InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Alcoholverslaving: afhankelijkheid en craving

Alcoholverslaving: afhankelijkheid en craving

Alcoholverslaving: afhankelijkheid en craving Bij moderne alcoholproblematiek wordt onderscheid gemaakt tussen zwaar drinken, probleem drinken, alcoholmisbruik en afhankelijkheid (alcoholisme). Indeling in een van deze groepen gebeurt niet op basis van de hoeveelheid die gedronken word. Belangrijk is de mate waarin de gedronken hoeveelheid invloed heeft op het dagelijks leven. Men spreekt van alcoholmisbruik als de persoon regelmatig problemen ondervind met zijn sociaal leven, zijn werk en zijn gezinssituatie als gevolg van alcohol.

Afhankelijkheid (fysiek, psychisch)

Men spreekt van alcoholafhankelijkheid als er geen controle meer is over het alcoholgebruik. De persoon blijft ondanks negatieve gevolgen toch drinken. Het duurt gemiddeld 7 jaar voordat er sprake is van volledige afhankelijkheid. Deze 7 jaar is ingedeeld in een aantal stadia: Allereerst drinkt men voor het gewenste effect. Men drinkt niet meer voor de gezelligheid, maar om angsten en zorgen tegen te gaan. De volgende fase is het ontstaan van tolerantie, er is steeds meer alcohol nodig om het gewenste effect te krijgen. Hierbij ontstaan ook black-outs, deze komen steeds vaker voor naarmate het alcoholgebruik toeneemt. De volgende stap is het ontstaan van problemen, niet alleen sociaal, maar ook fysiek lijdt de persoon aan verschillende klachten. Ook krijgt de persoon last van ontwenningsverschijnselen, als er gestopt wordt met alcohol lijdt de patiënt aan trillen, slecht slapen, transpireren en een onrustig gevoel. Door deze verschijnselen blijft de persoon drinken en valt deze in een vicieuze cirkel.

Craving

Bij langdurig alcoholmisbruik kunnen er fysiologische veranderingen optreden in de hersenen, deze veranderingen zorgen ervoor dat iemand een onbedwingbare behoefte heeft naar alcohol. Dit hunkeren (craving) kan nog jaren na gebruik tot uiting komen. Deze langdurige veranderingen verklaren ook waarom alcoholisten zo moeilijk van de drank af kunnen blijven.
Verheul et al heeft een biologisch model opgesteld voor het ontstaan van craving. Dit model bestaat uit de volgende drie oorzaken:

Reward craving: Opioide en dopaminerge disregulatie ligt ten grondslag aan deze vorm van craving. Het gaat hierbij om de drang naar ‘’beloning’’. Kenmerkende symptomen zijn de plotselinge zoektochten naar alcohol. Vaak ontwikkelen patiënten met deze vorm van craving op vroege leeftijd alcoholisme en is er een duidelijk patroon van alcoholmisbruik in de familie.
Relief craving: De drang om spanningen te verminderen, deze kunnen ontstaan door ontwenningsverschijnselen. Men zoekt ontspanning en vind dit door alcoholconsumptie. Een verstoorde GABA/glutamine huishouding in de hersenen ligt hieraan ten grondslag. Patiënten lijden vaak aan veel stress en zijn overgevoelig voor het kalmerende effect van alcohol. Drankproblemen beginnen vaak op latere leeftijd.

Obsessive craving: Men spreekt van obsessief hunkeren als men controle verliest over gedachtes gerelateerd aan alcohol. Men denkt dat een tekort aan serotonine hieraan ten grondslag ligt. Dwangmatig drinken als gevolg van controleverlies is het belangrijkste kenmerk van obsessive craving.

Overige modellen

Naast het model van Verheul zijn er verschillende andere theorieën ontwikkeld die craving proberen te verklaren. Wolffgramm et al stelt dat er gedurende een periode een vaste hoeveelheid geconsumeerd moet worden. Tijdens deze periode ontstaat er een geheugen voor verslaving.[3] Lesch et al, stelt dat alcoholisten ingedeeld kunnen worden in verschillende categorieën. Deze categorieën zijn gebaseerd op verschillende afwijkingen, deze kunnen zich bevinden in biologische, sociologische en psychologische processen. De indeling vindt plaats op basis van een vragenlijst.

Het bestaan van verschillende tegenstrijdige theorieën voor craving benadrukt de mogelijkheid dat verschillende typen patiënten onderling verschillende mechanismen hebben die ten grondslag liggen aan craving.

Misbruik (abuse)

Alcoholisme is een progressieve verslavingziekte die in Nederland veel voorkomt. Alcohol is het meest gebruikte genotsmiddel, circa 85% van Nederlanders ouder dan 16 jaar drinkt regelmatig een glas alcohol. Het is lastig een onderscheid te maken tussen overmatig alcohol consumeren en een alcoholist. De grens tussen normaal gebruik en verslaving is in 1945 gedefinieerd door Elvin Morton Jellinek. In zijn model onderscheidt hij verschillende vormen van verslaving, gedurende het beloop van de verslaving ontstaat een sterk verlangen naar het middel, zowel fysiek als psychologisch. Bij moderne alcoholproblematiek wordt onderscheid gemaakt tussen zwaar drinken, probleem drinken, alcoholmisbruik en afhankelijkheid (alcoholisme). Indeling in een van deze groepen gebeurt niet op basis van de hoeveelheid die gedronken word. Belangrijk is de mate waarin de gedronken hoeveelheid invloed heeft op het dagelijks leven. Men spreekt van alcoholmisbruik als de persoon regelmatig problemen ondervind met zijn sociaal leven, zijn werk en zijn gezinssituatie als gevolg van alcohol. Er hoeft nog geen sprake te zijn van fysieke of psychologische schade. Zodra de gebruiker controle verliest over het middel en er sprake is van onthoudingsverschijnselen spreekt men van alcoholisme.

Prevalentie en epidemiologische aspecten

Het algemene alcoholgebruik in Nederland ligt onder het Europees gemiddelde. In 2003 was dit 7,8 liter alcohol per persoon per jaar. De grootste consument was Luxemburg met 14,6 liter en de laagste Bulgarije met 5,0 liter. Uit cijfers blijkt dat in noord en centraal-europa de alcoholconsumptie het hoogst is en in oost-europa het laagst. Deze cijfers moeten echter met enige zorg geïnterpreteerd worden aangezien illegale alcohol productie en ongeregistreerde handel in oost-europa veel voorkomt.

Een onderzoek uit 1996 concludeerde dat er in Nederland ongeveer 7,8% van de volwassenen (18 tot 64 jaar) valt onder de categorie van alcohol misbruik of alcoholverslaving. In 2003 zijn dit in totaal 800.000 mensen, hiervan lijden er 450.000 aan alcoholmisbruik en 350.000 aan verslaving. Opvallend is dat vooral mannen lijden aan alcoholmisbruik of verslaving. Alcoholmisbruik:7,3% bij mannen en 1,8% bij vrouwen en verslaving: 6,2% bij mannen en 1,1% bij vrouwen.
In vergelijking tot andere landen binnen Europa ligt het aantal alcoholverslaafde ongeveer op het gemiddeld.
Nederlandse jeugd scoort in verhouding tot andere landen hoog wat betreft alcoholconsumptie. Het is duidelijk te zien dat kinderen steeds eerder beginnen met drinken. In 1992 had 33% van de 12-jarige meisjes wel eens alcohol gedronken. In 2003 is dit toegenomen naar 68%. Naar schatting zijn ongeveer 30.000 jongeren van 13 t/m 17 jaar afhankelijk van alcohol. Over alcoholmisbruik zijn geen cijfers bekend. Naast de jonge leeftijd waarop Nederlandse jeugd begint met drinken, wordt er ook relatief veel gedronken. In een onderzoek uit 2003 bleek dat het aantal scholieren dat aan ‘’binge drinken’’ (tijdens 1 gelegenheid meer dan 5 alcoholische dranken) deed, na Ierland het hoogst van Europa was (28%).
© 2010 - 2019 Baasb, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat is een alcoholverslaving (alcoholisme)?Alcohol is een giftige stof en is de werkzame stof in alcoholische dranken. Alcohol zit in bier, mixdranken, wijn en ste…
Wanneer heb ik een alcoholprobleem?Wanneer heb ik een alcoholprobleem?Iemand die naar zijn eigen mening een regelmatige drinker is, kan een alcoholprobleem hebben. De grens tussen een gewoon…
Teveel alcohol: van kater tot misbruik en alcoholverslavingTeveel alcohol: van kater tot misbruik en alcoholverslavingAlcohol wordt door sommigen beschouwd als een maatschappelijk aanvaarde drug. Bij een overdreven gebruik van alcohol kan…
Verslaafd zijn: welke soorten verslaving zijn er?Verslaafd zijn: welke soorten verslaving zijn er?Verslaafd zijn komt neer op de afhankelijkheid van een product of een middel waardoor je normale dagelijkse functioneren…
Baclofen, een wondermiddel tegen verslavingen?Baclofen, een wondermiddel tegen verslavingen?Veel mensen worstelen jarenlang met een alcohol of drugsverslaving. Maar misschien is de oplossing simpeler dan gedacht.…

Reageer op het artikel "Alcoholverslaving: afhankelijkheid en craving"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Floris, 26-01-2014 11:58 #2
Goed stukje.
Ik heb zo'n tien jaar gedronken en had allerlei lichamelijke verschijnselen, die ik echter niet tot alcohol kon herleiden (hoge bloeddruk, transpireren bij geringe inspanning, impotentie, stress, irritatie.

Ik dacht dat het de leeftijd was, dat het bij mij hoorde etc. Totdat ik teveel black-out kreeg. Toen naar de verslavingszorg. Ben blij dat ik dat gedaan heb. Ik worstel nog dagelijks. Drink inmiddels 10-15% van wat ik voorheen dronk, maar merk dat ik daarmee het verslavingssysteem (zal ik.?) in stand hou.
Relief craving is op mij van toepassing. Ik dronk als beloning, om stress weg te werken, als middel ter ontspanning. Toch is de stress al een stuk minder, ik slaap goed (teveel), transpireer niet meer overmatig, kan fysiek werken weer goed aan zonder buiten adem te geraken. Kortom; het lichaam herstelt zich en krijgt liters tomatensap met (olijfolie, citroensap, tabasco, peper) als beloning.
De ontlasting (achterdeur) is een goed ijkpunt. Als deze mooi consistent en goed van kleur is en soepel het lichaam verlaat, dan is de stofwisseling optimaal. Dan krijgt het lichaam alles wat het nodig heeft uit de voeding, dan krijg en houdt je weerstand.

Ga nu wekelijks naar een avond met (ex)verslaafden. Voelde daar aanvankelijk helemaal niets voor, maar ik realiseer me dat na tien jaar drinken het helemaal niet onverstandig is om gedurende twee jaar, wekelijks energie in de strijd tegen alcohol te steken.

Vermeldenswaardig in deze is een van de oorzaken voor deze de maatschappij geldkostende operatie (de verslavingszorg wordt het zorgpakket betaald). Ik heb mijn kinderen nu tien jaar terug bij een scheiding verloren. De rechter vond dat je als ouder het wel met een weekend in de twee weken kon doen. De nieuwe vriend van mijn ex kreeg ze dertien van de veertien nachtjes in huis. Ik de vader.kreeg er 1.
Ik werd gek! je verliest je bloedjes van kinderen. Een traumatische ervaring, welke dagelijks, ook na tien jaar mijn leven beïnvloed. Stelletje PvdA-hufters!

Waarom zeg ik PvdA? Zij stemden niet voor de wijziging van de wet naar voortgezet ouderschap. Hun hulpverleners en rechters vreesden voor het verlies van hun imperium (advies van de Raad voor de Kindersbescherming.). Ik moet dagelijks het onderhoud van mijn kinderen betalen, die vent loopt met mijn kinderen te koop…
Daar ben ik soms ongelofelijk boos over, verdrietig etc. etc., maar heb me voorgenomen, dat de drank het niet gaat winnen!

Je zult toch maar je geld verdienen met het uit elkaar halen van familiebanden. Bloedgeld! Is de roos van de PvdA daarom rood?

Je zult het Samsom nooit horen zeggen; een samenleving waarin vaders en moeders gelijk zijn.! De hufter!

Noterman Paul, 06-06-2013 16:15 #1
Soms zegt alkohol mij niets ik drink ook niet dagelijks, wat ik niet begrijp, plots komt de drangt, ik ben er dan machteloos tegen, gevolg zware kater, ik heb mij duizende vervloekt, de strijd is onbegonnen werk denk ik toch!

Infoteur: Baasb
Gepubliceerd: 05-08-2010
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!