InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > Look zonder look

Look zonder look

Look zonder look is de merkwaardige Nederlandse naam die al eeuwen wordt gebruikt voor deze bescheiden, wit bloeiende plant . De plant is tweejarig, het eerste jaar maakt hij een wortelrozet met ronde bladeren, het tweede jaar schiet hij op tot 1 meter hoog. De bladeren reuken subtiel naar knoflook. Maar het is botanisch geen famlie van de knoflook. Vandaar die typisch Nederlandse naam: Look-zonder-look; de plant ruikt naar Look, maar bezit geen ondergronds Lookbolletje. De naam die al in de 16de eeuw door Dodonaeus aan de plant werd gegeven, is zo kenmerkend dat er maar heel weinig andere volksnamen van de plant bekend zijn.

Look zonder look botanisch

Ook de wetenschappelijke naam duidt op de geurverwantschap met de Look, Alliaria petiolata. Alliara is een afleiding van Allium, de wetenschappelijke naam voor het geslacht Look; petiolatus betekent gesteeld en heeft betrekking op de gesteelde bladen van het wortelrozet. Dit is uitzonderlijk omdat de bladeren van een wortelrozet meestal ongesteeld zijn. Vroeg in het voorjaar schiet de plant door en maakt dan kleine, witte bloemen. Deze bloemen zijn zeer karakteristiek voor de familie, waartoe Look-zonder-look behoort, de Kruisbloemenfamilie of de Cruciferen. De bloem bezit vier kelkblaadjes, vier kroonblaadjes, zes meeldraden, waarvan de vier binnenste langer zijn dan de twee buitenste en een vruchtbeginsel, waaruit zich een hauw of hauwtje ontwikkelt. Bij Look-zonder-look spreken we van hauw, omdat de vrucht meer dan driemaal zo lang is als breed, net zoals bij geelbloeiende Koolzaad en Raapzaad. Een hauwtje is minder dan driemaal zo lang als breed. Tot zover de botanische les!

Tot omstreeks 1950 was de Look-zonder-look beperkt aanwezig in ons land. Het is opmerkelijk, dat de soort zich sindsdien sterk heeft uitgebreid. En nu een zeer algemeen kruid is langs bosranden en in boomrijke tuinen. Het is bijzonder geschikt om het te laten verwilderen in de schaduwrijke hoekjes van een tuin of bij de composthoop.

Look zonder look geneeskrachtig

Look-zonder-look werd vroeger aangewend als middel om zweren te laten rijpen, ingewandswormen te lijf te gaan en als bloedzuiverend middel. De niet meer in gebruik zijnde naam Alliaria offïcinalis, uit of van de apotheken, duidt op deze medicinale werking.

Simon Pauli zei al in 1666 ‘qu’elle déterge et modifie les ulceres putrides et sordides’. En mijn Franse herboristenvoorbeeld Dr. Leclerc zag goede resultaten bij de behandeling van ‘gelures ulcereux’ Het verse blad ging de ettering tegen en stimuleerde de aanmaak van huidweefsel. Maar ook bij impetigo maakte hij er gebruik van.

Volgens de ethnobotanist Lieutaghi heeft het blad een ontsmettende werking en kan het vooral vers in het voorjaar bij verkoudheid en bronchiale problemen als slijmoplossend middel gebruikt worden. De ontsmettende mosterdolieglycosiden in de plant zullen daar niet vreemd aan zijn. Hij is wat werking betreft dan ook te vergelijken met mierikswortel en knoflook; maar minder sterk. Bij keelpijn en heesheid zou je het kunnen combineren met ons zangerskruid bij uitstek de Raket, Sisymbrium officinale.

In de keuken

Ook werd de plant gebruikt als toekruid om aan de maaltijd een knoflook-aroma te geven. Niet alleen in Nederland, ook elders in Europa; de Duitse naam Lauchkraut en de Engelse naam Hedge Garlic wijzen hier duidelijk naar. Wie vergeten heeft om bij de groentenboer een knoflookje mee te nemen, weet dus de weg om dit verzuim goed te maken. Even op zoek naar een paar blaadjes Look-zonder-look in de beschaduwde wegberm of langs de bosrand en de maaltijd is gered. Al is de smaak toch wat aan de flauwe kant. Maar culinair verbergt onze Look zonder look nog wel enkele andere smaakjes. Zo proeven de zaden scherp mosterdachtig, met heel veel moeite zou je er een soort mosterd kunnen van maken. Dat werd ten andere al in 1552 door een zekere Tragus geadviseerd. De wortel ruikt dan weer naar rapen, maar is nogal vezelig om zo maar op te snoepen. Je kan hem wel laten meetrekken in een groentesoep of ragout. En het laatste onderdeel van de plant dat we kunnen gebruiken zijn de witte bloemen, die vooral in de salade en op een boterham met platte kaas te genieten zijn.

Nu niet denken dat Look zonder look het nieuwe wondermiddel is, de werking is beperkt maar toch een gezonde, verse en gratis aanvulling uit de tuin der natuur.
© 2009 - 2017 Herborist, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Beauty: wild vleesBeauty: wild vleesOver het algemeen is wild vlees ongevaarlijk, toch is het goed het bij de huisarts of huidspecialist te laten controlere…
Planten en hun naam. H. KleynPlanten en hun naam. H. KleynIn ons land is over volkse plantennamen vrij weinig geschreven. Nochtans gaat er van de regionale benamingen van planten…
De Friese stabijDe Friese Stabij is een hondenras dat niet al te bekend, maar wel aardig in opkomst is. Deze hond vindt zijn oorsprong i…
Wild vlees/fibroom: de oorzaak en verwijderenWild vlees/fibroom: de oorzaak en verwijderenWild vlees of fibroom, oorzaak, behandeling en verwijderen. Wild vlees kan overal voorkomen: op alle plaatsen op de huid…
Wild vlees verwijderen, fibroomWild vlees verwijderen, fibroomWild vlees wordt ook wel een fibroom genoemd. Wild vlees kan bij iedereen voorkomen en ontstaat na een verwonding of spo…
Bronnen en referenties
  • The Really Wild Food Guide. Recepten oa Look zonder look couscous balletjes
  • Pierre Lieutaghi. Le livre des bonnes herbes. Actes sud.
  • Grieve. A Modern Herbal. Penguin 1984 ISBN 0-14-046-440-9
  • Rudat KD. Antibiotic action of substances in higher plants, particularly in Alliaria officinalis and other leeklike plants on Bacterium pyocyaneum. J Hyg Epidemiol Microbiol Immunol. 1957;1(2):213-24.

Reageer op het artikel "Look zonder look"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Diana, 30-05-2015 11:04 #1
Ik ben een fan van look zonder look. Het gebruiken om er ergens een knoflooksmaak aan te geven als je geen knoflook meer in huis hebt duidt op onbekendheid met look zonder look. Ja, dar is het inderdaad te flauw voor. Maar als je het, zoals ik vanavond gebruikt als de groente in een stamppot met een bal gehakt erbij dan heb je een fantastisch lekker avondmaaltje! Gewoon de jonge (ronde!) blaadjes plukken zoveel je nodig hebt, goed wassen (kijk even of je niet ergens plukt waar de vossen of honden eroverheen gepiest hebben…) fijn snijden in slierten en dan nog eens overdwars en dan rauw door de hete aardappelen heen stampen. Kuiltje jus erbij en genieten maar. Niet de smaak van knoflook, maar veel zachter en subtieler. Waanzinnig lekker, gratis en gezond. Gewoon eens proberen dus. Ook lekker om te snipperen over je boterham met kaas. En ik heb er 2 weken geleden de lekkerste aardappel/lookzonderlook kroketjes mee gemaakt.

Infoteur: Herborist
Laatste update: 15-04-2012
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!