InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Sikkelcelcrisis: Pijn door zuurstoftekort in lichaamsdelen

Sikkelcelcrisis: Pijn door zuurstoftekort in lichaamsdelen

Sikkelcelcrisis: Pijn door zuurstoftekort in lichaamsdelen Rode bloedcellen zijn meestal rond. Door hun vorm kunnen ze gemakkelijk door het lichaam bewegen. Maar wanneer een patiënt lijdt aan sikkelcelziekte, zijn sommige cellen gebogen (zoals een sikkel) en hard. Ze stromen niet zo gemakkelijk door het bloed en komen af en toe vast te zitten in de kleine bloedvaten van de borst, de buik en de gewrichten. Wanneer dit optreedt, is sprake van een sikkelcelcrisis. Patiënten met deze crises ervaren vooral pijn. Soms is de pijn zelf onder controle te krijgen met enkele zelfzorgmiddeltjes en vrij verkrijgbare pijnstillers, maar bij ernstige pijn is een behandeling in het ziekenhuis nodig. Dankzij enkele tips is het tot slot mogelijk om het risico op een sikkelcelcrisis zo veel mogelijk te verlagen.

Wat is sikkelcelziekte (sikkelcelanemie)?

Sikkelcelziekte is een erfelijke aandoening van de rode bloedcellen. Deze aandoening met een autosomaal recessief overervingspatroon resulteert uit een genetische mutatie (wijziging van een gen). Normale rode bloedcellen zijn schijfvormig en zeer flexibel. Bij sikkelcelziekte wijzigen sommige rode bloedcellen van vorm, zodat ze eruit zien als sikkels of halve manen. Ze zijn daarnaast ook stijf en plakkerig in plaats van flexibel. Door hun afwijkende vorm bewegen de rode bloedcellen niet goed door de kleinste bloedvaten. Dit stopt of vertraagt de bloedstroom naar lichaamsdelen, waardoor in deze gebieden minder zuurstof terechtkomt.

Oorzaken van de pijn: Zuurstoftekort in lichaamsdelen

De afwijkende rode bloedcellen van een patiënt met sikkelcelanemie, komen af en toe vast te zitten in de borst, de buik en de gewrichten. De vastzittende cellen vertragen of blokkeren de bloedstroom zelfs volledig, zodat sommige lichaamsdelen niet de zuurstof krijgen die ze nodig hebben. Dit zuurstoftekort leidt tot intense pijn die enkele uren tot een paar weken aanhoudt.

Risicofactoren van sikkelcelcrisis

Meestal weet de patiënt niet waarom een crisis is opgetreden. Meerdere risicofactoren zijn bekend zoals:
  • een chronische ziekte
  • infecties
  • niet genoeg drinken (uitdroging)
  • op grote hoogten zijn (bijvoorbeeld bergbeklimmen)
  • stress
  • veranderingen in de temperatuur, zoals van een warm huis naar de koude buiten gaan

Symptomen: Pijn

Het meest voorkomende teken is saaie, stekende, kloppende of scherpe pijn die uit het niets lijkt te komen. De ernst en duur (enkele uren, dagen, weken of langer) is variabel per patiënt en ook per sikkelcelcrisis. Sommige patiënten hebben af en toe een crisis, terwijl anderen ze elke maand hebben. De pijn komt vaak voor in de armen en benen, de borst, de buik, de handen en voeten (komt vaker voor bij jonge kinderen) en de lage rug.

Andere tekenen die soms optrede bij patiënten met een sikkelcelcrisis omvatten:

Diagnose en onderzoeken

De arts voert diverse onderzoeken zijn om een sikkelcelcrisis te diagnosticeren zoals een bloedonderzoek, een röntgenfoto van de borstkas, een echografie van de buik, een CT-scan en/of een MRI-scan van de hersenen.

Behandeling van aandoening van rode bloedcellen

Zelfzorg

Vaak is het mogelijk om de pijn thuis te behandelen. Wanneer een crisis voor het eerst begint, moet de patiënt veel vloeistoffen drinken en een vrij verkrijgbare pijnstiller nemen, zoals ibuprofen of paracetamol. Wel moet een patiënt het thuismedicatiegebruik overleggen met de arts, want een patiënt met een andere onderliggende aandoening moet misschien bepaalde pijnstillers vermijden. Verder verlicht de pijn mogelijk met het nemen van een warm bad, het gebruik van een warmtekussen of een massage. Het is tot slot belangrijk om een positieve houding te hebben, een ondersteunende omgeving te creëren en copingvaardigheden te ontwikkelen om om te gaan met de ziekte. Sterke familierelaties en goede persoonlijke vrienden zijn nuttig. Een steungroep helpt eventueel om de ziekte het hoofd te bieden.

Medicijnen verlichten de pijn / Bron: Stevepb, PixabayMedicijnen verlichten de pijn / Bron: Stevepb, Pixabay

Professionele medische zorg

Een medicijn voorkomt dat deze crises optreden. Andere medicijnen voorkomen dat zich abnormale rode bloedcellen vormen. Dit vermindert het aantal pijnlijke crises veroorzaakt door sikkelbloedcellen. Ervaart de patiënt ernstige pijn, dan schrijft de arts een sterker medicijn voor. De patiënt gaat bij ernstige pijn best naar de spoedafdeling van een ziekenhuis. Mogelijk moet hij daar blijven totdat de pijn onder controle is. Ook fysiotherapie is een mogelijke behandelingsoptie om de pijn te verlichten. Hierbij leert de patiënt de spieren en gewrichten te ontspannen en te versterken.

Prognose

Er is anno januari 2020 geen remedie voor de meeste patiënten met sikkelcelanemie. Dankzij de behandelingen is het echter wel mogelijk om pijn te verlichten en complicaties te helpen voorkomen.

Complicaties

Andere acute complicaties van een sikkelcelcrisis omvatten:

Stoppen met roken verlaagt het risico op een sikkelcelcrisis / Bron: Geralt, PixabayStoppen met roken verlaagt het risico op een sikkelcelcrisis / Bron: Geralt, Pixabay

Preventie van sikkelcelcrises

Het is niet mogelijk om een sikkelcelcrisis altijd te voorkomen, maar enkele tips verlagen de kans op het krijgen van de crises.
  • alcohol beperken
  • alleen met commerciële luchtvaartmaatschappijen vliegen. Vliegtuigen die de luchtdruk niet regelen, veroorzaken mogelijk problemen.
  • andere gezondheidsproblemen onder controle krijgen en laten opvolgen, zoals diabetes mellitus (suikerziekte)
  • de handen vaak wassen
  • meteen prenatale zorg krijgen bij een (geplande) zwangerschap
  • niet roken
  • sporten maar veel vocht drinken en niet aan overmatige lichaamsbeweging doen omdat dit stress op het lichaam veroorzaakt
  • stress verlichten
  • vaccinatieschema’s volgen
  • veel water drinken
  • warme kleding dragen als het koud is of in gebouwen met airconditioning.
  • zieke patiënten vermijden
  • zwemmen in koud water vermijden

Lees verder

© 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
SikkelcelziekteSikkelcelziekte is een erfelijke bloedziekte. Mensen met deze ziekte hebben een afwijking aan de hemoglobine moleculen,…
Bloedarmoede bij kinderen; symptomen,oorzaken en behandelingBloedarmoede bij kinderen; symptomen,oorzaken en behandelingBleekheid van de huid, nagels, lippen en de binnenzijde van de oogleden van uw kind kunnen wijzen op bloedarmoede, ook a…
Bloedarmoede bij paardenBloedarmoede is een tekort aan rode bloedcellen (anemie), wat bij paarden ontstaat door bloedverlies, te weinig aanmaak…
Bloedafwijking: teveel rode bloedcellenBloedafwijking: teveel rode bloedcellenOns bloed bestaat voor een groot deel uit rode bloedcellen. Deze zorgen voor de zuurstofvoorziening van ons lichaam. Wan…
Wat zijn erytrocyten?Erytrocyt is een ander woord voor rode bloedcel. Het woord erytrocyt komt van de Griekse woorden erythros, wat rood bete…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 7 januari 2020:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sickle-cell-anemia/symptoms-causes/syc-20355876
  • Practical Tips for Preventing a Sickle Cell Crisis, https://www.aafp.org/afp/2000/0301/p1363.html
  • Sickle Cell Crisis (Pain Crisis), https://kidshealth.org/en/teens/sickle-crisis.html
  • Sickle Cell Crisis, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526064/
  • What Is a Sickle Cell Crisis?, https://www.webmd.com/a-to-z-guides/sickle-cell-crisis#1
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Sikkelcelcrisis: Pijn door zuurstoftekort in lichaamsdelen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 08-01-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Bloedaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!