door dexamethason.

De ontstekingsremmer werkte volgens de onderzoekers vooral als de ziekte al wat verder gevorderd is. Bij mensen waarbij de ziekte al veel verder is, is hun afweersysteem volledig de weg kwijt en werkt het als een gek. Die afweer moet dan weer tot rust komen en dat doet dexamethason. Het is overigens wel een heel krachtig middel om een ontsteking te onderdrukken. Het eerder inzetten zou ervoor kunnen zorgen dat dit immuunsysteem juist stopt met werken en dat is in die fase dan ook weer gevaarlijk. Het middel moet bij coronapatiënten dan ook op het juiste moment worden ingezet.

Dexamethason werkt niet preventief bij Covid-19

Volgens de onderzoekers is het effect van dexamethason dus het grootst bij covid-19-patiënten die moeten worden beademd. De kans dat zij overlijden zou door de ontstekingsremmer met een derde afnemen. Preventief werkt dexamethason niet. Het kan alleen worden ingezet als iemand al flink ziek is.

Dexamethason bij andere ziekten

Dexamethason wordt overigens niet alleen gebruikt bij kanker en corona. Het wordt ook bij de volgende aandoeningen of ziekten ingezet:
  1. Astma,
  2. COPD,
  3. reuma,
  4. multiple sclerose (MS),
  5. lupus erythematodes (LE),
  6. bepaalde bloedziekten,
  7. colitis ulcerosa
  8. de ziekte van Crohn,
  9. allergische reacties
  10. hersenvliesontstekingen (het zorgt ervoor dat de zwelling afneemt. Wordt alleen gebruikt als de hersenvliesontsteking wordt veroorzaakt door een bacterie. In dat geval wordt dubbel ingezet op behandeling: zowel met antibiotica als met dexamethason)
  11. Hersenoedeem (zorgt ervoor dat de zwelling afneemt of wordt preventief ingezet om het te voorkomen)
  12. Na orgaantransplantatie (voorkomt afstoting)
  13. Ziekte van Addison (bijnierziekte waarbij Dexamethason de bijnierschorshormonen vervangt)
  14. Ziekte van Cushing (ook een bijnierziekte waarbij Dexamethason de bijnierschorshormonen vervangt)

Verdere medicijnen ter ondersteuning van de kankerpatiënt

Om er voor te zorgen dat de patiënt zich zo optimaal mogelijk voelt zijn er ook nog een aantal andere mogelijkheden om te zorgen voor welbevinden van een kankerpatiënt.

Medicinale cannabis (oftewel marihuana)

  • Medicinale cannabis helpt allereerst tegen pijn.
  • Daarnaast zorgt het voor het verminderen van misselijkheid.
  • Ook zorgt het ervoor dat de persoon in kwestie weer wat meer eetlust krijgt.
  • Bij chemotherapie helpt het om de misselijkheid en het braken tegen te gaan.

Dronabinol

Dit is een van de bestanddelen van cannabis. De stof is hier niet verkrijgbaar en moet uit het buitenland worden gehaald. Het kan alleen met een speciale artsenverklaring in de apotheek worden besteld.

Methotrexaat

Methotrexaat zorgt ervoor dat er geen foliumzuur meer wordt aangemaakt in de cellen. Op die manier wordt de groei van kankercellen geremd.

Lenalidomide en thalidomide

  • De afweerreactie van het lijf van een kankerpatiënt verandert door het gebruik van lenalidomide en thalidomide. Het groeien van bepaalde gezwellen wordt erdoor geremd.
  • Lenalidomide en thalidomide worden soms gebruikt bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker).

Bifosfonaten

  • Bifosfonaten versterken de botten (bij uitzaaiingen van kanker naar de botten)
  • Ze helpen als de patiënt pijn in de botten heeft bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker).
  • Omdat de botten versterken neemt ook de te hoge hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed af.

Persoonlijke blog over borstkanker

In mijn persoonlijke blog over borstkanker beschrijf ik alle stadia van onderzoek en behandeling van mijn eigen borstkanker en geef ik tips en adviezen. De blog is te vinden op: Ik heb borstkanker.

Lees verder

© 2009 - 2020 Singalees, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Chemo brein: wat veel oncologen niet vertellenKanker: een van de meest gevreesde ziekten van de 21e eeuw. Kanker is een aandoening die jaarlijks behoorlijk wat mensen…
Maagkanker: verschijnselen en behandelingMaagkanker: verschijnselen en behandelingIn de Westerse wereld komt maagkanker niet meer heel vaak voor. In ontwikkelingslanden is het echter nog een veel voorko…
Bijwerkingen en risico's van chemo (chemotherapie)Bijwerkingen en risico's van chemo (chemotherapie)Chemotherapie of kortweg chemo is een behandeling die heel vaak wordt gebruikt als er kanker in het spel is. Hoewel chem…
Leven met kanker: EierstokkankerLeven met kanker: Eierstokkanker1.100 vrouwen krijgen jaarlijks eierstokkanker. Er zijn drie vormen van eierstokkanker. Over de oorzaken is niet heel ve…

Mesothelioom – kanker aan de longvliezenMesothelioom – kanker aan de longvliezenEen zeldzame ziekte is mesothelioom (mesothelioma), een tumor die zich aan de longvliezen of het buikvlies bevindt. Long…
Een pruik voor tijdens de chemotherapie tegen kankerKanker is een ziekte waar iedereen ooit mee in aanraking zal komen. Wanneer je het zelf niet krijgt of hebt gehad, dan k…
Bronnen en referenties
  • NOS
  • Nu.nl
  • Telegraaf
  • Eigen ervaringen
  • https://chemocleanup.nl/dexamethason
  • https://www.apotheek.nl/medicijnen/dexamethason?product=dexamethason#belangrijk-om-te-weten-over-dexamethason

Reageer op het artikel "Hoe werkt dexamethason: dexamethason bij kanker en covid-19"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Giel, 12-07-2015 18:40 #7
Mijn vrouw gebruikt ook dexametason en heeft ook veel last van de diverse bijwerkingen.
Veel vocht vasthouden, afnemende spierkracht en gezwollen gezicht. Ik heb al bij diverse specialisten
gevraagd naar het middel xerecept maar tot nu toe nog geen bevredigend antwoord gekregen.
Kanker actueel geeft aan dat het middel (nog) niet in Nederland toegepast wordt. Dus blijft over, vragen blijven stellen over dit middel.
MVG Giel. Reactie infoteur, 20-08-2016
Vervelend, ik ken dat nieuwe middel niet. Kun je het AVL (Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam) bijvoorbeeld niet bellen of zij daar een trial hebben met dit middel? Zij hebben vaak al middelen die elders nog niet gebruikt worden.

Diana, 06-07-2015 12:36 #6
Mijn vader krijgt, net als Ineke dr man, ook het middel Dexamethason voor een hersentumor.
Ook dezelfde klachten en bijwerkingen, maar ook een opgezette keel waardoor het slikken nu steeds moeilijker wordt…Gebruikt uw man al het middel Xerecept en werkt dit goed?

Ineke Dommerholt, 06-05-2015 14:13 #5
Mijn man heeft een hersentumor en slikt sinds oktober 2014 dexamethazon. Sindsdien is hij 12 kg gegroeid, waardoor hij minder vlot beweegt, maar door die medicijnen neemt zijn spierkracht enorm af. Dat is eigenlijk nog erger dan de gewichtstoename. Hij gaat steeds moeilijker lopen, benen opbeuren om in bed te komen gaat steeds moeilijker. Nu las ik over het middel "xerecept". Dit schijnt dexamethazon goed te kunnen vervangen, maar heeft niet al die vreselijke bijwerkingen. Is dat middel in Nederland te verkrijgen? Ik zou het fijn vinden als mijn man van die vervelende bijwerkingen af was.

met vriendelijke groet,
Ineke Dommerholt Reactie infoteur, 21-08-2016
Ik heb begrepen dat dit middel nog niet te krijgen is. Advies: bel eens met het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam. Die hebben vaak trials of kunnen doorverwijzen.

Inge Crul, 22-01-2013 10:18 #4
Mijn man krijgt chemo tegen leverkanker (uitzaaiingen). Wegens ernstige diarree is nu gestopt met de dagelijkse hoeveelheid Xelodapillen. Nu wil men dexamethason geven om hem weer enigszins aan eetlust en energie te helpen. Diverse medicijnen verdwijnen door de diarree rechtstreeks in het toilet. Vraag: kan dexamethason ook op een andere manier worden gegeven dan oraal? Dank alvast voor antwoord. Reactie infoteur, 22-01-2013
Dexamethason kan ook in infuusvorm worden gegeven. Veel mensen die chemo krijgen, krijgen het vooraf aan hun kuur door het infuus.

G. Nelissen, 17-01-2013 00:13 #3
Mijn man krijgt 10 mg. per dag. Mij is verteld dat dit erg veel is eerst kreeg hij 2 maal 5mg prednison. Graag uw mening hierover. Reactie infoteur, 17-01-2013
Nee dat is niet uitzonderlijk veel. Mensen die een chemokuur ondergaan krijgen vaak veel meer, maar die krijgen het wel volgens een afbouwschema. Ik weet ook niet waar uw man het voor krijgt, maar het is geen extreem hoge dosis.

Singalees (infoteur), 05-02-2011 16:25 #2
Dexamethason is niet hetzelfde als prednison, maar wel een soorgelijke stof, namelijk ook een corticosteroïd.

M. V. Heulen, 05-02-2011 11:42 #1
Ik heb deze medicijnen voor kanker 4mg. maar heb een opgezwollen gezicht mijn dokter zegt dat er prednison in zit klopt dat? Reactie infoteur, 27-02-2011
Het is niet prednison, maar wel een soortgelijke stof. Het kan dus dat u daardoor een opgeblazen gezicht krijgt.

Infoteur: Singalees
Laatste update: 19-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Kanker
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!