Neuromodulatie: De ‘pacemaker’ zonder pijn

Dat elektriciteit een goede pijnbestrijder is blijkt al een geruime tijd. Enige tijd geleden is speciaal hiervoor het centrum voor neuromodulatie geopend. Meer over een klein onderhuids kastje dat chronische pijnpatiënten weer vrijuit laat bewegen.

Is pijn genezen met elektriciteit iets nieuws?

Het genezen van pijn met behulp van elektriciteit is niet helemaal nieuw. Pijn en andere kwalen werden al in de Griekse oudheid bestreden met elektriciteit die opgewekt door sidderalen en sidderroggen. Echter werd pas in de achttiende eeuw ontdekt hoe men stroom kon opwekken en deze ook kon opslaan. De aandacht van de medische stand werd al snel getrokken door deze knetterende en fascinerende vonken. In eerste instantie ontstond er een bizarre reeks van toepassingen die veelal uitmondde in kwakzalverij. Toch waren er ook zinvolle toepassingen. Er werden ongekende, nieuwe mogelijkheden geopend toen men erachter kwam dat het zenuwstelsel en de hersenen communiceren met minuscule elektrische stroompjes.
Gerard Jan van Hoytema richtte in 1953 het Neurochirurgisch centrum Enschede op. Zijn eerste, zelfgebouwde “deep brain simulator” plaatste hij in 1961 bij een patiëntje met een chronische verkramping. In deze periode werden in Amerika ook de eerste experimenten met elektriciteit gedaan.

Hoe werkt neuromodulatie?

Het zenuwstelsel wordt bij neuromodulatie beïnvloed door het toedienen van elektrische prikkels op de zenuwbanen. Dit gebeurt door onder de huid een stimulator, een soort pacemakerachtig kastje te plaatsen. Uit dit kastje komen draden die onderhuids op de juiste plaatsen met het zenuwstel worden verbonden. Na een aantal jaren als de batterijen op zijn van het kastje moet het kastje worden vervangen.

Andere toepassingen

Via neuromodulatie kunnen ook medicijnen worden ingebracht. Bij deze vorm pompt het geïmplanteerde kastje via een slangetje medicijnen in het ruggenmergsvocht . Hierdoor wordt de zogenaamde hersenbarrière omzeild en is het mogelijk een minstens honderdmaal lagere dosering toe te dienen dan de dosering die normaal via de bloedbaan of oraal wordt toegediend. Een voordeel hiervan is dat het risico van bijwerking vele malen lager is dan via de reguliere toediening. Het medicijn welk in het kastje zit kan via de buitenzijde van het lichaam worden bijgevuld.

Waar helpt neuromodulatie tegen?

Er is al een behoorlijke verscheidenheid aan toepassingen, maar momenteel is pijnbestrijding de belangrijkste toepassing. Onbehandelbare rugpijn of agina pectoris (pijn op de borst); bijvoorbeeld. Maar ook bij bewegingsstoornissen zoals parkinson, spasticiteit, en tremor (bibberziekte) en incontinentie. In Nederland is ook al zevenhonderd keer een stimulator geïmplanteerd bij mensen die lijden aan epilepsie. Er worden steeds meer nieuwe toepassingen gevonden naarmate men meer van de werking van de hersenen gaat begrijpen. Momenteel staan psychiatrische aandoeningen zoals, Dwangneuroses, chronisch overgewicht, ernstige depressies, Gilles de la Tourrette en dergelijke aandoeningen zeer in de belangstelling. Mogelijk zijn deze aandoeningen te bestrijden met neuromodulatie. Het is een therapievorm waarbij men intensief met zeer uitlopende specialismen moet samenwerken. Daarom zijn er 21 behandelcentra in Nederland.

Is vergoeding mogelijk?

Neuromodulatie is een dure aangelegenheid. Deze behandeling wordt alleen maar toegepast op het moment dat alle reguliere behandelingen niet blijken te werken. De vergoeding vind niet plaats uit de standaard verzekeringspakketten maar de betaling vindt plaats uit de budgetten van de ziekenhuizen. Voor ieder behandelcentrum bestaan aparte afspraken met verzekeraars en ziekenhuizen.

Waar kan men terecht?

Bij de Vereniging voor Neuromodulatie Nederland (VvNN) zijn 21 behandelcentra aangesloten die in ziekenhuizen zijn gevestigd in het hele land. Ook zijn enkele behandelcentra die onafhankelijk werken. Zie voor meer informatie: www.neuromodulatie.com

En de toekomst van Neuromodulatie?

Er wordt gewerkt aan een stimulator die zelf reageert op prikkels uit het lichaam, een zogenaamd “close-loop feed-back” systeem. Dan reageert de stimulator wanneer het nodig is en bepaald zelf de juiste dosering. In de toekomst zullen de stimulatoren kleiner en intelligenter worden en langer meegaan. Daarbij is ook op het gebied van toepassingen nog heel veel mogelijk.