Bloedziekten: Anemie

Anemie is een tekort aan of een afwijking van hemoglobine, de stof in het rode bloedlichaampje die zuurstof in de longen bindt en het via de bloedsomloop naar de weefsel brengt. Door anemie kan het bloed minder zuurstof vervoeren en ontvangen de weefsels mogelijk te weinig zuurstof. Rode bloedlichaampjes worden in het beenmerg gemaakt en circuleren ongeveer 120 dagen in de bloedsomloop voordat ze in de milt worden afgebroken. Bij een gezond persoon is er evenwicht tussen productie en afbraak van rode bloedlichaampjes. Anemie is het gevolg van een verstroing van dat evenwicht waardoor er te weinig gezonde bloedlichaampjes zijn of afwijkend hemoglobine.

Typen anemie

Er zijn vier hoofdsoorten anemie. De eerste soort veroorzaakt door een tekort aan een of meer stoffen die essentieel zijn voor de vorming van gezonde rode bloedlichaampjes. De meest voorkomende vorm is anemie door ijzertekort, die ontstaat als er weinig ijzer in het lichaam is. Veel zeldzamer is megaloblastische anemie, die het gevolg is van een tekort aan of vitamine B12 of aan foliumzuur.

De tweede soort anemie is het gevolg van aangeboren afwijkingen in de productie van hemoglobine. Sikkelcelanemie en thalassemie zijn voorbeelden van deze soort. De hemoglobine wordt kort na de geboorte abnormaal, al kan het nog jaren duren voor er zich symptomen van anemie ontwikkelen.

De derde soort anemie wordt veroorzaakt door een te snelle afbraak van rode bloedlichaampjes (hemolyse) en heet hemolytische anemie.

De vierde soort anemie, aplastische anemie, ontstaat als het beenmerg niet voldoende bloedlichaampjes en meestal ook te weinig andere bloedcellen produceert. Anemie kan door een combinatie van diverse oorzaken ontstaan, soms is de exacte oorzaak onbekend. Soms ontstaat anemie tijdens een langdurige ziekte als kanker of reumatoïde artritis.

De symptomen

Bij een milde anemie kan het lichaam de verminderde capaciteit voor zuurstoftransport vaak nog goedmaken door de bloedtoevoer naar de weefsels op te voeren. In dat geval hoeven er geen symptomen te zijn. Bij een ernstigere vorm van anemie kunnen de volgende symptomen voorkomen:

• Vermoeidheid en een gevoel van slapte;
• Bleke huid;
• kortademigheid bij lichte inspanning.

Ook de hartslag kan sneller gaan, omdat het hart harder moet werken om de delen van het lichaam op te voeren. De belasting van het hart kan tot chronisch hartfalen leiden, met symptomen als gezwollen enkels en toenemende kortademigheid.

De behandeling

De diagnose anemie wordt meestal bevestigd door een bloedtest waarmee het hemoglobineniveau wordt gemeten en de soort anemie en de oorzaak ervan vast wordt gesteld. Met een beenmergpunctie en botboring kunnen weefselmonsters worden genomen om onder de microscoop te worden onderzocht.

De meeste soorten anemie kunnen goed behandeld worden. Bij ernstige gevallen kan een bloedtransfusie nodig zijn.