Savantsyndroom: Aandoening met uitzonderlijke vermogens

Savantsyndroom: Aandoening met uitzonderlijke vermogens Het savantsyndroom (savant syndroom) is een aandoening waarbij een patiënt met een significante verstandelijke beperking bepaalde vermogens vertoont die ver boven het gemiddelde liggen. Het savantsyndroom wordt niet herkend als een psychische stoornis binnen de DSM-5. De aandoening is vaak te wijten aan neurologische problemen zoals onder andere autisme. De arts behandelt de (symptomen van de) onderliggende ziekte, want voor het savantsyndroom zelf is er geen behandeling nodig. De uitzonderlijke vermogens blijven levenslang aanwezig. Wanneer een patiënt de bijzondere vaardigheid blijft beoefenen, verbetert deze zelfs nog. De bekendste autistische savant is een fictieve persoon, met name Raymond Babbitt. Hij werd geportretteerd door Dustin Hoffman in de film “Rain man” uit 1988.

Geschiedenis van term

De term 'idiot savant' werd voor het eerst gebruikt om de toestand in 1887 te beschrijven door John Langdon Down, die bekend staat om zijn beschrijving van het syndroom van Down. De term idiot savant werd later beschreven als een verkeerde benaming omdat niet alle gemelde gevallen beantwoordden aan de definitie van idioot, oorspronkelijk gebruikt voor een persoon met een zeer ernstige verstandelijke beperking. De term 'autistische savant' werd ook gebruikt als een beschrijving van de aandoening. Dit is echter ook een verkeerde benaming omdat slechts de helft van de patiënten die werden gediagnosticeerd met het savantsyndroom autistisch waren. De term savantsyndroom werd daarom een algemeen aanvaarde terminologie.

Epidemiologie van savantsyndroom

Het savantsyndroom is zeldzaam. Wellicht is één op de miljoen mensen getroffen. Vrouwelijke savants (vrouwen met het savantsyndroom) zijn in de minderheid; mannen zijn namelijk zes keer vaker aangetast. Circa 1 op de 10-200 mensen met autisme heeft tot op zekere hoogte het savantsyndroom.

Oorzaken en risicofactoren: Autisme

Patiënten met de aandoening hebben over het algemeen een neurologische aandoening of ontwikkelingsstoornis zoals een autismespectrumstoornis. De helft van de patiënten met het savantsyndroom lijdt namelijk aan autisme. Ook een hersenletsel is mogelijk gekoppeld aan het savantsyndroom. Het savantsyndroom komt eveneens vaak voor bij patiënten die naast een verstandelijke handicap ook lijden aan doofheid of blindheid.

Symptomen: Bijzondere vaardigheden

Het savantsyndroom komt tot stand bij patiënten met een laag IQ (60 of lager). Meestal zijn de symptomen van de aandoening duidelijk in de kindertijd (bij 90% aangeboren), maar af en toe ontwikkelen de tekenen zich later in het leven (bij 10% verworven). Patiënten met deze aandoening hebben bepaalde vermogens die ver boven het gemiddelde vinden. Deze vermogens zijn een sterk contrast tussen de aanwezige beperkingen.

Uitzonderlijke vermogens

De vaardigheden waarop ‘savants’ uitblinken, zijn over het algemeen gerelateerd aan het geheugen. Een savant bezit meestal uitzonderlijke vermogens op één of meer van de vijf hoofdgebieden met name kunst, geheugen, rekenen, muzikale vaardigheden en ruimtelijke vaardigheden. Meestal is er slechts één speciale vaardigheid aanwezig.

Enkele voorbeelden van deze buitengewone vermogens zijn:
  • geheugen: e-mailadressen of autonummers uit het hoofd kunnen opzeggen
  • kunst: iets natekenen na dit maar één keer gezien te hebben
  • muzikale vaardigheden: direct een pianostuk kunnen naspelen na dit maar één keer gehoord te hebben
  • rekenen: snel berekeningen maken
  • ruimtelijke vaardigheden: kaarten tekenen

Kalendrische savants

De meest voorkomende soort savants zijn kalendrische savants (kalendersavants). Dit zijn ‘menselijke kalenders’ die de dag van de week voor elke gegeven datum snel en nauwkeurig kunnen berekenen, of persoonlijke herinneringen van een bepaalde datum kunnen ophalen. Deze patiënten bezitten deze vermogens ondanks een verstandelijke beperking of een andere neurologische aandoening.

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Wat is een idiot savant?Tot wel 40000 jaar terug rekenen en weten op welke dag dat 18 februari viel, één keer een liedje gehoord en na kunnen sp…
Gehandicapt en geniaal?Gehandicapt en geniaal?In één oogopslag ziet Raymond hoeveel lucifers er op de grond gevallen zijn (en dat zijn er meer dan honderd). Hij verba…
Autisme en andere stoornissenSoms komen stoornissen naast autisme ook een rol spelen, die lijken op de kenmerken van autisme (differentiaaldiagnose)…
Autisme: algemene kenmerkenAutisme: algemene kenmerkenAutisme is een pervasieve ontwikkelingsstoornis waarbij waarbij sociale beperkingen, afwijkingen in de communicatie en s…

Paarse urinezaksyndroom: symptomen, oorzaak en behandelingPaarse urinezaksyndroom: symptomen, oorzaak en behandelingPaarse urinezaksyndroom (PBS) is een zeldzaam verschijnsel waarbij de plastic urinekatheter en slangetjes paars worden.…
Bultjes in het gezicht: oorzaken van (jeukende) bultjesBultjes in het gezicht: oorzaken van (jeukende) bultjesWat zijn die bultjes in je gezicht? Niet alle bultjes en puistjes worden veroorzaakt door acne. Soms kan het moeilijk zi…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Free-Photos, Pixabay
  • Geraadpleegd op 23 november 2018:
  • Savant syndrome, http://www.healthofchildren.com/S/Savant-Syndrome.html
  • The savant syndrome: an extraordinary condition. A synopsis: past, present, future, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2677584/
  • Wat is het Savant Syndroom?, http://www.autismelimburg.nl/wat-is-het-savant-syndroom/
  • Savant talenten bij autisme: regel of uitzondering?, https://medium.com/autism-spectrum-disorders/savant-talenten-bij-autisme-regel-of-uitzondering-2cc8bedfabf4
  • Savant syndrome, https://en.wikipedia.org/wiki/Savant_syndrome
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 16-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.