InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Fantoompijn na amputatie, wat kun je er tegen doen?

Fantoompijn na amputatie, wat kun je er tegen doen?

Fantoompijn na amputatie, wat kun je er tegen doen? Fantoompijn is pijn die zich kan voordoen op de plek van een geamputeerd lichaamsdeel zoals een been of een arm. Veel geamputeerden krijgen ermee te maken. Dit kan een plotse zeer heftige pijn zijn maar het kan ook ervaren worden als een constant aanwezige zeurderige of brandende pijn. Soms hebben mensen zelfs het gevoel dat ze het geamputeerde lichaamsdeel nog kunnen bewegen. Wat is fantoompijn precies en wat kun je er tegen doen?

Fantoompijn na amputatie


Wat is fantoompijn?

Fantoompijn is een zekere pijnsensatie op de plek van een geamputeerd lidmaat. De fantoompijn wordt vaak geassocieerd met de amputatie van een arm, been, hand of voet, maar het kan evengoed optreden na de amputatie van een borst of het trekken van een kies. Het komt dan ook vaker voor dan men wellicht zou denken.

Zo'n 70% van de mensen die de amputatie van een lidmaat hebben moeten doormaken krijgt in de eerste periode te maken met fantoompijn. Dit komt nog eens bovenop het trauma van de amputatie zelf, wat ook een zeer heftige impact kan hebben op een mens. Bij circa 20% van deze mensen verdwijnt het verschijnsel in de loop der tijd, maar de rest zal er altijd in zekere mate last van blijven houden. Het verloop is meestal zo dat het zich aanvankelijk voordoet in aanvallen van pijn met een wisselende frequentie en hevigheid, en dat het na een tijd een soort gelijkblijvende pijn wordt. Sommigen patiënten voelen de pijn altijd. De pijn kan stekend of brandend zijn maar kan ook optreden als een soort tinteling zoals bij een slapende voet.

Fantoompijn is globaal in te delen in de volgende vier categorieën:
  • Sensatie gerelateerd aan de houding, lengte of volume van het geamputeerde lichaamsdeel waarbij het lijkt alsof bijvoorbeeld het been er nog gewoon zit en beweegt zoals normaal.
  • Het gevoel dat het geamputeerde lichaamsdeel ongecontroleerd beweegt.
  • Pure pijn in de vorm van jeuk, steken, druk, etc.
  • Telescoping: het gevoel dat het geamputeerde lichaamsdeel langzaam korter wordt.

Wat kun je doen tegen fantoompijn?

Er zijn diverse methoden om fantoompijn te bestrijden ontwikkeld. Artsen kunnen medicatie voorschrijven tegen de pijn. Antidepressiva helpen soms zelfs tegen de pijn in het afgezette lidmaat. Psychologisch hulp komt echter het meeste voor. Zo worden bijvoorbeeld lichtmassage, elektrische stimulatie en warm/koude therapie ingezet. Verschillende patiënten boeken daarmee verschillende resultaten. Ik zal een aantal behandelingen doornemen die relatief veel succes hebben gehad.

Mirror box therapie

Mirror box therapie speelt in op de illusie de afgezetten arm of hand nog te kunnen bewegen door somatosensorische en motor pathway coupling tussen de fantoomarm en de echte nog aanwezige arm. Veel patiënten ervaren pijn doordat de afgezette arm niet meer kan worden bewogen en de illusie dit dan toch te kunnen biedt vaak verlichting van de pijn. Het idee achter deze theorie is dat de fantoomarm als verlamd voelt omdat geen interactie is tussen de arm en de hersenen die iets anders aangeeft. Op het moment dat deze feedback er wel komt door de visuele bevestiging dat bewegen mogelijk is, kan deze blokkade als het ware worden opgeheven waardoor men uit deze impasse raakt.

Ondanks dat de therapie voor sommige patiënten goed resultaat heeft gehad is het nog steeds niet erg wijdverbreid als methode tegen fantoompijn. Er zijn zelfs artsen die er helemaal niet in geloven, maar een placebo-effect is natuurlijk ook een effect!

Behandeling met medicatie

Behandeling met medicatie heeft meestal plaats in combinatie met andere fysieke behandelingen. Wanneer het gebruikt wordt in combinatie met fysiotherapie of massage kan de dosis vaak ook omlaag worden bijgesteld op het moment dat dit resultaat heeft. Antidepressiva zoals amitriptyline worden wel gebruikt, als ook sodium kanaal blockers zoals carbamazepine worden gebruikt om de chronische pijn te verlichten. In sommige gevallen worden zelfs opiaten als ketamine, calcitonin of lidocaine ingezet.

Deep-brain stimulation

Deep brain stimulation is een chirurgisch methode om fantoompijn te verlichten. Voorafgaand aan de behandelingen krijgt de patiënt hersenscans, zoals bijvoorbeeld een PET scan en een functionele MRI scan om te kunnen vaststellen waar de pijn precies vandaan komt. Tegenwoordig kan die met veel precisie worden vastgesteld. De operatie wordt vervolgens uitgevoerd onder lokale verdoving, omdat de patiënt tijdens de operatie met de arts moet kunnen blijven communiceren.

Tijdens de operatie worden een aantal elektroden op vastgestelde punten in de hersenen geplaatst. Als de elektrode op zijn plaats zit kan worden bepaald wanneer de pijn bij de patiënt maximaal wordt verlicht. Zodra dit punt gevonden is wordt de elektrode aan de schedel vastgemaakt. In een tweede operatie worden dan een kastje dat met de elektroden in verbinden staat geïmplanteerd in de borst. Het kastje kan signalen afgeven waardoor de elektroden hun werk doen. Dergelijke vormen van chirurgie zijn ook uitgevoerd bij mensen die lijden aan ernstige vormen van de Ziekte van Parkinson en ook hier heeft het resultaat. Bij patiënten met fantoompijn is vastgesteld dat het de pijn gemiddeld 50% verminderen kan.
© 2011 - 2020 Dessal, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Beenamputatie: oorzaak en gevolgenBeenamputatie: oorzaak en gevolgenEen beenamputatie is een ingrijpende ingreep waarbij een deel van het been of het hele been wordt verwijderd. Dit kan do…
Fantoompijn: Pijn en sensaties in ledemaat na amputatieFantoompijn: Pijn en sensaties in ledemaat na amputatieNa een amputatie, een operatie waarbij de arts een lichaamsdeel volledig of gedeeltelijk verwijdert, kampen sommige pati…
Fantoompijn komt waarschijnlijk uit het breinWanneer een ledemaat, arm of been is geamputeerd, is er 50 a 80 procent kans op fantoompijn. Fantoom is een ander woord…
Fantoompijn: mogelijke oorzaken en behandelingenFantoompijn: mogelijke oorzaken en behandelingenFantoompijn kan ontstaan nadat door een ongeval of operatie een ledemaat is kwijtgeraakt. Dat kan bijvoorbeeld een geamp…
Revalidatie – wat na een amputatieEen amputatie kan uitgevoerd worden wegens verschillende redenen. Een amputatie kan gezien worden als een verlies, een r…

Reageer op het artikel "Fantoompijn na amputatie, wat kun je er tegen doen?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Geert-Jan, 17-03-2016 11:20 #4
Ik heb bij een motorongeval in 1982 mijn linkerarm verlamd en ook nog heftige fantoompijn, voel het ieder moment van de dag. gebruik lyrica, maar volgens mij ben ik daar zo aan gewend dat het niet meer helpt. verder van alles geprobeerd: acupunctuur, magnetiseur. stimulator in de rug, niets helpt. emdr voor eventuele trauma's, zenuwen in mijn schouder die zijn doodgespoten, noem het dus maar op.
nu heb ik iets gezien dat er in Amerika iets met magnetische velden in je hoofd gebeurt, maar daar nooit meer iets over gelezen of gehoord of dat in nederland is.

Frank, 31-12-2015 15:23 #3
Hoi Martijn,
Ik heb je verhaal gelezen, wat erg allemaal, ik voel met je mee, ik heb al ruim 5 jaar heftige fantoompijn en ook alles geprobeerd maar niks werkte totdat de huisarts belde, die had een vrouw in zijn praktijk gehad met ook heftige fantoompijnen aan haar benen, bij haar was een medicijn voor geschreven dat bij haar wel werkte, en dat was Carbamazepine 100 Mg. 2x per dag 1tablet bij geen effect ophogen naar 2x per dag 2 tabletten. Ik ben er nu mee begonnen, en ik weet niet wat me overkomt de fantoompijn is zeker 50 tot 60% minder geworden. En daarom wil ik dit graag met je delen, misschien heb jij er ook baat bij, ik in ieder geval wel, ik wens je heel veel sterkte! Gr Frank.

Martijn Keizer, 02-10-2015 19:17 #2
Idd het is goed omschreven. maar ik heb zenuwpijn na dat ik een ongeluk heb gehad, waarbij ik van mijn brommer ben gereden. ik heb een plexusleasie eraan over gehouden. ik heb mijn libarm nog wel maar is verlamd. ik heb alle dagen veel pijn. ik voel de zelfde pijn als na een amputatie. mijn ongeluk is was in 1997 nu 18 jaar geden. heb div operaties gehad. bijvb motorcortex stimulatie, ruggenmerg stimulatie, zenuw transplantatie in Leiden. van rib zenuw naar biseps. div medicatie, methadon, ketamine, lyrica, oxycontin, oxynorm ook boven genoemde medictie heb ik geprobeerd maar niks heeft geholpen. ik heb echt elke seconde nog pijn. idd stekend en brandend en het gevoel van een slapende arm en dat de slaap er via de vingers uittrekt en na paar sec bekeef ik het opnieuw. nu jaren later lijkt het erger te worden.
ik vind nergens dat je fantoompijn in verlamde ledematen kunt hebben.
ik ben nog altijd opzoek naar verlichting van mijn pijn. als u dit leest en denkt mij te kunnen helpen, hoor ik dat graag…


martijn

Peter Hol, 28-08-2014 10:22 #1
Goed omschreven. Alleen mis ik het psychische! Dit kan ook heel veel invloed op je verdere leven hebben, en dan bedoel ik in negatieve zin.

Infoteur: Dessal
Laatste update: 06-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!