InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Exoftalmie, proptosis: Uitpuilende ogen

Exoftalmie, proptosis: Uitpuilende ogen

Exoftalmie, proptosis: Uitpuilende ogen Bij exoftalmie (exophthalmia, exophtalmie) steekt een oogbol uit de oogkas naar voren. Exoftalmie treedt zowel bilateraal als eenzijdig op. Oogartsen gebruiken een exoftalmometer om de mate van exoftalmie meten. Exoftalmie is geen aandoening, maar een symptoom van een aandoening, gewoonlijk veroorzaakt door een probleem met de schildklier. Proptosis, de secundaire vorm van uitpuilende ogen, heeft echter nog meerdere oorzaken. Een snelle diagnose en behandeling is vereist.

Oorzaken exoftalmie en proptosis

Exoftalmie is primair bij endocriene (erfelijke) aandoeningen zoals de ziekte van Graves (auto-immuunaandoening met overproductie van schildklierhormonen). Sommige andere erfelijke aandoeningen veroorzaken exoftalmie zoals het syndroom van Crouzon. Uitpuilende ogen komt ook secundair voor. De medische term die artsen hierbij gebruiken is dan “proptosis”. Mogelijke oorzaken hiervan zijn abnormaal gevormde bloedvaten achter de ogen, een bloeding achter de ogen / een bloedstolsel, een kankergezwel (zoals een adenocarcinoom van de traanklier, meningeoom (tumor op hersen- en ruggenmergsvliezen), lymfoom, neuroblastoom (kanker uitgaande van zenuwcellen bij kinderen)), mucokèle / mucocele (cyste gevuld met slijm), een sinusinfectie en trauma (oogletsel). Proptosis treedt op bij onder andere orbitale cellulitis, subperiostale abcessen, oogkasemfyseem, aneurysma (uitstulping van een deel van een slagader), leukemie, endoftalmitis, …

Symptomen: Uitpuilende oogbollen

Het meest opvallende symptoom van exoftalmie zijn uitpuilende of uitstekende oogbollen (één of beiden). De erfelijke ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak van uitpuilende oogbollen. De meest optredende oogsymptomen van de oogziekte van Graves, die vergelijkbaar zijn met een proptosis, zijn:

Voorts zijn angst, een onregelmatige hartslag (aritmie, hartkloppingen), slapeloosheid en een verhoogde eetlust mogelijk bij de ziekte van Graves.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

In de meeste gevallen is de uitstulping of bolling van de oogbollen vlot te herkennen en bijgevolg gemakkelijk te diagnosticeren.

Diagnostisch onderzoek

Omdat exoftalmie/proptosis een symptoom en geen aandoening is, doet de oogarts een bloedonderzoek (test van de schildklierfunctie) indien de oorzaak onduidelijk is. Hij gebruikt tevens een exoftalmometer om de mate van de uitpuiling en het oogbewegingsvermogen van de patiënt te beoordelen. De patiënt kijkt hiervoor naar boven zonder de wenkbrauwen te bewegen. Een oogkasechografie, CT-scan van de oogkas en ogen en/of MRI-scan is soms nodig; de oogarts spoort hiermee eventueel een oogtumor zoals retinoblastoom of een afwijking in of rond de ogen op.

Behandeling uitpuilende ogen bij de patiënt

Indien een patiënt merkt dat één of beide ogen uit beginnen te puilen, moet hij onmiddellijk naar de oogarts. De behandeling is veel effectiever als deze vroeg opstart. Exoftalmie is mogelijk progressief en daarom is een regelmatig uitgebreid oogonderzoek vereist. De behandeling hangt af van verschillende factoren, waaronder de oorzaak en leeftijd van de patiënt en de algemene gezondheid. Soms volgt een schildklierbehandeling waardoor het gezichtsvermogen zich veelal herstelt. De uitpuiling zelf valt niet altijd te verbeteren. Daarnaast is chirurgie mogelijk om de beknelling van de oogzenuw te verhelpen en het cosmetisch zicht te verbeteren. Kunsttranen helpen bij droge ogen. Oogdruppels houden de oogbollen vochtig, maar de oogdruppeltoediening moet wel correct gebeuren. Soms is een zonnebril nodig bij fotofobie. Bij pijnlijke, ontstoken of gezwollen ogen krijgt de patiënt corticosteroïden voorgeschreven. Een tumor verwijdert de chirurg meestal chirurgisch, in combinatie met chemotherapie en/of radiotherapie (bestraling).

Complicaties

In ernstige gevallen is een patiënt niet meer in staat zijn ogen goed te sluiten, vooral tijdens de slaap. Dit leidt tot een uitgedroogd en beschadigd hoornvlies. Een uitgedroogd hoornvlies geeft dan weer een hoger risico op een ooginfectie of hoornvlieszweren, waardoor het gezichtsvermogen achteruit gaat. Een patiënt met exoftalmie ontwikkelt mogelijk keratoconjunctivitis, waarbij het gebied boven het hoornvlies ontstoken raakt als gevolg van de wrijving die optreedt bij het knipperen. Soms is de oogzenuw bekneld hetgeen mogelijk leidt tot blindheid.

Lees verder

© 2015 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Oogproblemen bij te traag werkende schildklierOogproblemen bij te traag werkende schildklierDe schildklier is een vlindervormige klier aan de onderkant van de voorzijde van de hals. De schildklier reguleert het s…
Traankliertumor: Goedaardige en kwaadaardige tumorenTraankliertumor: Goedaardige en kwaadaardige tumorenBij een traankliertumor heeft een patiënt een tumor in één van de klieren die verantwoordelijk zijn voor de traanproduct…
Preseptale en orbitale cellulitis: OogontstekingPreseptale en orbitale cellulitis: OogontstekingOrbitale cellulitis is een ontsteking van het zachte weefsel van de oogkas achter het orbitale septum, een dun weefsel d…
Dermoïdcyste in en rond het oog: Goedaardige tumorDermoïdcyste in en rond het oog: Goedaardige tumorDermoïdecysten ontstaan over het hele lichaam. Een dermoïdcyste is een goedaardige tumor rond of op de ogen bestaande ui…
Glazige ogen: Oorzaken, behandeling en preventieGlazige ogen: Oorzaken, behandeling en preventieEen persoon met glazige ogen heeft een meer helder en glanzend uiterlijk van de ogen. Hierdoor lijkt het alsof een perso…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: CDC/Dr. Sellers/Emory University, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • http://emedicine.medscape.com/article/1218575-overview#showall
  • http://patient.info/doctor/exophthalmos
  • http://www.medicalnewstoday.com/articles/169869.php
  • http://www.nhs.uk/Conditions/Exophthalmos/Pages/Introduction.aspx

Reageer op het artikel "Exoftalmie, proptosis: Uitpuilende ogen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 06-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogaandoeningen
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!