InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Wat is mijn ruststofwisseling (basaal metabolisme)?

Wat is mijn ruststofwisseling (basaal metabolisme)?

Wat is mijn ruststofwisseling (basaal metabolisme)? Het wordt vaak gebruikt als excuus: ‘ik heb een trage stofwisseling!’ Men bedoelt hiermee hun basaal metabolisme (in de volksmond: ruststofwisseling). Je basaal metabolisme is de minimale stofwisseling die je lichaam nodig heeft om te overleven. Je basaal metabolisme kan worden gemeten in het laboratorium, maar je kunt zelf ook een schatting maken met de Harris-Benedict vergelijking. Met je basale metabolisme kan je jouw dagelijkse caloriebehoefte berekenen.

Wat is je ruststofwisseling / basaal metabolisme?

Het basaal metabolisme is de minimale stofwisseling die nodig is om een organisme (zoals een mens) in leven te houden. Stofwisseling is de verzamelnaam voor alle biochemische processen in het organisme, waarbij energie wordt verbruikt (ook wel ‘anabolisme’ genoemd) of waarbij energie vrijkomt (‘katabolisme’). Deze minimale stofwisseling levert energie voor het lichaam, zodat onder andere het hart kan kloppen en de longen kunnen ademhalen. Maar ook op weefsel- en celniveau gebeuren veel processen in rust waarvoor energie nodig is.

Het basaal metabolisme is de minimale stofwisseling in ‘rust’, wanneer je lichaam dus geen fysieke inspanning levert (zoals zwemmen, rennen, fietsen, enzovoort). Daarom wordt het basaal metabolisme in de volksmond ook wel het ‘rustmetabolisme’ of de ‘ruststofwisseling’ genoemd.

Bij metingen in een laboratorium kan je basaal metabolisme worden gemeten, onder strikte condities. Eén van die condities is dat je niet ziek bent: dan wordt de term rustmetabolisme gebruikt.

Ook de inhoud van je maaltijd kan invloed hebben op je BMR. / Bron: Pharmpedia.com (bewerkt), Wikimedia Commons (CC BY-2.5)Ook de inhoud van je maaltijd kan invloed hebben op je BMR. / Bron: Pharmpedia.com (bewerkt), Wikimedia Commons (CC BY-2.5)

Waar hangt je ruststofwisseling van af?

Je ruststofwisseling hangt onder andere af van:
  • je geslacht: vrouwen hebben een lager rustmetabolisme (o.a. omdat ze een groter percentage lichaamsvet hebben)
  • erfelijkheid: je ruststofwisseling is voor een deel erfelijk bepaald
  • hoeveelheid spierweefsel: spierweefsel verhoogt het rustmetabolisme
  • je leeftijd: je rustmetabolisme daalt naarmate je ouder wordt
  • het gebruik van geneesmiddelen: sommige geneesmiddelen kunnen je rustmetabolisme verhogen/verlagen
  • ziekte: ziekte of trauma kunnen je rustmetabolisme verhogen
  • hormonale status: bijv. schildklierhormonen verhogen je rustmetabolisme

Hoe wordt je basaal metabolisme ratio (BMR) gemeten?

Je basaal metabolisme wordt uitgedrukt in de basaal metabolisme ratio (BMR): de snelheid van het energieverbruik tijdens rust, gemeten in kilo Joule (kJ) per uur per kilogram lichaamsgewicht. Dit energieverbruik kan worden gevonden tijdens een calometrie onderzoek, door de hoeveelheid zuurstof (O2) te meten die iemand verbruikt. Ook wordt de hoeveelheid koolstofdioxide (CO2) gemeten, die zijn of haar lichaam produceert. Tijdens dit onderzoek moet je in rust zijn, maar mag je niet slapen: dan is het energieverbruik van je lichaam lager dan je basaal metabolisme.

Een voorbeeld van een calometrie onderzoek. / Bron: Cosmed, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een voorbeeld van een calometrie onderzoek. / Bron: Cosmed, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Hoe bereken je je BMR?

Je kunt een schatting maken van je BMR door gebruik te maken van de Harris-Benedict vergelijking. Deze komt voort uit een studie die gepubliceerd is in 1919:

Mannen: basaal metabolisme = 66.4730 + (13.7516 * massa in kg) + (5.0033 * lichaamslengte in cm) – (6.7550 * leeftijd in jaren)
Vrouwen: basaal metabolisme = 655.0955 + (9.5634 * massa in kg) + (1.8496 * lichaamslengte in cm) – (4.6756 * leeftijd in jaren)

In 1984 werden de formules herzien door Roza en Shizgal:

Mannen: basaal metabolisme = 88,362 + (13,397 * massa in kg) + (4,799 * lichaamslengte in cm) – (5,677 * leeftijd in jaren)
Vrouwen: basaal metabolisme = 447,593 + (9,247 * massa in kg) + (3,098 * lichaamslengte in cm) – (4,330 * leeftijd in jaren)

Er zijn nog veel meer formules gemaakt om het basaal metabolisme te berekenen, zoals de Mifflin St Jeor vergelijking, de Katch-McArdle formule en de Cunningham formule.

Een voorbeeld met de herziende formules

Een 50-jarige vrouw van 70 kg, die 1.80m lang is, heeft een basaal metabolisme van:

Basaal Metabolisme = 447,593 + (9,247 * 70) + (3,098 * 180) - (4,330 * 50)
Basaal Metabolisme = 447,593 + 647,29 + 557,64 – 216,5
Basaal Metabolisme = 1436,023

Het basaal metabolisme wordt uitgedrukt in kilocalorieën. De vrouw heeft dus een basaal metabolisme van ongeveer 1436 kcal. Haar lichaam heeft dus deze 1436 kilocalorieën per dag (in rust!) nodig om niet af te vallen of aan te komen.

Een schatting maken voor je dagelijkse caloriebehoefte

Als je je BMR hebt uitgerekend met de Harris-Benedict vergelijking, kan je een schatting maken voor je dagelijkse caloriebehoefte. Deze caloriebehoefte hangt af van de hoeveelheid lichamelijke activiteit. De hoeveelheid activiteit kan worden uitgedrukt in een PAL-waarde (physical activity level = fysieke activiteit niveau):

Hoeveelheid lichamelijke activiteit Gemiddelde PAL-waarde
Geen tot weinig lichaamsbeweging (zoals patiënten gebonden aan bed)1,2
Lichte lichaamsbeweging (zoals patiënten in een rolstoel, kantoormedewerker die nooit sport)1,375
Normale lichaamsbeweging1,55
Zware lichaamsbeweging (zoals bouwvakkers of iemand die elke dag veel sport)1,725
Zeer zware lichaamsbeweging (competitieve sporters)1,9

Om je dagelijkse caloriebehoefte te kunnen berekenen, moet je je basaal metabolisme vermenigvuldigen met jouw PAL-waarde. Je PAL-waarde kan ook worden berekend door de volgende formule:

PAL = TE / BMR

Hierin is TE je totale energieverbruik per dag. Je totale energieverbruik per dag hangt af van het energieverbruik bij rust, het energieverbruik vanwege de ingenomen voeding en het energieverbruik door lichamelijke activiteit. Je totale energieverbruik kan bijvoorbeeld met (in)directe calorimetrie worden gemeten.

Een voorbeeld om de dagelijkse caloriebehoefte te berekenen

We gebruiken hier weer de vrouw uit het vorige voorbeeld. Ze had een basaal metabolisme van 1436 kcal. De vrouw sport twee keer per week en heeft een kantoorbaan. Ze valt hiermee in de categorie van ‘normale lichaamsbeweging’. Haar PAL waarde is dus 1,55.

De dagelijkse caloriebehoefte van de vrouw is dus: 1436 kcal * 1,55 = 2225,8 kcal. Krijgt de vrouw gedurende een aantal dagen meer binnen dan 2225 kcal, dan zal ze aankomen, bij dezelfde hoeveelheid fysieke activiteit als tijdens de berekening van haar caloriebehoefte.
© 2014 - 2019 Tmaar, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Sporten en calorieverbruikSporten en calorieverbruikVeel mensen sporten om diverse redenen. Sommigen omdat zij dit leuk vinden, om de conditie op peil te houden, anderen om…
Afvallen: grondstofwisselingAfvallen: grondstofwisselingDe grondstofwisseling, oftewel basaal metabolisme, is de laagste mogelijk stofwisseling waarbij het organisme wel nog bl…
10 bewezen manieren om het metabolisme te versnellen10 bewezen manieren om het metabolisme te versnellenWanneer je effectief wilt afvallen is het een aanrader om niet alleen op het voedingspatroon te letten, maar er ook voor…
Blijvend afvallen en bewegingBlijvend afvallen en bewegingBlijvend afvallen, om op een blijvende manier af te vallen is enige vorm van beweging onmisbaar. Hoe vaak je moet bewege…
Inspanningsfysiologie; componenten van het energiegebruikHet totale energiegebruik bestaat uit ruststofwisseling, thermogenese (Specifiek Dynamische Werking; SDW) en fysieke act…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia BMR: http://en.wikipedia.org/wiki/Basal_metabolic_rate
  • A Biometric Study of Human Basal Metabolism. J. Arthur Harris and Francis G. Benedict. Proceedings of the National Academy of Sciences. Vol. 4, No. 12 (December 1918): 370–373, en: A Biometric Study of Basal Metabolism in Man. J. Arthur Harris and Francis G. Benedict. Washington, DC: Carnegie Institution, 1919.
  • Vernieuwde Harris-Benedict vergelijking: The Harris Benedict equation reevaluated. A.M. Roza and H.M. Shizgal. American Journal of Clinical Nutrition. Vol. 40, No. 1 (July 1984): 168-182.
  • Nederlandse Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Basaal_metabolisme
  • Stuk over TE: http://www.faqs.org/sports-science/Sp-Tw/Total-Daily-Energy-Expenditure.html
  • Afbeelding bron 1: Pharmpedia.com (bewerkt), Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
  • Afbeelding bron 2: Cosmed, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Wat is mijn ruststofwisseling (basaal metabolisme)?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Vera, 27-11-2015 10:03 #1
Bij mij is het rustmetabolisme vastgesteld op 1392kcal wat volg de arts heel laag is. Blijkbaar is dat de reden dat ik niet kan afvallen. Hoeveel kcal mag ik dan per dag gebruiken? Moet ik dan onder het rustmetabolisme blijven? Reactie infoteur, 20-12-2015
Beste Vera, Om af te vallen zou je minder kcal binnen moeten krijgen, dan je totale energieverbruik (TE, berekend met de formule). Met je rustmetabolisme kan je je TE waarde berekenen. Als je meer gaat sporten, vergroot je je TE (en dan zou je dus afvallen, als je dezelfde hoeveelheden blijft eten). Een diëtist kan je hier meer over vertellen. Hij of zij kan je ook helpen met het bepalen van je dagelijkse hoeveelheid kcal. Succes!

Infoteur: Tmaar
Gepubliceerd: 30-08-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!