InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hirsutisme: Overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen

Hirsutisme: Overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen

Hirsutisme: Overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen Hirsutisme verwijst naar het mannelijke patroon van de haargroei dat aanwezig is bij vrouwen. De overtollige lichaamsbeharing bij de vrouw resulteert in grote hoeveelheden donker, natuurlijk haar op delen van het lichaam waar mannen meestal haargroei hebben, zoals onder andere op het gezicht, de borst en de rug. Dit symptoom is soms genetisch bepaald, maar ook enkele aandoeningen en medicijnen evenals zwaarlijvigheid veroorzaken mogelijk de overtollige haren bij de vrouw. Een combinatie van zelfzorg en medische therapieën biedt een behandeling voor veel vrouwen met hirsutisme. Hoewel dit symptoom vaak voorkomt, kampen toch wel wat vrouwen met psychische problemen als gevolg van de overtollige lichaamsbeharing.

Epidemiologie hirsutisme

De omvang van de normale haargroei varieert tussen personen, families en rassen. Bij bepaalde rassen is wel meer haargroei aanwezig, zoals bij vrouwen van Mediterrane en Aziatische afkomst. Zij hebben meer aanleg voor een mannelijk type van haargroei dan Noord-Europese vrouwen. Dit is niet te wijten aan overmatige androgenen (mannelijke geslachtshormonen) maar is een genetisch bepaalde veranderde gevoeligheid voor deze androgenen. Ongeveer 5-10% van de bevolking lijdt aan hirsutisme. De leeftijd van het begin van hirsutisme is afhankelijk van de oorzaak. De meeste vormen van hirsutisme zijn echter duidelijk rond de puberteit.

Oorzaken: Genetische aanleg, hormonen, medicijnen en obesitas

Hirsutisme is bij sommige patiënten genetisch bepaald. Andere vrouwen kampen met hormonale aandoeningen. Sommige medicijnen vormen tevens een risicofactor voor hirsutisme. Tot slot vormt obesitas een risicofactor.

Genetische aanleg

Soms is hirsutisme familiaal bepaald. Heeft de moeder of de zus bijvoorbeeld ook een overtollige lichaamsbeharing, dan heeft de patiënte meer kans om dit eveneens te krijgen. Hirsutisme komt ook vaker voor bij mensen uit het Midden-Oosten, Zuid-Azië, en de Middellandse Zee.

Hormonen

Vaak heeft de vrouw een hoog niveau van mannelijke hormonen (androgenen). Vrouwen maken deze hormonen aan, maar wanneer een overmatige productie ontstaat van androgenen, veroorzaken ze naast hirsutisme ook nog acne, een diepe stem en kleine borsten. Hoge niveaus van mannelijke hormonen en hirsutisme komen vaak voor bij vrouwen die lijden aan diverse aandoeningen. Het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS: hormonale onevenwichtigheden) is de meest voorkomende oorzaak van hirsutisme bij die ongeveer één op vijf vrouwen wereldwijd treft. De patiënte heeft hierbij meerdere kleine cysten in de eierstokken en de eierstokken (en in mindere mate de bijnieren) produceren tevens overtollig veel androgeen. Meer zeldzame en ernstige endocriene oorzaken van hirsutisme en virilisatie (ontstaan van mannelijke kenmerken bij een vrouw) omvatten het adrenogenitaal syndroom (mannelijke kenmerken bij meisjes), het Cushing-syndroom (te veel cortisol in lichaam met symptomen aan huid, spieren en botten), acromegalie (overproductie van groeihormoon door een hypofysetumor) en viriliserende tumoren van de eierstok en de bijnier, zoals een bijnierschorscarcinoom (verhoogde afscheiding van hormonen).

Sommige medicijnen veroorzaken hirsutisme / Bron: Stevepb, PixabaySommige medicijnen veroorzaken hirsutisme / Bron: Stevepb, Pixabay
Medicijnen
Naast diverse aandoeningen, veroorzaken soms ook medicijnen de overtollige lichaamsbeharing bij de vrouw, want deze passen de hormoonspiegels in het lichaam aan. Dit gebeurt bij bijvoorbeeld:
  • een geneesmiddel (Danocrine, Danazol) dat helpt bij de behandeling van endometriose (cellen van baarmoederslijmvlies in andere lichaamsdelen met pijn rond menstruatie bij vrouw)
  • geneesmiddelen die de haargroei stimuleren zoals Rogaine (minoxidil)
  • geneesmiddelen die hormonen bevatten, zoals anabole steroïden
  • geneesmiddelen tegen de behandeling van een depressie (antidepressiva), meer bepaald Fluoxetine (Prozac)
  • systemische corticosteroïden (krachtige, ontstekingsremmende medicijnen)

Obesitas

Zwaarlijvigheid verhoogt en de androgeenproductie wat hirsutisme verergert.

Symptomen: Mannelijke haargroei op borst, gezicht en rug

Overtollige haargroei

Vrouwen ontwikkelen hirsutisme op plaatsen waar de haargroei normaal alleen voorkomt bij mannen, met name op de het gezicht (de bovenlip, de kin), de nek, de borst, de buik, de onderrug, het zitvlak en de dijen. Het haar is vaak donker en grof en stijf. Dit is in tegenstelling van het lichte, fijne en 'perzikzachte' haar dat normaalgezien het merendeel van het lichaam bedekt.

Bijkomende symptomen

Bij te hoge androgeenniveaus verschijnt de patiënte niet enkel met hirsutisme, maar ontwikkelt ze ook nog bijkomende tekenen in de loop van de tijd. Het ontstaan van de mannelijke kenmerken is in medische termen gekend als 'virilisatie'. Tekenen van virilisatie omvatten
  • acne (huidaandoening met ontsteking van de talgklieren)
  • een diepere stem
  • een onregelmatige of geen menstruatie
  • een toegenomen spiermassa
  • een vergroting van de clitoris
  • een verminderde borstgrootte
  • een vette huid
  • kaalheid

Diagnose en onderzoeken

Bij patiënten met hirsutisme is in sommige gevallen een bloedonderzoek nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayBij patiënten met hirsutisme is in sommige gevallen een bloedonderzoek nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Lichamelijk en diagnostisch onderzoek
Als mannelijke kenmerken zoals een diepe stem, een vergroting van de clitorus (clitoromegalie), dysmenorroe (menstruatiekrampen) en acne aanwezig zijn, is een volledig endocrien onderzoek vereist. De overtollige lichaamsbeharing valt verder klinisch meteen te identificeren, maar vaak zijn toch meerdere onderzoeken nodig en dit vooral om andere aandoeningen uit te sluiten. Een bloedonderzoek geeft de arts een idee over de hormoonniveaus in het bloed. Soms zijn beeldvormende onderzoeken ook nodig om cysten (abnormaal gevormde blaasvormige holten in lichaam) en tumoren uit te sluiten, zoals een echografie en CT-scan van de eierstokken en de bijnieren. Om een tumor op te sporen, betast de arts mogelijk ook de buik en voert hij een gynaecologisch onderzoek uit.

Differentiële diagnose

Volgende ziekten bootsen het klinisch beeld na van hirsutisme, en daarom moet de arts deze eerst zien uit te sluiten via verder onderzoek:
  • androgeen-afscheidende adrenale tumoren
  • androgeen-afscheidende ovariumtumoren
  • exogene androgenen
  • het adrenogenitaal syndroom
  • het iatrogeen Cushing-syndroom
  • het polycysteus ovarium syndroom
  • idiopathische hirsutisme

Meer scheren is één van de mogelijke behandelingen van een overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen / Bron: Stevepb, PixabayMeer scheren is één van de mogelijke behandelingen van een overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen

De behandeling van hirsutisme bestaat uit fysische methoden, zoals het scheren, bleken, waxen, laseren van de overtollige haren, of uit elektrolyse of foto-epilatie. Antiandrogeen therapie is voor sommige patiënten eveneens nuttig. Veroorzaken verder medicijnen deze overtollige lichaamsbeharing, dan overlegt de patiënte met de arts of andere medicatie of het stopzetten van de geneesmiddelen een mogelijkheid is. Bij obese patiënten is voorts gewichtsverlies aanbevolen. Heeft de patiënte tot slot een andere ziekte, dan behandelt de arts de onderliggende aandoening, hetgeen in sommige gevallen ook een vermindering of verdwijning van hirsutisme oplevert.

Complicaties

Hirsutisme veroorzaakt mogelijk ernstige psychische problemen bij sommige patiënten, zoals een depressie. Daarnaast ontwikkelt de patiënte mogelijk complicaties als gevolg van de onderliggende ziekte van hirsutisme.

Hypertrichose

Hypertrichose (hypertrichosis) verwijst naar de toestand van overmatige haargroei op elke plaats op het lichaam, en komt bij beide geslachten. Deze overmatige haargroei komt vaker voor bij enkele aandoeningen, zoals anorexia nervosa (eetstoornis met obsessief bezig zijn met voeding en gewicht, een vervormd lichaamsbeeld en fysieke en psychische symptomen), porfyria cutanea tarda en onderliggende maligniteit. Dit is het gevolg van het gebruik van bepaalde geneesmiddelen (bijvoorbeeld ciclosporine, minoxidil, fenytoïne en diazoxide).

Lees verder

© 2017 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hirsutisme: overbeharing bij vrouwenHirsutisme: overbeharing bij vrouwenLichaamsbeharing heeft iedereen, dus ook vrouwen. Op zich niet zo verwonderlijk, want ooit diende onze haargroei om ons…
Haarproblemen: Wat is hirsutisme?Hirsutisme is een vorm van overbeharing die alleen bij vrouwen (en soms bij kinderen) voorkomt. Er is dan sprake van een…
Hirsutisme: symptomen, oorzaak, behandeling en prognoseHirsutisme: symptomen, oorzaak, behandeling en prognoseHirsutisme is de term die gebruikt wordt wanneer er bij een vrouw sprake is van overmatige haargroei op het gezicht, bor…
Behandeling van overbeharing (laserbehandeling, hormonen)Overbeharing is voor veel mensen een probleem. Ze schamen zich en hebben vaak van alles geprobeerd om ervan af te komen.…
Polycysteus-ovarium syndroom (PCO-syndroom)Vrouwen met het PCO-syndroom kunnen oligomenorroe (dit wil zeggen dat het tijdsinterval tussen twee menstruaties meer da…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Charles Eisenmann, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Geraadpleegd op 19 januari 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hirsutism/diagnosis-treatment/diagnosis/dxc-20263017
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/121038-differential-diagnoses#showall
  • Hirsutism, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 1003 en blz. 1267
  • Hirsutism, http://www.nhs.uk/conditions/hirsutism/Pages/introduction.aspx
  • Hirsutism, http://www.webmd.com/women/guide/hirsutism-hair-women
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/121038-overview#showall
  • Overview, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hirsutism/home/ovc-20262990
  • Symptoms and Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hirsutism/symptoms-causes/dxc-20263002
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Hirsutisme: Overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 23-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Beharing
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!