Leeftijdgebonden maculadegeneratie (LMD/ AMD)

De vergrijzing in onze samenleving heeft enkele nare gevolgen op gebied van aandoeningen die ons treffen. Een ingrijpende vorm hiervan zijn oogaandoeningen. Hieronder kunt u meer lezen over de oogaandoening maculadegeneratie (LMD, of (Engels) AMD).

Wat is maculadegeneratie?

De macula, oftewel gele vlek, is een deel van het netvlies, waardoor je kleur kunt zien en scherptezicht hebt. Bij maculadegeneratie sterven cellen in de macula af, met als resultaat een troebel zicht.

Twee vormen

LMD kent twee vormen, de droge vorm en de natte vorm:

• Droge vorm

Verreweg het grootste deel van de patiënten, ca. 90%, lijdt aan de droge vorm van LMD. Hierbij is het probleem dat er bij de cellen in het oog die het licht opvangen en verwerken (de kegeltjes) een neerslag (drusen) gevormd wordt. De exacte reden waarom deze neerslag ontstaat is nog niet gekend. Het gevolg van de neerslag is dat de cellen afsterven. Het effect is progressief: in het beginstadium hoeft de patiënt geen verlies van scherptezicht te ervaren, het kan jaren duren voor dit gevolg van de toename van de neerslag optreedt.

• Natte vorm

De natte vorm wordt meestal gesignaleerd als vergevorderd stadium van de droge vorm. Naast het afsterven van de kegeltjes, treedt een abnormale groei van de bloedvaten op onder de afgestorven cellen. Wanneer de bloedvaten gaan lekken, geven ze een vochtige substantie, exsudaat, af. Deze vorm van maculadegeneratie kent een snellere vererging dan de droge vorm en de patiënt verliest snel scherptezicht.

Symptomen

• Verlies in gezichtsscherpte
• Troebel beeld in het centrum van het gezichtsveld
• Vertekend beeld (bv. kromme lijnen ipv. rechte lijnen)
• Moeilijk onderscheid licht/donker
• Traag herstel na scherp lichtsignaal

Oorzaken

• Leeftijd (50+)
• Familiaal (tot 4x meer kans bij natte vorm)
• Hypertensie
• Roken
• Obesitas

Behandeling

De oogarts zal eerst een diagnose stellen door ofwel een fluorescentieangiogram, ofwel een OCT (optische coherentie tomografie).

Voor de droge vorm bestaat vooralsnog geen efficiënte therapie. De oogarts zal vooral overgaan tot het voorschrijven van een dieet met een uitgebalanceer beta-caroteen (pro-vitamine A), zink, koper, vitamine C en vitamine E gehalte. Daarenboven kan een dieet met verlaagde suikers en verhoogd omega 3 gehalte baat bieden.

Voor de natte vorm worden verschillende therapieën beschreven:

• Fotocoagulatietherapie is de therapie waarbij "warm" laserlicht wordt gebruikt om de bloedvaten te verschroeien. Problemen met verbranding van het netvlies en onderliggende weefsels hebben ervoor gezorgd dat er meer en meer wordt gekozen voor andere behandelingen.
• Fotodynamische therapie is een behandeling waarbij een stof (het zogenaamde verteporfine, merknaam Visudyne®) wordt ingespoten die pas actief wordt na belichting. De oogarts zal enige tijd na inspuiting in de arm via "koud" laserlicht het gedeelte in het oog nabij de bloedvaten belichten waardoor ter plaatse de stof gactiveerd wordt die de bloedvaten zal dichtschroeien.
• Anti-bloedvatvormingstherapie (anti-VEGF therapie). Hierbij wordt VEGF geblokkeerd, de voornaamste molecule in het menselijk lichaam die instaat voor nieuwe bloedvatvorming. De VEGF-blokkeerders worden via een fijne naald in het oog van de patiënt, na lokale verdoving, ingespoten. Veel gebruikte middelen die gebruikt worden voor de inspuitingen zijn:

• Pegaptanib (Macugen®), die als eerste op de markt is gekomen, en door het Amerikaans agentschap FDA wordt erkend voor behandeling van nat AMD.
• Ranibizumab (Lucentis®) werd eveneens door het FDA goedgekeurd voor behandeling van nat AMD.
• Bevacizumab (Avastin ®) is goedkoper dan Lucentis®, doch heeft nog geen erkenning door het FDA voor nat AMD. Indien men het wel gebruikt voor de aandoening, zegt men dat het geneesmiddel "off label" wordt gebruikt.

• Nieuwe therapieën worden huidig onderzocht om het aantal ingrepen met bovenstaande geneesmiddelen - die toch vaak meermaals per jaar dienen te gebeuren - te verminderen.