Zaadbalkanker: oorzaak, behandeling, zelfcontrole, diagnose

Zaadbalkanker, of testiscarcinoom, is bij jonge mannen onder de 35 jaar de meest voorkomende soort kanker. Het is dan ook belangrijk dat mannen hun zaadballen controleren op knobbels, net zoals vrouwen dat wel doen met hun borsten. Als zaadbalkanker vroeg ontdekt wordt, is de kans op genezing 95-100%. Behandeling vindt plaats met een operatie, gevolgd door chemotherapie of radiotherapie. Mannen met één of twee niet ingedaalde zaadballen lopen extra risico.

De zaadballen

De zaadballen produceren de zaadcellen en de meeste manlijke hormonen.

Zaadbalkanker

Zaadbalkanker komt vooral voor bij jonge mannen van tussen de 20 en 40 jaar, maar kan ook op jongere leeftijd al voorkomen. In sommige landen komt zaadbalkanker meer voor dan in andere landen. De oorzaak daarvan is onbekend. Ook neemt het aantal nieuwe gevallen van zaadbalkanker toe de laatste jaren. Als zaadbalkanker vroeg wordt ontdekt, is de kans op genezing erg groot, zelfs als er al uitzaaiingen zijn. Het is dus van groot belang om alert te zijn op het ontstaan van veranderingen en knobbels in de zaadballen.

Risicogroepen voor het krijgen van zaadbalkanker

• Een niet ingedaalde zaadbal of een zaadbal die pas na de geboorte is ingedaald, geeft een groter risico op zaadbalkanker.
• Eerstegraads familieleden van zaadbalpatiënten lopen meer risico op het krijgen van zaadbalkanker.

Zelfcontrole van de zaadballen

Voor het op tijd opsporen van een afwijking in de zaadballen is het van belang dat jongens vanaf 15 jaar en ouder regelmatig bij zichzelf de zaadballen controleren op knobbels en/ of andere veranderingen. Dit kan het best worden gedaan onder een warme douche, omdat dit een ontspannende werking heeft op de huid van het scrotum. Op die manier zijn eventuele knobbels of andere afwijkingen beter te voelen. Voel hoe groot en zwaar de zaadballen zijn, door ze op de palm van de hand te laten rusten. Rol vervolgens de zaadballen één voor één voorzichtig tussen vingers en duim heen en weer, om te voelen of er knobbels inzitten. De bijbal ligt boven en achterlangs iedere zaadbal. Als daar knobbels inzitten, gaat het meestal om een verstopping of een cyste. Vind je wel een knobbel of een verandering in vorm of gewicht van de zaadballen, ga dan zo snel mogelijk langs de dokter. Veel knobbels zijn overigens goedaardig, maar snelle controle en zekerheid zijn van groot belang.

Als er een knobbel is gevonden, dan zal de huisarts de zaadballen controleren. Een knobbel kan veel verschillende dingen inhouden;

• Spataderen rond de testikel
• Een cyste
• Hernia
• Infectie
• Draaiing van de testikel ( dit gaat gepaard met hevige pijn en moet zeer snel behandeld worden)
• Kwaadaardig gezwel

Kwaadaardig gezwel in zaadbal

Als de huisarts vermoedt dat er sprake is van een kwaadaardig gezwel, dan zal je worden doorgestuurd naar een specialist. Met een echoscopie en bloedonderzoek zal worden vastgesteld of er sprake is van een kwaadaardig gezwel. Ook kan het noodzakelijk te zijn om geopereerd te worden, waarbij de zaadballen binnen het scrotum beoordeeld worden ( exploratie).

Behandeling zaadbalkanker

Als er een kwaadaardige tumor is ontdekt in een zaadbal, dan wordt deze operatief verwijderd. Na de operatie volgt soms nog behandeling met radiotherapie en/of chemotherapie. Dit kan een erg intensieve behandeling wezen. Na behandeling genezen de meeste patiënten compleet en meestal blijft de man nog steeds vruchtbaar.