Urticaria (netelroos/galbulten)

Een ander woord voor urticaria is netelroos en galbulten. Het is een aandoening van de huid waarbij zwellingen meestal in korte tijd ontstaan die heftige jeukklachten geven. De zwellingen die ontstaan zijn scherp begrenst. Ze ontstaan in korte tijd en verdwijnen meestal ook weer snel. Ze kunnen in grootte variëren van enkele millimeters tot enkele centimeters. Naast dat urticaria meestal heftige jeukklachten geven, kunnen ze ook pijnklachten geven.

De oorzaak van urticaria

En zijn twee vormen van urticaria, een acute vorm waarbij de klachten binnen enkele weken weer verdwenen zijn en een chronische vorm waarbij de klachten langer dan zes weken duren. De meest voorkomende vorm van urticaria is de acute vorm. Deze vorm komt bij 80% van de mensen met urticaria voor.

Bij urticaria ontstaan zwellingen van de huid. De zwellingen die ontstaan bij urticaria zijn het gevolg van oedeem (ophoping van extracellulair vocht in weefsel) vorming in de huid. Oedeem in de huid ontstaat door een verandering in de doorlaatbaarheid van de kleine bloedvaatjes waardoor er vocht uit de bloedvaatjes treedt. Urticaria ontstaan meestal door een immunologische of allergische reactie, waarbij histamine een belangrijke rol speelt. Bij het ontstaan van urticaria komt er histamine vrij in de huid terwijl daar geen noodzaak toe is. Hierdoor ontstaat er een soort ontstekingreactie (die dus onnodig is), dit proces kan door verschillende ‘prikkels’ worden uitgelokt.

Wanneer het oedeem op plekken ontstaat waar zich vooral losmazig bindweefsel (bindweefsel wat bestaat uit een combinatie van collagene en elastische vezels wat eenvoudig te vervormen is) bevindt, ontstaat er een meer diffuse zwelling. Deze diffuse zwelling wordt angio-oedeem genoemd. Bij ongeveer 40% van de episode met urticaria wordt anigo-oedeem gezien.

Er zijn erg veel verschillende oorzaken voor het ontstaan van urticaria, talloze prikkels kunnen urticaria veroorzaken. Deze oorzaken kan men indelen in een aantal groepen. Zo kunnen urticaria ontstaan door het gebruik van bepaalde medicijnen zoals penicilline. Het kan tevens ontstaan door de inname van een aantal voedingsmiddelen. Andere groepen van oorzaken van urticaria zijn onder andere infecties, fysische oorzaken (zoals warmte of koude) of steken/beten van insecten. In tabel 1 staan een overzicht met mogelijke oorzaken van acute urticaria en van chronische urticaria.

Klachten van urticaria

Bij urticaria hebben mensen meestal last van een scherp begrensde huiduitslag. De huiduitslag bestaan in de meeste gevallen uit lokale zwelling met heftige jeukklachten, deze zwellingen kunnen conflueren tot grote plaques. De huiduitslag kan in grootte verschillen van enkele millimeters tot enkele centimeters. Bij de acute urticaria ontstaan de klachten meestal binnen enkele seconden of minuten. De klachten verdwijnen ook weer snel, meestal binnen 2-24 uur. Terwijl de eerste urticaria verdwijnen, ontstaan er meestal andere plekken elders op het lichaam. Bij chronische urticaria komen urticaria telkens terug. Deze episodes met recidiverende urticaria duren langer dan 6 weken en men heeft bij chronische urticaria bijna dagelijks klachten.

Bij angio-oedeem heeft men zwellingen van oogleden, lippen, de tong of van de glottis (de stemspleet). Wanneer er zwelling van de glottis is, presenteert iemand zich met benauwdheid. Bij angio-oedeem heeft men, in tegenstelling tot normale urticaria, geen last van jeuk.

Behandeling van urticaria

Het belangrijkste wat men bij urticaria kan doen, is proberen te achterhalen wat de oorzaak van de urticaria is. Wanneer men weet wat de oorzaak is van de urticaria, kan men deze oorzaak vermijden zodat en geen nieuwe urticaria zullen ontstaan. Het is echter vaak lastig de oorzaak te achterhalen van urticaria. Acute urticaria gaan bijna altijd vanzelf over. Wanneer er ernstige jeukklachten zijn, kan er een jeukstillend middel gebruikt worden zoals mentholgel (2%) of metholpoeder. Bij ernstige klachten kunnen er antihistaminica voorgeschreven worden. Bij chronische urticaria zal dit vaker voorgeschreven worden en kunnen er bij ernstig verlopende urticaria orale corticosteroïden voorgeschreven worden. Wel is het nog belangrijk om bij acute urticaria op te letten of er geen sprake is van verschijnselen van een anafylactische reactie.

Lees verder

• De huid, lagen en functies van de huid
• Aandoeningen: oorzaken van jeuk