InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Autisme herkennen

Autisme herkennen

Autisme herkennen Autisme betekent: “in zichzelf gekeerd zijn”. Kinderen en volwassenen met autisme functioneren op psychisch, sociaal en motorisch gebied anders dan de gemiddelde mens. Aan hun uiterlijk is niets opvallends te zien. Autisme is daarom vaak moeilijk te herkennen. Voor een goede begeleiding van ouders en een optimale ontwikkeling van het kind is het echter belangrijk dat de juiste diagnose tijdig gesteld wordt. Hoe herken je autisme in het gedrag van jonge kinderen?

Oogcontact

Eén van de meest genoemde kenmerken is het gebrek aan oogcontact. De meeste kinderen met autisme houden niet van oogcontact en proberen dit zoveel mogelijk te vermijden. Als ze wel oogcontact maken blijft het bij een korte blik. Ook tijdens een gesprekje wenden ze hun blik liever af. Ze kijken dan bijvoorbeeld net náást de persoon waar ze mee praten, of naar de grond. Dit wordt vaak verward met slechte manieren. “Kijk me aan als ik tegen je praat!” is een veelgehoorde opmerking. Veel kinderen met autisme leren op den duur wel om iemand aan te kijken "omdat dat zo hoort", maar de manier waarop ze oogcontact maken blijft kunstmatig. Ze doen het dan bijvoorbeeld te vaak, te kort, te lang, of te nadrukkelijk.

Contact

Kinderen met autisme houden vooral van functioneel en doelgericht contact. Ze zoeken contact voor concrete hulp, zoals eten, drinken, helpen bij het zoeken naar iets dat kwijt is of iets repareren. Voor kinderen met autisme is "contact" geen doel op zich. Ze kunnen zich goed alleen vermaken. De aanwezigheid van andere kinderen zien zij eerder als lastig dan als fijn. Van volwassenen weten zij graag wat zij er aan hebben: met opa ga ik vissen, mama zorgt voor eten en drinken, papa kan alles repareren. Ook gesprekjes hebben vaak een duidelijk doel. Kinderen en volwassenen met autisme praten vooral graag als dat een functie heeft, zoals hulp vragen, iets te weten komen of een afgebakend onderwerp bespreken. Zij zullen niet snel een gesprek aanknopen voor de gezelligheid.

Vaste gewoonten

Kinderen met autisme hechten vaak aan vaste patronen, rituelen en gewoonten. Ze houden van een vaste volgorde bij het opstaan en aankleden, een vaste plaats aan tafel, elke dag dezelfde route naar school, een vast patroon bij het naar bed gaan, of zelfs elke avond hetzelfde verhaaltje. Dit is in wezen niet ongewoon. Bijna alle jonge kinderen hechten waarde aan structuur en duidelijkheid. Het verschil tussen normaal gedrag en autisme zit in de flexibiliteit. Aan de meeste kinderen kun je uitleggen dat dingen een keertje anders gaan. Een kind met autisme kan (ook na duidelijke uitleg) in paniek raken of een erge driftbui krijgen, om pas te kalmeren als het vaste ritueel alsnog is uitgevoerd. Zo zijn er kinderen met autisme die alleen kunnen eten als zij op hun eigen plek aan tafel zitten.

Hechten aan spullen

Kinderen met autisme hechten zich vaak op een onlogische manier aan hun spullen. Ze willen bijvoorbeeld geen nieuwe kleren of nieuwe schoenen aan. Ze zijn gehecht aan hun oude kleren, en ervaren die als "eigen". Ook als die te klein zijn geworden willen ze geen andere: "Die zijn niet van mij, ik wil mijn eigen kleren aan." Hetzelfde kan gebeuren met serviesgoed en andere gebruiksvoorwerpen. Het kind wil dan alleen uit "zijn eigen" beker drinken en zijn eigen lunchtrommeltje meenemen. Geef je zijn brood toch in een ander trommeltje mee, dan eet het kind het waarschijnlijk niet op want hij herkent het niet als "van hem". Drama's kunnen zich dus voordoen als het kind zijn vaste knuffel kwijt is, als het een nieuwe kamer of een ander bed krijgt, als de ouders besluiten om het huis te gaan verbouwen etc.

Tics

Kinderen met autisme hebben vaak een bepaalde tic die zij voortdurend herhalen. Ze wrijven steeds over de stoelleuning, draaien rondjes met hun voet, klakken met hun tong of knippen met hun vingers. Alle kinderen doen wel een keer zoiets, het is op zichzelf niet ongewoon als een kind met de handen fladdert of aan zijn oren frunnikt. Dergelijke tics doen pas denken aan een kenmerk van autisme of een aanverwante stoornis als:
  • het heel veel voorkomt, vrijwel voortdurend
  • het kind zelf niet in de gaten heeft wat het doet voor
  • het kind er niet mee kan stoppen als je dat vraagt
  • het kind de ene tic “inruilt” voor de andere als je hem corrigeert

Afspraken

Kinderen met autisme kunnen erg hechten aan gedane beloften. Als moeder, juf of een vriendje iets heeft gezegd, dan moet dat vervolgens echt gedaan worden. Het kan gaan om een belofte, een afspraak, of een volgorde van dingen: We gaan nú dit doen en daarna dat, of: Als je dit gedaan hebt krijg je dat. Aan de meeste kinderen kun je uitleggen waarom een afspraakje niet doorgaat of waarom het plan veranderd is. Zij zullen misschien even mopperen maar leggen zich er wel bij neer. Als een kind autisme heeft kan het helemaal van streek raken als een belofte niet wordt nagekomen. Het raakt overstuur of in paniek, en is heel moeilijk te kalmeren. Uitleg achteraf helpt nauwelijks, het kind wekt de indruk dat het pas tot bedaren kan komen als je de belofte alsnog nakomt. Ze kunnen dit doordrijven tot in het onredelijke. Bijvoorbeeld: Moeder had beloofd dat ze naar het zwembad zouden gaan. Dan begint het onverwacht te waaien en te regenen. Het uitstapje gaat daarom niet door. De meeste kinderen zijn in zo'n situatie teleurgesteld maar begrijpen het. Een kind met autisme kan gaan drammen dat ze naar het zwembad moeten gaan, want dat was beloofd. Het vindt dat zijn moeder heeft gelogen en dat zij oneerlijk is. De boze bui kan heel erg lang aanhouden.

Verzamelwoede

Veel kinderen sparen iets. De één spaart schelpen, de ander gummetjes of voetbalplaatjes. Meestal verdwijnt de interesse na een tijdje en de kinderen geven of gooien alles weg. Kinderen met autisme leggen vaak een verzameling van nutteloze dingen aan, zoals bierdopjes, steentjes of elastiekjes. Die verzameling wordt vervolgens bijna heilig. De verzameling staat op een vaste plaats en het kind controleert regelmatig of alles nog in orde is. Hij mag niet worden opgeruimd of weggegooid, ook als het kind er al jaren niet naar omkijkt.

Beperkte belangstelling

Kinderen met een autistische stoornis zijn vaak gefixeerd op één of twee onderwerpen, activiteiten of gedachten. Zij kunnen eindeloos in herhaling vallen, bijvoorbeeld: steeds weer de kraan open en dicht draaien, voortdurend de wc doorspoelen, steeds maar praten over één bepaald onderwerp, telkens dezelfde muziek beluisteren, steeds met hetzelfde autootje over de bank rijden.

Letterlijk

Kinderen met autisme nemen gesproken taal erg letterlijk. Ze hebben vaak moeite om beeldspraak, sarcasme, cynisme of andere vormen van verborgen boodschappen te begrijpen. Ook moppen en woordgrappen begrijpen ze vaak niet omdat zij de woorden letterlijk opvatten.

Voor al deze kenmerken geldt dat het gaat om gedrag dat volkomen normaal is. Alle kinderen tot een jaar of zeven laten veel van dit gedrag regelmatig zien. Pas als een kind veel van deze kenmerken tegelijk vertoont in een mate die belemmerend is voor hemzelf en voor zijn omgeving, en als dat ook ruim na het zevende jaar niet vermindert, zou je kunnen denken aan autisme of een daaraan verwante stoornis.
© 2009 - 2019 Counselor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Autisme of AspergerAutisme of AspergerDe stoornis is zo oud als de mensheid. Toch begint de geschiedenis van autisme als apart syndroom pas in de jaren veerti…
Het syndroom van Asperger bij kinderenHet syndroom van Asperger bij kinderenLees hier alles over het syndroom van Asperger bij kinderen, de gevolgen voor hun motoriek en hoe je het syndroom kunt h…
Pervasieve ontwikkelingsstoornissen (Autisme/ASS)Autisme (ook wel ASS, Autisme Spectrum Stoornis) genoemd, is een verzamelnaam voor verschillende pervasieve ontwikkeling…
Kenmerken van autismeIn de volksmond wordt het woord ‘autisme’ veelal gebruikt om het gehele spectrum van autismestoornissen aan te geven. In…
Autisme volgens Hans AspergerAutisme volgens Hans AspergerDe laatste jaren staat autisme erg in de belangstelling. Er wordt steeds meer over deze stoornis bekend. Daardoor wordt…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Autisme herkennen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Kees, 21-10-2016 10:40 #5
Ik (man 56) herken hier veel dingen van vroeger terug. Zo heb ik nooit kunnen begrijpen hoe mijn ouders kunnen leven met iedere keer weer een ander kastje, ander schilderijtje, andere meubels, ander kleur verf etc. De grootste onenigheid hadden we als mijn ouders vroeger zeiden van: Kom we gaan naar de stad, ik moet een paar nieuwe schoenen hebben en dan vervolgens rustig een elektro zaak of een speelgoedwinkel binnen liepen. En dan MIJ vervelend vonden als ik zei: "Hier verkopen ze geen schoenen" ik woon nu al heel veel jaren lekker alleen op mezelf. Nee een partner hoef ik niet meer. Een keer iemand binnen gehad die begon van "Volgens mij staat dat vaasje daar leuker", haar gelijk de deur gewezen.
Huisinrichting is iets wat slechts 1 maal in iemands leven moet gebeuren, daarom ook de tip. Als een kind zo is, accepteer eens dat zo een gedrag normaal is, maar dat u degene bent die een afwijkend gedrag vertoont. Maar ja u als ouder moet nou eenmaal uw afwijkende manier van denken opdringen aan een normaal kind.

Monique, 22-03-2014 16:57 #4
Mijn dochter heeft ADD maar iK twijfel sterk aan deze diagnose om twee redenen.

Zij lijkt niet te hechten aan mensen, maar wel aan wat die mensen met zich meebrengen.
En zij neemt woordgrappen heel serieus en nu ze ouder is 12 maakt ze zelf ook maar slaat de plank mis.

Ik herken ook veel van autisme maar veel zou ook kunnen passen bij ADD

Doe ik er goed aan haar nog eens te laten onderzoeken?
Haar gedrag levert thuis behoorlijke conflicten op.

C. Klop, 20-03-2012 20:51 #3
Ook ik herken veel dingen, en sommige dingen kan ik wel een beetje bijsturen (dat kost me heel veel energie). ik ben nooit getest o.i.d. maar begin steeds meer te twijfelen. Hoe kan ik voor mezelf duidelijkheid krijgen, mijn ouders zijn erg tegen psychologen etc.?

Missrianne (infoteur), 14-03-2011 21:56 #2
Ik herken sommige dingen wel, andere dingen niet
ben 18 jaar, en mn ouders laten me onderzoeken op autisme, wat als ik het heb?
Want ik merk zelf niks. kan ik nu niet meer op mezelf enzo…?

Joanna, 04-01-2011 11:09 #1
Ik was getrouwd met iemand met alle bovengenoemde kenmerken, ik heb hem voorgesteld zich te laten testen zodat we er iets aan konden doen of beiden meer inzicht konden krijgen maar hij zei dat ik onzin sprak. uiteindelijk ben ik van deze man moeten scheiden en leeft hij door met zn autisme en zo gaat dat zo vaak denk ik bij oudere autisten en dat is echt jammer.

Infoteur: Counselor
Laatste update: 18-11-2011
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Autisme
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!