InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Niet euthanasie maar sedatie: uit het leven wegglijden

Niet euthanasie maar sedatie: uit het leven wegglijden

Sedatie is een proces waarbij iemand met slaapmiddelen en soms morfine in slaap wordt gehouden tot hij of zij overlijdt. Sedatie is een soort zachte dood en duurt langer dan euthanasie. Bij sedatie is iemand in een diepe slaap en overlijdt hij of zij na ongeveer 5 dagen omdat het lichaam geen vocht meer krijgt.
Iemand die ongeneeslijk ziek is, weet dat het einde onherroepelijk is. Toch kan het soms heel lang duren voordat de dood zich daadwerkelijk aankondigt. Bovendien is de vraag of het leven van dat moment dan nog enige waarde heeft. Een kankerpatiënt bijvoorbeeld die slechts nog in bed kan liggen naar de muur kijken, vreselijk veel pijn heeft, niet meer kan eten omdat smaak is aangetast en het lichaam geen voedsel meer verdraagt, kan soms hunkeren naar de dood.

Verlossing van pijn en uitzichtloosheid

Naar de verlossing van pijn, de uitzichtloosheid en het geestelijke lijden dat wordt veroorzaakt door de ziekte en het niets meer kunnen. Hoewel Nederland als een heel tolerant land te boek staat als het om euthanasie gaat, is het zo eenvoudig helemaal niet om voortijdig een leven op die manier te beëindigen. Sedatie kan dan uitkomst bieden, hoewel het voor de omstanders wellicht niet prettig is om iemand te zien sterven zonder contact te kunnen hebben. Ook het feit dat iemand in feite uitdroogt en daardoor sterft kan een onverteerbare gedachte zijn.

Slapend naar het einde met morfine en slaapmiddel

Palliatieve sedatie wordt officieel omschreven als het opzettelijk verlagen van het bewustzijn van een patiënt in de laatste levensfase. Hoewel nooit bewezen is dat iemands bewustzijn wordt verlaagd tot een niveau waarop helemaal geen gevoelens meer zijn, gaan de geleerden er wel van uit dat dit gebeurt. Sedatie in het geval van de laatste levensfase wordt bewerkstelligd door een combinatie te geven van morfine en slaapmiddel. Beiden worden dagelijks per injectie gegeven, omdat de patiënt anders de middelen zelf zou moeten slikken en dat kan niet als iemand in een diepe slaap is.

Voorwaarden voor sedatie

Overigens zijn ook aan palliatieve sedatie (de officiële benaming van het laten sterven van een persoon door middel van morfine en slaapmiddel) voorwaarden verbonden. Zo moet de geschatte levensduur niet langer zijn dan twee weken. Vanzelfsprekend is dat moeilijk in te schatten. Artsen zijn vaak wel bereid om te kijken naar deze vorm van levensbeëindiging als iedereen weet dat de dood naderende is. Bovendien hoeven op die manier niet de strikte regels en wetten van euthanasie nageleefd te worden. Die schrijven namelijk voor dat er eerst een arts gevonden moet worden die het middel dat leidt tot de dood wil toedienen. Ook is er een tweede arts nodig die dit verzoek beoordeelt. Bovendien moet de persoon in kwestie schriftelijk hebben vastgelegd dat dit zijn of haar wens is en dat hij of zij op het moment van bepalen wilsbekwaam is geweest. In de praktijk betekent dit dat echte euthanasie heel veel rompslomp met zich meebrengt, en vaak moeilijk te realiseren is omdat de meeste artsen niet staan te popelen. In veel ziekenhuizen doen artsen er bovendien nog veel moeilijker over en wordt het mensen gewoonweg onmogelijk gemaakt om op een menswaardige en snelle manier te sterven.

Bespreken met de arts

Bij palliatieve sedatie moet vanzelfsprekend ook goed besproken worden met artsen, familie en andere betrokkenen hoe de procedure wordt gevolgd. Stemt een arts in met het verzoek tot deze manier van "in slaap houden tot de dood erop volgt" dan moeten er afspraken worden gemaakt voor het moment waarop de persoon in kwestie de eerste injecties krijgt. Soms zijn pijn en lijden zo groot en heeft de familie alles al doorgesproken dat dit vrij snel kan. Soms ook hebben mensen even tijd nodig om met elkaar nog de laatste zaken door te spreken. Vanzelfsprekend is het afscheid in deze dan erg belangrijk.

Vinger aan de pols: is er nog pijn?

Vaak krijgt de persoon die gaat sterven overigens op dat moment al morfine. Dit betekent dat omstanders heel goed de vinger aan de pols moeten houden en in de gaten moeten houden hoe hun geliefde reageert op de sedatie. Het kan namelijk zo zijn dat de pijn zo groot is (bijvoorbeeld bij botkanker of kanker van een ander orgaan die is uitgezaaid naar de botten) dat zelfs een hoge dosis van de combinatie morfine met slaapmiddel niet werkt. De persoon in kwestie kan het dan nog uitschreeuwen als hij of zij bijvoorbeeld even wordt gedraaid. In dat geval is directe actie vereist. Omstanders moeten dan direct contact opnemen met de arts om aan te geven dat de dosis verhoogd moet worden.

Zorg ervoor dat de afgesproken dosis morfine en slaapmiddel wordt toegediend

Overigens is waakzaamheid in dit soort situaties sowieso geboden. In de meeste gevallen geeft een verpleegkundige van de Thuiszorg de injecties als iemand thuis is. Sommigen van hen zijn echter tegen deze vorm van levensverkorting en zullen alles aangrijpen om niet dagelijks een injectie te geven. Het is dan aan de omstanders om er voor te zorgen dat dit wel gebeurt als het de wens is van de betrokkene. Iemand die zich heeft ingesteld op sterven en verwacht nu eindelijk in dat diepe gat van niets meer voelen te zinken, maar die weer bijkomt omdat er te weinig middel is toegediend, krijgt weer een extra klap. Ook de pijn is in dat soort gevallen ondraaglijk.

De laatste injectie wordt geweigerd

Soms ook weigeren verpleegkundigen die laatste injectie te geven, omdat zij vinden dat zij daarmee iemand de dood in hebben gejaagd. Voor omstanders is niet in te schatten of dit het geval is, maar het onderbreken van de dosis is niet aan te raden. Sta er dan dus op dat wordt gegeven wat is afgesproken. Marchanderen met de behandelmethode kan ook betekenen dat iemand namelijk helemaal weer ontwaakt. (Niet in de laatste fase, maar wel aan het begin). Overigens kan het ook zo zijn dat een patiënt al heel snel overlijdt (de eerste dag) nadat de eerste injecties zijn toegediend. Dit is vaak dan een natuurlijk verloop en niet het gevolg van de morfine in combinatie met het slaapmiddel.

Houd de zorgaanbieder goed in de gaten

Overigens is het altijd belangrijk dat omstanders de honeurs waarnemen als iemand zelf te ziek is om voor zichzelf op te komen. Het is helaas nog steeds zo dat in zorgland niet alles even goed geregeld is. Voortdurend de vinger aan de pols houden is dan ook absoluut vereist.

Overlijden na 4 tot 6 dagen

Als de sedatie eenmaal is gestart duurt het overigens meestal tussen de 4 en de 6 dagen voordat iemand overlijdt. Voor de omstanders kan dit een moeilijke periode zijn. Er is geen contact meer met de dierbare, want die is als het goed is in een diepe slaap. Bovendien krijgt de persoon in kwestie geen eten of drinken meer en dat is natuurlijk goed te zien. Het lichaam teert uit, de persoon wordt magerder en dat is geen prettig gezicht. Overigens mag tijdens deze periode zo nu en dan best een wattenstaafje met wat water in de mond van de persoon in kwestie worden gehouden. Het idee dat de geliefde sterft aan de dorst is voor menigeen niet te verteren en met een wattenstaafje met wat vocht wordt dat toch iets beperkt. Overigens is als het goed is aan niets te zien dat de persoon in kwestie last heeft van het versterven. Als de dosering goed is ingesteld ligt de persoon in kwestie stil en beweegt niet. Alleen aan ademhaling en de warmte van het lichaam is te merken dat de persoon nog leeft. Overigens mag natuurlijk gewoon gesproken worden tegen de persoon en kunnen er ook aanrakingen plaatsvinden. Niemand weet hoeveel iemand nog voelt in zijn onderbewustzijn en menselijk contact en aanraking zijn wellicht ook op een ander niveau heel prettig bij het sterven.

Hoe gaat sedatie in zijn werk

  • Bespreekbaar maken van de wens om door sedatie te sterven
  • Geeft de arts toestemming dan moet bepaald worden wanneer de eerste injecties worden gegeven
  • Afscheid nemen en mogelijk bespreken wat er na de dood moet worden geregeld
  • De eerste injecties worden gegeven
  • Alertheid van omstanders is vereist om te kijken hoe de persoon in kwestie reageert
  • Is duidelijk dat de dosis te laag is, neem dan contact op met de arts. Alleen die kan de dosis verhogen. Houd voet bij stuk als die moeilijk doet
  • Houd in de gaten hoe de persoon in kwestie die de injecties geeft reageert. Veel verpleegkundigen zijn fantastisch en willen niets liever dan het lijden verlichten, maar er zijn er ook die marchanderen. Sta op wat is afgesproken en zorg ervoor dat alle injecties die zijn afgesproken worden gegeven
  • Raak de persoon in kwestie gewoon aan als hij of zij dat vroeger ook altijd al prettig vond. Praat gewoon tegen haar of hem. Pas wel op wat er verder gezegd wordt. Hoewel niemand weet wat iemand in deze staat nog beseft zou het heel naar zijn als er dingen werden gezegd die de stervende in deze staat nog pijn zouden doen. Maak geen ruzie in dezelfde ruimte als waar de persoon ligt.
  • Zorg voor een goede omgeving. Frisse lucht, gesloten of geopende gordijnen (net wat de persoon in kwestie fijn vindt), eventueel een geurkaarsje.
  • Na gemiddeld 4 tot 6 dagen zal de dood daadwerkelijk in werking treden

Lees verder

© 2009 - 2017 Singalees, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is palliatieve zorg?Palliatieve zorg is de zorg voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn, en die nog maar een korte periode te leven hebben. D…
Euthanasie – dood door spierverslappersEuthanasie – dood door spierverslappersEuthanasie, wat is dat eigenlijk? Wat gebeurt er met je als er euthanasie wordt gepleegd? In feite overlijd je dan omdat…
Euthanasie voor ongeneeslijk, niet aanspreekbare zieke magEuthanasie voor ongeneeslijk, niet aanspreekbare zieke magSinds 2002 is actieve euthanasie niet meer strafbaar als er een weloverwogen en vrijwillig verzoek door de patiënt is. D…
Palliatieve sedatie: verminderen lijden terminale patientPalliatieve sedatie: verminderen lijden terminale patientDe laatste levensfase van de terminale persoon wordt meer dragelijk gemaakt door palliatieve sedatie toe te passen. Dit…
Palliatieve verzorgingPalliatieve verzorgingPalliatieve verzorging, emotionele verzorging, terminale verzorging, pijnbestrijding, dit zijn allemaal voorbeelden van…

Reageer op het artikel "Niet euthanasie maar sedatie: uit het leven wegglijden"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jannie, 16-07-2017 16:00 #6
Ik ga deze periode nu meemaken bij mijn zus, die al jaren tobt met een afnemende gezondheid. Omdat zij geen ernstige ziekte heeft krijgt zij geen euthanasie, maar omdat haar lichaam op is en veel pijn heeft, zij geen leven meer heeft omdat ze al jaren geestelijk /lichamelijk lijdt wordt zij morgen op verzoek van haar en haar kinderen in coma gebracht tot de dood erop volgt. En er voor haar een rust komt en verder lijden haar bespaart blijft.Dit vind ik een prettige gedachte.en minder lijdzaam dan euthanasie. Reactie infoteur, 07-08-2017
Dat snap ik heel goed. Ik heb het bij mijn beide ouders meegemaakt. Sterkte met deze situatie, want het is natuurlijk ook afscheid nemen van iemand waar je van houdt. Ondanks het feit dat je het haar heel erg gunt om rustig te gaan.

E., 26-01-2017 14:26 #5
Bij mijn moeder duurde het 'wegglijden' uiteindelijk 11 dagen, een proces waar wij niet goed op voorbereid waren omdat niemand van ons wist dat dat kon, en we waren hier ook niet voor gewaarschuwd. Zij leek al erg zwak voor ze die 11 dagen in ging, dus niemand in het verpleeghuis verwachtte dit. Daarom deze zogenaamde waarschuwing om met alle duur rekening te houden, dat scheelt misschien wat frustratie als familie. Ik heb er soms nog last van dat wij niet goed konden zien of zij wel zo comfortabel was als we hoopten en zou moeten. Reactie infoteur, 10-02-2017
Dit is een hele goede waarschuwing. Heb ook wel eens gehoord dat mensen wakker werden uit de sedatie. Helemaal vreselijk. Goed om deze aanvulling er bij te zetten, want 11 dagen is heel erg lang. Kreeg ze dan misschien nog wel vocht toegediend?

C. M. Drenthe, 01-04-2015 00:35 #4
Duidelijke en heldere informatie.
Graag een opmerking over het obligate geurkaarsje bij een stervende. Ik vind dit minder geschikt, wel bij een gestorven mens maar dan zonder geur. Het hangt er uiteraard van af wat de stervende zelf wil.
Geurkaarsen bevatten veel parfums die irriterend voor de luchtwegen kunnen zijn. Dit geldt ook voor bv. Ambipur e.d. waar mensen ernstige astmatische klachten van kunnen krijgen. Veel geurkaarsen bevatten ook wel kankerverwekkende stoffen, zo heb ik gelezen.
Het moeilijke bij een stervende is te begrijpen wat deze voelt, wil en wenst. Van mensen onder narcose is bekend dat zij gesprekken kunnen horen en begrijpen, ook bij coma blijkt achteraf dat veel geluiden en woorden zijn gehoord door de zieke persoon. Het is moeilijk als praten niet meer gaat en echt te begrijpen wat de zieke wil. Reactie infoteur, 23-08-2016
De geurkaars was ook bedoeld als voorbeeld. Als iemand zelf van te voren nog kan aangeven wat hij of zij wil en zij of hij wil een geurkaars, dan gewoon doen zou ik zeggen (kan ook met etherische olie die iemand lekker vindt in wat water op een brandertje). Anders gewoon laten, zeker als het klachten geeft. Het gaat erom dat iemand zich zo comfortabel mogelijk voelt.
En ja het is moeilijk te begrijpen wat iemand bedoelt als hij of zij stervende is. Soms of vaak zijn ze zo in de war door de naderende dood of een lichaam dat het laat afweten dat het heel moeilijk duiden is. En van iemand in coma weten we het helemaal niet inderdaad

Dan, 27-06-2014 11:15 #3
Bij mij opa hebben we ook zo gedaan, hij heeft 4.5 dagen in sedatie gelegen, hij hapte naar de adem en is ook flink vermagerd, we hebben hem ook met wattenstaafje met water gegeven en zo hielde hij zijn mond dicht. en liet ons weten dat hij niet meer wil drinken. Eerst was vrijdag in slaap gedaan en hij hielde ons hand nog steeds vast. zaterdag ook. Sinds zondag niet meer… zijn spieren zijn slap geworden.

Het is altijd een nare manier van afscheid nemen van dierbaar. maar is waardig sterven (gezien hij 100 jaar oud is). Wij en de familie hebben vrede mee, hij heeft heel mooi leven en veel meegemaakt in zijn leven.

K., 01-04-2014 20:46 #2
Mijn vader is zondag overleden na palliatieve sedatie. Het heeft nog 3 dagen geduurd, en de laatste 2 was van rustig wegglijden geen sprake. Hoewel buiten bewustzijn, zagen wij hem uitdrogen en naar adem happen en dat was werkelijk afschuwelijk om te zien. Dan duren de uren lang. Houd hier dus rekening mee.

Verboekend, 01-06-2011 18:58 #1
Ik vind dat als iemand een zwaar ziekbed heeft, dus een heleboel pijn en geen uitzicht meer het een verlossing is om weg te mogen glijden.
Wel vind ik dat de familie de kans moet hebben gehad om afscheid te nemen omdat de zieke daar anders niets meer van weet en dat is ook belangrijk voor de kinderen die hun dierbare gaan kwijtraken(verwerkingsproces)

Infoteur: Singalees
Laatste update: 07-11-2010
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Doodgaan
Reacties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!