Hirsutisme: Overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen
Hirsutisme verwijst naar het mannelijke patroon van de haargroei dat aanwezig is bij vrouwen. De overtollige lichaamsbeharing bij de vrouw resulteert in grote hoeveelheden donker, natuurlijk haar op delen van het lichaam waar mannen meestal haargroei hebben, zoals onder andere op het gezicht, de borst en de rug. Dit symptoom is soms genetisch bepaald, maar ook enkele aandoeningen en medicijnen evenals zwaarlijvigheid veroorzaken mogelijk de overtollige haren bij de vrouw. Een combinatie van zelfzorg en medische therapieën biedt een behandeling voor veel vrouwen met hirsutisme. Hoewel dit symptoom vaak voorkomt, kampen toch wel wat vrouwen met psychische problemen als gevolg van de overtollige lichaamsbeharing.- Epidemiologie hirsutisme
- Oorzaken: Genetische aanleg, hormonen, medicijnen en obesitas
- Risicofactoren
- Symptomen: Mannelijke haargroei op borst, gezicht en rug
- Risicofactoren
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen
- Prognose
- Complicaties
- Preventie
- Hypertrichose
- Praktische tips voor het leven met hirsutisme
- Overweeg behandelingsopties zoals medicatie of ontharingstechnieken
- Gebruik tijdelijke ontharingsmethoden indien nodig
- Misvattingen rond hirsutisme
- Hirsutisme is altijd een cosmetisch probleem
- Hirsutisme wordt veroorzaakt door slechte hygiëne
- Alle vrouwen met hirsutisme hebben het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS)
- Gewichtsverlies heeft geen invloed op hirsutisme
- Hirsutisme is niet te behandelen
- Alle ontharingsmethoden werken even goed
Epidemiologie hirsutisme
De omvang van de normale haargroei varieert tussen personen, families en rassen. Bij bepaalde rassen is wel meer haargroei aanwezig, zoals bij vrouwen van Mediterrane en Aziatische afkomst. Zij hebben meer aanleg voor een mannelijk type van haargroei dan Noord-Europese vrouwen. Dit is niet te wijten aan overmatige androgenen (mannelijke geslachtshormonen) maar is een genetisch bepaalde veranderde gevoeligheid voor deze androgenen. Ongeveer 5-10% van de bevolking lijdt aan hirsutisme. De leeftijd van het begin van hirsutisme is afhankelijk van de oorzaak. De meeste vormen van hirsutisme zijn echter duidelijk rond de puberteit.Oorzaken: Genetische aanleg, hormonen, medicijnen en obesitas
Hirsutisme is bij sommige patiënten genetisch bepaald. Andere vrouwen kampen met hormonale aandoeningen. Sommige medicijnen vormen tevens een risicofactor voor hirsutisme. Tot slot vormt obesitas een risicofactor.Genetische aanleg
Soms is hirsutisme familiaal bepaald. Heeft de moeder of de zus bijvoorbeeld ook een overtollige lichaamsbeharing, dan heeft de patiënte meer kans om dit eveneens te krijgen. Hirsutisme komt ook vaker voor bij mensen uit het Midden-Oosten, Zuid-Azië, en de Middellandse Zee.
Hormonen
Vaak heeft de vrouw een hoog niveau van mannelijke hormonen (androgenen). Vrouwen maken deze hormonen aan, maar wanneer een overmatige productie ontstaat van androgenen, veroorzaken ze naast hirsutisme ook nog acne, een diepe stem en kleine borsten. Hoge niveaus van mannelijke hormonen en hirsutisme komen vaak voor bij vrouwen die lijden aan diverse aandoeningen. Het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS: hormonale onevenwichtigheden) is de meest voorkomende oorzaak van hirsutisme bij die ongeveer één op vijf vrouwen wereldwijd treft. De patiënte heeft hierbij meerdere kleine cysten in de eierstokken en de eierstokken (en in mindere mate de bijnieren) produceren tevens overtollig veel androgeen. Meer zeldzame en ernstige endocriene oorzaken van hirsutisme en virilisatie (ontstaan van mannelijke kenmerken bij een vrouw) omvatten het adrenogenitaal syndroom (mannelijke kenmerken bij meisjes), het Cushing-syndroom (te veel cortisol in lichaam met symptomen aan huid, spieren en botten), acromegalie (overproductie van groeihormoon door een hypofysetumor) en viriliserende tumoren van de eierstok en de bijnier, zoals een bijnierschorscarcinoom (verhoogde afscheiding van hormonen).
Sommige medicijnen veroorzaken hirsutisme / Bron: Stevepb, PixabayNaast diverse aandoeningen, veroorzaken soms ook medicijnen de overtollige lichaamsbeharing bij de vrouw, want deze passen de hormoonspiegels in het lichaam aan. Dit gebeurt bij bijvoorbeeld:
- een geneesmiddel (Danocrine, Danazol) dat helpt bij de behandeling van endometriose (cellen van baarmoederslijmvlies in andere lichaamsdelen met pijn rond menstruatie bij vrouw)
- geneesmiddelen die de haargroei stimuleren zoals Rogaine (minoxidil)
- geneesmiddelen die hormonen bevatten, zoals anabole steroïden
- geneesmiddelen tegen de behandeling van een depressie (antidepressiva), meer bepaald Fluoxetine (Prozac)
- systemische corticosteroïden (krachtige, ontstekingsremmende medicijnen)
Obesitas
Zwaarlijvigheid verhoogt en de androgeenproductie wat hirsutisme verergert.
Risicofactoren
Familiegeschiedenis van hirsutisme of hormonale aandoeningen zoals PCOS kan het risico verhogen. Vrouwen met obesitas lopen ook een hoger risico omdat vetweefsel extra androgenen kan produceren. Het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden of hormonale therapieën, verhoogt eveneens de kans op het ontwikkelen van hirsutisme.Symptomen: Mannelijke haargroei op borst, gezicht en rug
Overtollige haargroeiVrouwen ontwikkelen hirsutisme op plaatsen waar de haargroei normaal alleen voorkomt bij mannen, met name op de het gezicht (de bovenlip, de kin), de nek, de borst, de buik, de onderrug, het zitvlak en de dijen. Het haar is vaak donker en grof en stijf. Dit is in tegenstelling van het lichte, fijne en 'perzikzachte' haar dat normaalgezien het merendeel van het lichaam bedekt.
Bijkomende symptomen
Bij te hoge androgeenniveaus verschijnt de patiënte niet enkel met hirsutisme, maar ontwikkelt ze ook nog bijkomende tekenen in de loop van de tijd. Het ontstaan van de mannelijke kenmerken is in medische termen gekend als 'virilisatie'. Tekenen van virilisatie omvatten
- acne (huidaandoening met ontsteking van de talgklieren)
- een diepere stem
- een onregelmatige of geen menstruatie
- een toegenomen spiermassa
- een vergroting van de clitoris
- een verminderde borstgrootte
- een vette huid
- kaalheid
Risicofactoren
Familiegeschiedenis van hirsutisme of hormonale aandoeningen zoals PCOS kan het risico verhogen. Vrouwen met obesitas lopen ook een hoger risico omdat vetweefsel extra androgenen kan produceren. Het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden of hormonale therapieën, verhoogt eveneens de kans op het ontwikkelen van hirsutisme.Diagnose en onderzoeken
Bij patiënten met hirsutisme is in sommige gevallen een bloedonderzoek nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayAls mannelijke kenmerken zoals een diepe stem, een vergroting van de clitorus (clitoromegalie), dysmenorroe (menstruatiekrampen) en acne aanwezig zijn, is een volledig endocrien onderzoek vereist. De overtollige lichaamsbeharing valt verder klinisch meteen te identificeren, maar vaak zijn toch meerdere onderzoeken nodig en dit vooral om andere aandoeningen uit te sluiten. Een bloedonderzoek geeft de arts een idee over de hormoonniveaus in het bloed. Soms zijn beeldvormende onderzoeken ook nodig om cysten (abnormaal gevormde blaasvormige holten in lichaam) en tumoren uit te sluiten, zoals een echografie en CT-scan van de eierstokken en de bijnieren. Om een tumor op te sporen, betast de arts mogelijk ook de buik en voert hij een gynaecologisch onderzoek uit.
Differentiële diagnose
Volgende ziekten bootsen het klinisch beeld na van hirsutisme, en daarom moet de arts deze eerst zien uit te sluiten via verder onderzoek:
- androgeen-afscheidende adrenale tumoren
- androgeen-afscheidende eierstoktumoren
- exogene androgenen
- het adrenogenitaal syndroom
- het iatrogeen Cushing-syndroom
- het polycysteus ovarium syndroom
- idiopathische hirsutisme
Meer scheren is één van de mogelijke behandelingen van een overtollige lichaamsbeharing bij vrouwen / Bron: Stevepb, Pixabay
