InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Cerebrale visuele inperking (CVI): Hersenaandoening

Cerebrale visuele inperking (CVI): Hersenaandoening

Cerebrale visuele inperking (CVI): Hersenaandoening Bij een cerebrale visuele inperking, een hersenaandoening, is schade opgetreden aan de visuele banen of de visuele cortex in de hersenen. Het oog functioneert normaal bij deze afwijking, maar de hersenen zijn niet (goed) in staat om de informatie te verwerken die ze ontvangen. Door het niet kunnen verwerken van visuele prikkels ontstaan tal van problemen, zoals bijvoorbeeld oriëntatie- en fixatieproblemen. Vaak treedt ook schade op aan het gezichtsveld en de gezichtsscherpte en komen ook nog andere oogproblemen voor. Mogelijk gaan ook andere afwijkingen gepaard met CVI. Vaak krijgt de patiënt geen of een foute diagnose omdat het oog bij een oogonderzoek normaal werkt, en daarom zijn tal van onderzoeken vereist door verschillende artsen. Diverse ondersteunende behandelingstechnieken zijn beschikbaar voor patiënten en de omgeving. De vooruitzichten zijn sterk variabel en afhankelijk van de oorzaak van de hersenschade.

Synoniemen cerebrale visuele inperking

Cerebraal visuele inperking is eveneens gekend onder deze synoniemen:
  • Cerebral Visual Impairment
  • cerebrale visuele stoornis
  • cerebrale visusstoornis
  • corticale blindheid (verouderde term en mogelijk misleidend omdat de meeste patiënten niet blind zijn)
  • corticale visuele handicap
  • neurologische Visuele Beperking
  • neurologische Visuele Inperking (NVI)

'CVI' is een veel gebruikte afkorting van deze ziekte.

Oorzaken: Normale ogen maar hersenbeschadiging

Cerebrale visuele inperking is de meest voorkomende oorzaak van blijvende slechtziendheid bij kinderen in ontwikkelde landen. De aandoening is het gevolg van hersenschade. Het oog werkt normaal bij CVI. Het neemt een normaal beeld van het object en stuurt dit dan door naar de hersenen. Zij zijn door verschillende oorzaken niet in staat om dit beeld correct te verwerken als gevolg van een abnormale hersenfunctie. Deze hersenschade ontstaat veelal rond de geboorte omdat de baby prematuur is, of omdat de baby zuurstoftekort oploopt rond de geboorte. Cerebrale visuele inperking komt ook voor bij een aantal aandoeningen.

Aandoeningen

Volgende aandoeningen leiden tot CVI:

Andere oorzaken

Andere oorzaken omvatten:
  • een tweelingzwangerschap
  • prenataal drugsgebruik door de moeder
  • vergiftiging

Mogelijk gaan ook andere oogproblemen of andere afwijkingen gepaard met CVI zoals een verstandelijke of motorische beperking, gedragsafwijkingen, cognitieve stoornissen, taalproblemen, concentratieproblemen enzovoort.

Symptomen: Problemen met gezichtsscherpte en gezichtsveld

De mate van gezichtsverlies is mild tot ernstig en varieert sterk, zelfs van dag tot dag. Deze aandoening kent daarnaast een tijdelijk of permanent karakter.

Verwerken van prikkels

Het verwerken van visuele prikkels is niet mogelijk door de patiënt met deze hersenaandoening. Hij is met andere woorden niet in staat om de beelden waar te nemen. Daarnaast kan hij ze niet of onvoldoende begrijpen of interpreteren.

Op praktisch vlak hebben patiënten met een cerebrale visuele inperking vaak moeite met onder andere volgende punten:
  • het begrijpen van een ruimte (ruimtelijk inzicht)
  • het bewegen in het verkeer (inschatten van en anticiperen op verkeer, zien van obstakels, …)
  • het gericht kijken naar een bepaald punt
  • het herkennen van gezichten
  • het interpreteren tekeningen
  • het langer fixeren naar een voorwerp
  • het maken van een onderscheid tussen voor- en achtergrond.
  • het maken van oogcontact
  • het voltooien van een puzzel
  • het waarnemen van diepte

Andere oogproblemen

Het gezichtsveld is eveneens aangetast want bij de patiënt treedt gezichtsvelduitval op waardoor hij geen volledig beeld heeft van zijn omgeving. Af en toe treedt hemianopsie op. Hierbij is een helft van het gezichtsveld uitgevallen. Ook is mogelijk de gezichtsscherpte mild tot ernstig aangetast, al is dat niet bij elke patiënt het geval. Wazig gezichtsvermogen en moeite hebben met het zien van details is het gevolg van een verminderde gezichtsscherpte. Scheelzien (strabisme), nystagmus (wiebelogen) en een verminderd dieptezicht komen tot slot vaker voor bij patiënten met CVI.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk en oogheelkundig onderzoek

Diagnostische criteria zijn niet beschikbaar voor het stellen van de diagnose van een cerebrale visuele inperking. Bijgevolg zijn enkele onderzoeken bij diverse artsen nodig, waaronder een oogonderzoek bij de oogarts en bij de orthoptist. Een neurologisch onderzoek is bovendien noodzakelijk, zodat de locatie en oorzaak van de hersenbeschadiging in beeld te brengen valt. Verder krijgt de patiënt onderzoeken bij de psycholoog, de (kinder)fysiotherapeut en de ergotherapeut. Deze artsen en zorgverstrekkers kennen gaarne de medische geschiedenis van de patiënt. Zo sluiten de artsen autismespectrumstoornis (autisme: problemen met sociale interactie, communicatie en gedrag) en een sensorische integratiestoornis uit bijvoorbeeld.

Bevindingen bij patiënt

Soms heeft een patiënt met CVI moeite met het kijken naar objecten op een verdere afstand. Soms ziet hij deze niet omdat hij te veel visuele prikkels binnenkrijgt. De meeste kinderen met CVI hebben daarnaast de voorkeur om in een bepaalde richting naar objecten te kijken. Ze draaien hun hoofd dan ook steeds in een bepaalde richting. Ongeveer twee derde van de kinderen met cerebrale visuele inperking kijkt dwangmatig en doelloos naar licht. Bij één derde van de patiënten treedt dan weer fotofobie op (overgevoeligheid voor licht) op waardoor de patiënt juist wegkijkt van licht. Daarnaast zijn complexe visuele situaties te moeilijk voor de patiënt. Zo prefereert de patiënt speelgoed in één kleur bijvoorbeeld. Verder hebben kinderen een voorkeur voor bepaalde kleuren zoals helderrood en geel, maar soms verkiezen ze juist andere felle kleuren zoals blauw, groen of roze. Bewegende objecten ziet de patiënt makkelijker. Ook ziet hij bepaalde objecten niet goed liggen terwijl ze vlakbij liggen. Vaak duurt het ook lang voordat de patiënt zich kan fixeren op een object en meestal is dit dan ook slechts van korte tijd. Wanneer een object daarna dan dicht bij de ogen terechtkomt, of de neusbrug aanraakt, knipperen veel patiënten niet met de ogen (vertraagde knipperreflex). De patiënt verkiest ook bekende voorwerpen omdat de hersenen dit object reeds herkennen. Tot slot blijkt uit de bevindingen dat de patiënt het perifere gezichtsvermogen (zicht aan de zijkant) beter benut dan het centrale gezichtsvermogen.

Diagnostisch onderzoek

Een MRI-scan van de hersenen toont veelal doch niet altijd de hersenschade aan. Dit is tevens nodig om mogelijk andere hersenaandoeningen uit te sluiten. Verdere oogonderzoeken zijn ook nuttig, zoals een electroretinografie (ERG) en een visual evoked potential (VEP).

Differentiële diagnose

De artsen onderzoeken de patiënt grondig maar soms plaatsen ze toch een verkeerde diagnose bij de patiënt. De werkelijke frequentie van patiënten met CVI is daardoor wellicht hoger. Volgende aandoeningen hebben een gelijkaardige symptomenreeks:
  • autismespectrumstoornis
  • dyskinetische oogbewegingsstoornissen
  • ernstige bilaterale centrale scotomen (aan beide ogen blinde vlekken in het centrale gezichtsvermogen)
  • ernstige verstandelijke handicap

Behandeling hersenaandoening

De behandeling van de patiënt start best zo vroeg mogelijk om de visuele ontwikkeling te stimuleren. De arts behandelt uiteraard de neurologische aandoening. Ook schrijft hij een bril of contactlenzen voor bij scheelzien, of anders voert hij een oogspiercorrectie uit. Daarnaast zijn hulp, ondersteuning en tips nodig bij het lezen, het studeren, het oriënteren, het werken met de computer, de mobiliteit enzovoort. Dit is individueel afhankelijk van de symptomen en problemen van de patiënt. Door gebruik te maken van auditieve informatie, fluorescerend materiaal, een hoofdtelefoon, … is de patiënt zeker geholpen. Ook het informeren van de omgeving is nodig, waarbij de omgeving situaties, gezichtsuitdrukkingen enzovoort omschrijft. Overstimulatie is afgeraden. Het bieden van extra tijd is dan wel weer aangewezen. Kinderen met cerebrale visuele inperking zijn vaak in staat om beter te zien wanneer een begeleider of ouder op voorhand vertelt wat ze moeten zoeken. Voorspelbare visuele situaties zijn daarnaast aanbevolen. Muziektherapie is tot slot mogelijk erg nuttig bij patiënten met CVI.

Prognose CVI

De vooruitzichten zijn afhankelijk van de oorzaak, de ernst en de aard van het letsel en moeilijk vooraf in te schatten. Bij sommige patiënten treedt een verbetering op van het gezichtsvermogen. Patiënten met tijdelijke CVI, die meestal het gevolg is van meningitis of kleine verwondingen aan het hoofd, herstellen na een paar dagen of maanden gedeeltelijk of volledig van de ziekte. Bij een permanente CVI herstelt de patiënt mogelijk geleidelijk gedurende maanden tot jaren na het begin van de aandoening. Vaak komt het gezichtsvermogen dan wel terug, al blijft de gezichtsscherpte dan vaak wel slecht.

Expertisecentrum Bartiméus

Bartiméus, een Nederlandse organisatie voor blinden en slechtzienden, is een expertisecentrum rond CVI. Regelmatig geven zij bijscholingen en studiedagen rond dit thema. Ook zijn meerdere publicaties over CVI beschikbaar van deze organisatie. Patiënten en zorgverleners zijn dan ook steeds welkom bij Bartiméus voor begeleiding en tips.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Cerebrale palsy/parese (spasticiteit)Cerebrale palsy/parese (spasticiteit)Cerebrale palsy, ook wel cerebrale parese of spasticiteit genoemd, is een ontwikkelingsstoornis welke primair gekenmerkt…
Hemianopsie: hoe wordt halve blindheid veroorzaakt?Hemianopsie: hoe wordt halve blindheid veroorzaakt?Door een blokkade in het visuele zenuwstelsel kan men gedeeltelijk blind worden aan één of beide ogen. Van het oog lopen…
Oogproblemen bij een beroerte: Schade aan gezichtsvermogenOogproblemen bij een beroerte: Schade aan gezichtsvermogenNa een beroerte voert een arts verschillende lichamelijke en neurologische onderzoeken uit. Maar veelal verliest hij hie…
Adrenoleukodystrofie: Neurodegeneratieve aandoeningAdrenoleukodystrofie: Neurodegeneratieve aandoeningAdrenoleukodystrofie is een vorm van leukodystrofie, een hersenaandoening waardoor de witte stof in de grote hersenen ac…
Visueel gehandicapt, blind of slechtziendVisueel gehandicapt, blind of slechtziendIemand met een visuele handicap heeft een functiestoornis met betrekking tot het zicht. De persoon is blind of zeer slec…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Giuliamar, Pixabay
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Cortical Visual Impairment Pediatric Visual Diagnosis Fact Sheet™, http://www.tsbvi.edu/seehear/fall98/cortical.htm, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Cortical Visual Impairment Symptoms & Causes, http://www.childrenshospital.org/conditions-and-treatments/conditions/cortical-visual-impairment/symptoms-and-causes, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Cortical Visual Impairment, http://www.aapos.org/terms/conditions/40, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Corticale Vision Impairment (CVI), http://www.visionaustralia.org/eye-health/eye-conditions/cortical-vision-impairment-(cvi), geraadpleegd op 24 juli 2016
  • CVI – Cerebrale Visuele Inperking, http://www.eduvip.nl/lexicon/cvi-cerebrale-visuele-inperking/, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Diagnostiek van CVI, https://www.bartimeus.nl/professionals/expertise/expertisegebieden/cvi/diagnostiek-van-cvi, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Glossary of Eye Conditions, http://www.afb.org/info/about-afb/glossary-of-eye-conditions/25, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Oorzaken CVI, https://www.bartimeus.nl/professionals/expertise/expertisegebieden/cvi/oorzaken-cvi, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Publicaties over CVI, https://www.bartimeus.nl/professionals/expertise/expertisegebieden/cvi/publicaties-over-cvi, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Symptomen van CVI, https://www.bartimeus.nl/professionals/expertise/expertisegebieden/cvi/symptomen-van-cvi, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • Wat is CVI?, https://www.bartimeus.nl/professionals/expertise/expertisegebieden/cvi/wat-cvi, geraadpleegd op 24 juli 2016
  • What is Cortical Visual Impairment (CVI)? , http://littlebearsees.org/what-is-cvi/ , geraadpleegd op 24 juli 2016

Reageer op het artikel "Cerebrale visuele inperking (CVI): Hersenaandoening"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 23-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!