Hoge bloeddruk - Diagnostiek en behandeling

Hoge bloeddruk - Diagnostiek en behandeling De bloeddruk beschrijft de druk die op de bloedvaten staat die het lichaam van zuurstofrijk bloed voorzien. De bloeddruk kan te laag zijn (‘hypotensie’), bijvoorbeeld tijdens een bloeding, maar ook te hoog (‘hypertensie’). Een kortdurende hoge bloeddruk is op bepaalde momenten zoals lichamelijke inspanning gunstig. Op het moment dat de vaten echter langdurig hieraan worden blootgesteld treedt er schade aan de vaatwand op. Om deze reden vormt hoge bloeddruk een risicofactor voor hart- en vaatziekten. De meeste mensen hebben geen klachten van hoge bloeddruk tot op het moment dat er orgaanschade optreedt. Medicijnen en leefstijladviezen vormen belangrijke onderdelen van de behandeling van deze chronische aandoening.

Inhoudsopgave


Wat is bloeddruk?

Op het moment dat de hartspier samenknijpt stroomt het bloed de levensslagader in (‘aorta’). Vanuit haar vertakkingen stroomt het naar de organen toe, zoals bijvoorbeeld de hersenen en de beenspieren. Hierna ontspant het hart zich weer, waardoor het zich kan vullen. Vlak na het samenknijpen van het hart is de druk op de slagaders het hoogst (‘systolische bloeddruk’). De bloeddruk gedurende de relaxatiefase van het hart is laag (‘diastolische bloeddruk’). Zonder bloeddruk kan men niet leven, het bloed zou immers niet meer stromen waardoor de hersenen geen zuurstof meer krijgen.

Hoe meet men de bloeddruk?

Gedurende het samenknijpen van de bloeddruk is het piekmoment voelbaar aan de duimzijde van de pols. Hetzelfde principe geldt voor de plek waar de huisarts de bloeddruk meet, namelijk halverwege de bovenarm. Middels het oppompen van een bloeddrukband verbonden met een meter (‘manometer’) en het luisteren via een stethoscoop beoordeelt men de bloeddruk.

Stappen voor het meten van de bloeddruk zijn

  • Het plaatsen van de bloeddrukband en het oppompen tot een waarde boven de hoogste bovendruk. Dit kan kortdurend pijn doen, met name bij een hoge bloeddruk.
  • Het langzaam leeg laten lopen tot het moment dat de harttonen weer hoorbaar zijn (‘Korotkoff I tonen’, dit is de systolische bloeddruk)
  • Geleidelijk leeg laten lopen tot de geluiden verminderen (‘Korotkoff IV tonen’: de diastolische bloeddruk)

De bloeddruk wordt gemeten in het aantal millimeter kwik, dit is de druk die nodig is om een kolom kwik een bepaald aantal millimeter te doen stijgen. De moderne bloeddrukmeters gebruiken echter al tijden geen kwik meer, de waarde wordt desondanks nog altijd gebruikt.

Een bloeddrukmeting resulteert dus in twee verschillende waardes, bestaande uit de bovendruk en de onderdruk, beide uitgedrukt in het aantal millimeter kwik. Op basis van deze waardes is ook een gemiddelde bloeddruk uit te drukken, deze berekent men vaak middels de volgende formule: Onderdruk + 1/3e maal het verschil tussen de onderdruk en de bovendruk. Het verschil tussen beide waardes wordt ook wel de polsdruk genoemd. De Italiaanse onderzoeker Riva-Rocci heeft deze methode ontwikkeld, vandaar dat medici het symbool ‘RR’ gebruiken om de bloeddruk aan te duiden.

Aangezien positie van de arm ten opzichte van het hart, recente inspanning en ook stress van invloed zijn op de bloeddruk is het van belang dat deze op een rustig moment, in een zittende positie wordt gemeten. Gezien de verschillende variabelen is één enkele meting ten aanzien van de bloeddruk onbetrouwbaar om met een behandeling te starten. Er dienen verschillende metingen op verschillende momenten plaats te vinden voor men de diagnose met zekerheid kan stellen.

Wat is een normale bloeddruk?

Aangezien de bloeddruk sterk per persoon en bezigheid kan verschillen is er geen eenvoudig antwoord te geven op deze vraag. Een normale bloeddruk kan bijvoorbeeld bestaan uit een waarde van 130/ 75 mmHg (“130 boven 75 millimeter kwik”). Echter zijn er ook mensen die prima functioneren met een bloeddruk van 100/65 mmHg.

Wanneer spreekt men van een te hoge bloeddruk?

Bij het behandelen beoordeelt de huisarts met name de bovendruk. Op het moment dat deze tijdens verschillende metingen hoger was dan 140mmHg spreekt men van een hoge bloeddruk. Op oudere leeftijd accepteert men een hogere bloeddruk, dan spreekt men pas vanaf 160mmhg en hoger over een hoge bloeddruk. Een onderdruk van 90mmHg of hoger wordt over het algemeen beschreven als een hoge bloeddruk.

Wat is de oorzaak van hoge bloeddruk?

Bij meer dan negentig procent van de patiënten die zich presenteren met hoge bloeddruk zal geen duidelijk lichamelijke oorzaak vindbaar zijn na uitvoerig onderzoek. Hierbij spreekt men dan van primaire hypertensie. Bij secundaire hypertensie is er wel sprake van een lichamelijke oorzaak, zoals bijvoorbeeld een aandoening van de nieren of de hormoonhuishouding.

Slagaderverkalking in beeld gebracht / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Slagaderverkalking in beeld gebracht / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Waarom is een hoge bloeddruk gevaarlijk?

De reden voor het gevaarlijk zijn van hoge bloeddruk is omdat het een belangrijke risicofactor is bij slagaderverkaling (‘atherosclerose’). Door langdurige blootstelling aan een hogere (pols) druk neemt de kans op het ontstaan van schade van de binnenzijde van de vaatwand toe. Aldaar kan zich materiaal verzamelen en een zogenaamde plaque ontstaan. Hierdoor neemt de diameter van het vat in de loop van de tijd af. Andere factoren die hierbij een belangrijke rol spelen zijn onder andere roken, een verhoogd cholesterol en suikerziekte.

Wat voor klachten heeft men van een hoge bloeddruk?

Een verhoogde bloeddruk veroorzaakt bij een groot deel van de mensen gedurende lange tijd geen enkele klacht. Enkele klachten die wel een uiting kunnen zijn van hoge bloeddruk zijn ondermeer een drukkend of bonkend gevoel op de borst, oorsuizen, hoofdpijn, wazig zien of braken. De orgaanschade kan in een latere fase met name resulteren in nierfunctiestoornissen, een hartspieraandoening en oogaandoeningen.

Behandeling van een hoge bloeddruk

De behandeling hangt sterk af van andere risicofactoren op hart- en vaatziekten, de hoogte van de bloeddruk en de resultaten die behaald kunnen worden met conservatieve behandeling. Op het moment dat mede door de aanwezigheid van de hoge bloeddruk het risico op hart- en vaatziekten te hoog is, zal de bloeddruk behandeld worden middels bloeddrukverlagende medicijnen(‘anti hypertensiva’). In sommige gevallen kunnen medicijnen worden vermeden door het goed opvolgen van leefstijladviezen.

Leefstijladviezen

  • Stoppen met roken vermindert de kans op schade aan de vaatwand door de hoge bloeddruk
  • Voldoende bewegen (bijvoorbeeld 5 keer per week minimaal 30 minuten per dag)
  • Gezonde voeding
  • Beperkt zoutgebruik (Zout zorgt voor vochttoename in de vaten, meer zout resulteert dus in een verhoogde druk)
  • Verminderd gebruik van alcohol (vrouwen 1-2 eenheden, mannen 2-3 eenheden maximaal per dag)
  • Vermijd overgewicht
  • Probeer oorzaken van stress te vermijden

Medicijnen

Er zijn een groot aantal verschillende medicijnen beschikbaar voor de behandeling van hoge bloeddruk. Deze worden meestal door een huisarts of een internist voorgeschreven. De volgende groepen bevatten voorbeelden van veelgebruikte medicijnen en bekende bijwerkingen. Bij het starten van alle antihypertensiva is de kans aanwezig dat er sprake is van overdaad, hierbij ontstaat juist een hypotensie met klachten zoals duizeligheid (na het opstaan). Bij klachten van bijwerkingen is het verstandig een arts te raadplegen.

MedicijngroepStofnamenBijwerkingen
ACE remmersLisinopril, fosinopril, enalaprilKriebelhoest, gestoorde nierfunctie
Angiontensine II antagonistenIrbesartan, losartan, valsartanDuizeligheid, gestoorde nierfuncie, gestoorde leverfunctie
Beta-blockersMetoprolol, bisoprololKoude handen en voeten, hoofdpijn, duizeligheid
CalciumantagonistenAmlodipine, nifedipineHoofdpijn, ‘flushes’, duizeligheid
DiureticaChloortalidon, hydrochloorthiazideVerlaagd kalium, nierfunctiestoornissen, te lage bloeddruk

Meer informatie?

Goede sites voor meer informatie zijn de site van de hartstichting en thuisarts.nl.

Giraffen hebben van nature een extreem hoge bloeddruk / Bron: Luca Galuzzi, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)Giraffen hebben van nature een extreem hoge bloeddruk / Bron: Luca Galuzzi, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
Bijzonder weetje: Het dier met de hoogste bloeddruk
In het koninkrijk der dieren is de giraf het dier met de hoogste bloeddruk. Een normale bovendruk van een giraf bedraagt ongeveer 300mmHg, de onderdruk vaak 200mmHg. De reden hiervoor is dat de afstand die moet worden overbrugd van het hart tot de hersenen van de giraf ongeveer twee meter is, dus een heel stuk verder dan bij een mens met ongeveer 30 centimeter.
© 2015 - 2021 Grimfandango, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Is dementie te voorkomen?Is dementie te voorkomen?Het onderzoek van het Erasmus MC in Rotterdam liegt er niet om: waarschijnlijk had circa eenderde van alle patiënten met…
Hypertensie: gevaren en behandelingHypertensie: gevaren en behandelingHypertensie is vaak aanwezig, zonder dat het meteen wordt opgemerkt. Als hoge bloeddruk langdurig aanwezig is, kan dat o…
Hoge bloeddruk: Symptomen, oorzaken en medicijnenHoge bloeddruk: Symptomen, oorzaken en medicijnenIedereen weet inmiddels dat een te hoge bloeddruk erg schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Maar waarom was dat ook al…
Weetjes over bloeddruk?Weetjes over bloeddruk?We horen van alles over bloeddruk, o.a. dat je op moeten letten dat je niet een hoge bloeddruk (dit noemen we hypertensi…

Wat is een te hoog cholesterol?Cholesterol is een vetachtige bouwstof voor cellen en hormonen van zowel dier als mens. Bij een te hoog cholesterol (‘hy…
Hersenabces: symptomen en behandeling abces in de hersenenHersenabces: symptomen en behandeling abces in de hersenenWat is een hersenabces en hoe wordt een hersenabces behandeld? Een abces is een ingekapselde holte die is gevuld met bac…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Onbekend, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • NHG Standaard Cardiovasculair risicomanagement (januari 2012)
  • www.thuisarts.nl
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Korotkoff-toon
  • http://www.funtrivia.com/askft/Question845.html
  • https://www.hartstichting.nl/risicofactoren/hoge-bloeddruk
  • Plaatje atherosclerose: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Atherosclerosis_diagram.png
  • Bloeddrukmeting: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Blood_pressure_measurement_(2009).jpg
  • Bloeddrukmeter: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/0/02/Telehealth_-_Blood_Pressure_Monitor.jpg
  • Giraf: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Giraffe_Ithala_KZN_South_Africa_Luca_Galuzzi_2004.JPG
  • Afbeelding bron 1: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Luca Galuzzi, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
Grimfandango (52 artikelen)
Gepubliceerd: 16-02-2015
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 12
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.