InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Agitatie: Rusteloosheid door medische of psychische oorzaken

Agitatie: Rusteloosheid door medische of psychische oorzaken

Agitatie: Rusteloosheid door medische of psychische oorzaken Bij agitatie is een patiënt extreem opgewonden, wat een zeer onaangename toestand is. Een geagiteerde patiënt is aangewakkerd, gespannen, opgewonden, prikkelbaar of verward. Zowel medische (lichamelijke) als psychische oorzaken leiden tot deze situatie, al komt agitatie vaak op zichzelf voor, bijvoorbeeld door dagelijkse stress op het werk, verdriet, ziekte, groepsdruk, een burn-out, spanning op school enzovoort. Door enkele maatregelen is het voor de geagiteerde patiënt en de omgeving makkelijker om hiermee om te gaan. Ook medische hulp is voorhanden om deze toestand te verbeteren.

Synoniemen agitatie

Agitatie is ook gekend onder deze synoniemen
  • agitatio
  • onrust
  • opwinding
  • rusteloosheid
  • woelen

Oorzaken agitatie: Medische en psychische oorzaken

Agitatie ontstaan vaak spontaan zonder onderliggende aandoening, bijvoorbeeld door een erg veel stress. Maar ook medische en psychische oorzaken leiden tot agitatie.

Alcoholmisbruik is een mogelijke risicofactor voor agitatie / Bron: Jarmoluk, PixabayAlcoholmisbruik is een mogelijke risicofactor voor agitatie / Bron: Jarmoluk, Pixabay
Medische oorzaken
Vele medische en lichamelijke oorzaken leiden tot agitatie. Deze omvat volgende lijst met aandoeningen of problemen:

Psychische oorzaken

Agitatie gebeurt ook door psychische stoornissen en problemen die gerelateerd zijn aan de hersenen zoals angst, agorafobie (pleinvrees), een aanpassingsstoornis, een bipolaire stoornis (psychische ziekte: stemmingsstoornis met (hypo)manische (hoge) en depressieve (lage) perioden), dementie, depressie (ook na de bevalling = postnatale depressie), het posttraumatische stressstoornis (PTSS: soort angststoornis, waarbij een extreem emotionele reactie plaatsvindt op een enge gebeurtenis), manie (extreme energie veroorzaakt door een bipolaire stoornis of een andere stemmingsstoornis) en schizofrenie (aandoening met o.a. waanideeën en hallucinaties). Bij dementerende ouderen is het zeker een uitdaging om hiermee om te gaan.

Symptomen extreme opwinding

Agitatie ontstaat plotseling of geleidelijk aan. Ook de tijdsduur varieert van een paar minuten, weken tot zelfs maanden. Pijn, stress en koorts vermeerderen de symptomen van agitatie. Agitatie zelf is normaal gezien geen teken van een gezondheidsprobleem. Treden echter bijkomende symptomen op, dan is agitatie mogelijk een symptoom van een onderliggende aandoening. Delirium is bijvoorbeeld een medische noodsituatie waarbij de patiënt acute verwardheid en waanzinnigheid (agitatie) vertoont. Dit is een psychische stoornis als gevolg van een lichamelijke aandoening zoals vergiftiging of onthouding van middelen. De patiënt heeft bij delirium volgende deze symptomen: (visuele) hallucinaties, waandenkbeelden, verminderde aandacht, een onsamenhangende spraak, bewustzijnsstoornissen, angst, chaotisch denken, een gestoorde slaap-waakcyclus, desoriëntatie en geheugenproblemen.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

Wanneer agitatie lang duurt, zeer ernstig is, optreedt met andere, onverklaarde klachten eb optreedt met gedachten of handelingen om zichzelf of anderen te kwetsen, is medische hulp nodig. De arts onderzoekt hierbij de patiënt grondig op lichamelijk vlak. Hij meet de vitale functies (hartslag, bloeddruk, temperatuur en ademhaling). De patiënt krijgt tevens een uitgebreid neurologisch onderzoek want de arts probeert te bekijken of de oorzaak lichamelijk of psychisch is. Bij psychische problemen krijgt de patiënt een doorverwijzing naar een psycholoog of psychiater.

Ruggenprik / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ruggenprik / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Diagnostisch onderzoek
Op basis van de mogelijk aanwezige bijkomende symptomen bij het lichamelijk onderzoek, zijn bijkomende diagnostische onderzoeken vereist. Deze zijn afhankelijk van het soort en de ernst en uitgebreidheid van de symptomen. Een bloedonderzoek, een urineonderzoek, een lumbale punctie (ruggenprik: onderzoek van hersenvocht), en een CT-scan en MRI-scan van het hoofd zijn mogelijke diagnostische onderzoeken.

Behandeling van patiënten met rusteloosheid

Agitatie valt meestal goed te behandelen. Het is belangrijk bij de behandeling om de oorzaak te kennen van agitatie. Agitatie leidt namelijk tot een verhoogd risico op zelfmoord en andere vormen van geweld. Vrouwen in de menopauze en patiënten met een overactieve schildklier nemen gedurende langere tijd medicatie om de agitatie te verminderen. Een hersentumor verwijdert de arts. Chemotherapie is hierbij eveneens een mogelijke behandelingsoptie. De patiënt zelf neemt op voorschrift van de arts geneesmiddelen zoals benzodiazepinen, en in sommige gevallen, antipsychotica. De patiënt met psychische problemen bezoekt tot slot een psycholoog of psychiater.

Tips voor geagiteerde patiënten en de omgeving

Na behandeling van de oorzaak of onderliggende aandoening, zijn enkele tips belangrijk. De begeleider zorgt voor een rustige omgeving. Het klinkt misschien wat vreemd, maar de begeleider mag de geagiteerde patiënt niet fysiek tegenhouden, omdat dit het probleem verergert. De begeleider mag enkel ingrijpen indien de handelingen van de patiënt te ernstig zijn, oncontroleerbaar zijn en de patiënt of de omgeving gevaar oploopt. De patiënt op zijn beurt zorgt voor voldoende slaap, en voor voldoende verlichting tijdens de dag en duisternis ’s nachts. Diepe ademhalingsoefeningen, yoga en medicatie helpen eveneens.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Psychomotorische agitatie: Doelloze bewegingen door angstPsychomotorische agitatie: Doelloze bewegingen door angstPsychomotorische agitatie is een symptoom waarbij een patiënt rusteloze, betekenisloze bewegingen maakt terwijl hij angs…
Zenuwinzinking: Geestelijke gezondheidscrisisZenuwinzinking: Geestelijke gezondheidscrisisEen zenuwinzinking (mentale instorting) is een ouderwetse term voor een patiënt die lijdt aan een extreme reactie op een…
Psychische seksuele problemen bij de vrouwPsychische seksuele problemen bij de vrouwSeksuele problemen bij vrouwen heeft vaak een psychische oorzaak. Ook lichamelijk oorzaken, zoals de beïnvloeding van de…
Medicatie voor de psychische gezondheidMedicatie voor de psychische gezondheidVeel mensen gaan naar de huisarts en vragen een oplossing voor hun somberheid of slapeloosheid. In sommige gevallen lijd…
Cafeïneoverdosis: Problemen met hart, maag, darm & hersenenCafeïneoverdosis: Problemen met hart, maag, darm & hersenenCafeïne, wat van nature aanwezig is in bepaalde planten, valt eveneens synthetisch te produceren. Dit gebruikt de voedin…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Nickelbabe, Pixabay
  • Agitation, https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003212.htm, geraadpleegd op 18 mei 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 18 mei 2016
  • Dealing with Anxiety and Restlessness, http://www.calmclinic.com/anxiety/symptoms/constant-restlessness, geraadpleegd op 18 mei 2016
  • Het verminderen van agitatie bij dementerende ouderen, https://www.inholland.nl/onderzoek/lectoraten/ggz-verpleegkunde/richtlijnen-en-interventieprotocollen/verminderen-agitatie-bij-dementerende-ouderen/, 18 mei 2016
  • What causes agitation ?, http://www.healthline.com/symptom/agitation, geraadpleegd op 18 mei 2016
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Agitatie: Rusteloosheid door medische of psychische oorzaken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Psychische stoornissen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!