Verpleegkunde: smetten (intertrigo) voorkomen en signaleren

Verpleegkunde: smetten (intertrigo) voorkomen en signaleren Intertrigo, ook wel smetten genoemd, is een aandoening die redelijk vaak voorkomt en manifesteert zich in de huidplooien als rode, geïrriteerde huid tot open wonden. Als verpleegkundige kom je intertrigo dan ook vaak tegen, en moet je weten hoe je het moet behandelen. Maar nog belangrijker is hoe jij als verpleegkundige weet hoe je intertrigo of smetten bij de zorgvrager kan signaleren en mogelijk voorkomen. Het is een huidaandoening die ontstaat door vochtige, broeierige huid en is op zich makkelijk te behandelen als er tijd en aandacht aan besteedt wordt.

Inhoud


Wat is smetten of intertrigo?

Smetten is een oppervlakkige huidaandoening die zich manifesteert in de grote huidplooien. Er is bij deze aandoening sprake van roodheid (erytheem) aan beide kanten van de plooi. Ook kan er bij smetten of intertrigo sprake zijn van maceratie (ofwel: verweking), fissuren, erosies, korstvorming en een nattende huid.

Smetten of intertrigo komt, zoals gezegd, vooral voor in de grote huidplooien. Hierbij kan je denken aan de liezen, oksels, bilnaad, buikplooi en plooien onder de borsten. Het kan echter ook in andere lichaamsplooien voorkomen, zoals bij plooien in de nek, buikplooien, in de navel en tussen de tenen. Het gaat er in principe om dat twee lagen huid continu op elkaar zitten. Smetten wordt namelijk veroorzaakt door huid-op-huidcontact, waarbij de twee huidlagen tegen elkaar bewegen en oppervlakkige huidbeschadigingen veroorzaken.

Naast bewegingen van de huidplooi werken warmte, vocht en gebrek aan luchtcirculatie ook negatief op de huidbeschadiging. De huid verweekt daardoor en de hoornlaag (bovenste laag van de huid) verdwijnt hierdoor. Doordat de natuurlijke barrière verdwijnt, is er een grotere kans op bacteriële infecties en/of schimmelinfecties op de aangedane plaatsen. Bovendien kunnen schadelijke micro-organismen veel makkelijker het lichaam binnendringen op de plek waar de huid aangetast is.

Verhoogd risico op intertrigo

Er zijn bepaalde groepen die een verhoogd risico hebben op smetten of intertrigo, namelijk:
  • zorgvragers met obesitas
  • zorgvragers met een verminderde of afwezige mobiliteit
  • zorgvragers met een verminderde weerstand, bijvoorbeeld als gevolg van een chemokuur
  • ouderen
  • vrouwen
  • zorgvragers met een vochtige huid door incontinentie en/of transpiratie
  • zorgvragers met een verhoogde lichaamstemperatuur
  • zorgvragers met beperkingen in de ADL of een tekortschietende persoonlijke hygiëne
  • zorgvragers die in het verleden ook smetten of intertrigo hebben gehad.

Smettende huid herkennen

Als verpleegkundige kom je veel in aanraking met zorgvragers. Bij iedereen die je helpt met de persoonlijke verzorging en/of bij zorgvragers met een verhoogd risico moet je alert zijn op de verschijnselen van smetten. De verschijnselen van smetten zijn:
  • roodheid van de huid
  • verweking (vochtig worden) van de huid, denk hierbij aan handen en/of voeten alsof je in bad hebt gezeten
  • natte, vochtige huid
  • dunne, glanzende huid
  • ontvelling/schaafwondjes/beschadiging van de huid

Fasen van smetten of intertrigo

Smetten of intertrigo uit zich in verschillende fasen. Als verpleegkundige is het belangrijk dat je de huidplooien van de zorgvrager goed observeert en dat je de observaties duidelijk rapporteert in het zorgdossier en dat je dit ook bespreekt met de leidinggevende en de arts. Voor elke fase van het smetten zijn er diverse richtlijnen met betrekking tot de behandeling. Doordat de behandelwijze en de richtlijn kan wijzigen, kan je het beste informeren bij jou op de afdeling naar het huidige behandelprotocol m.b.t. smetten, of ga naar de site van beroepsvereniging V&VN (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland).

In de landelijke richtlijn worden smetten ingedeeld naar verschijningsvorm.

Smetten

In dit eerste stadium kenmerkt smetten zich door een lichtrode tot felrode huid die nog wel intact is. Eventueel kan de huid ook glanzend zijn. Jeuk en een schrijnend of branderig gevoel komt voor.

Smetten met een nattende huid

Smetten met een nattende huid kenmerken zich door een felrode, nattende huid die bovendien erosief (kapot) is. Daarnaast komt er vaak maceratie van de huid voor, wat neerkomt op het feit dat de huid verweekt. Jeuk en een schrijnend/branderig gevoel komen voor en ook is er mogelijk sprake van een scherpe, rode wondlijn (fissuur) die zichtbaar is op de breuklijn van de smet.

Smetten met een geïnfecteerde huid

Deze fase heeft de kenmerken van bovenstaande twee fasen, maar ook kunnen een of meerdere van de volgende verschijnselen zichtbaar zijn:
  • pustels (puistjes)
  • natten
  • geelgroen exsudaat (pus-achtig)
  • randschilfering
  • satellietlaesies (“eilandjes voor de kust”)
  • felrode huid
  • pus
  • korstvorming
  • onaangename geur

Smetten voorkomen

Hoe je smetten het beste kan voorkomen, staat beschreven in de Landelijke Richtlijn Smetten en ook kan je dit terugvinden in de protocollen van de instelling waar je als verpleegkundige werkzaam bent. Zorgvragers met een verhoogd risico hebben behoefte aan preventieve maatregelen, zodat de smetten geen kans hebben om te ontstaan. Denk hierbij aan een goede huidverzorging, de huid na wassen goed drogen, zo veel mogelijk katoenen kleding laten dragen of kleding van andere natuurproducten als wol. Verder kan je als verpleegkundige de volgende maatregelen treffen:
  • Informeer en adviseer de zorgvrager, zodat deze op de hoogte is en zelf preventieve maatregelen kan nemen
  • Verzorg de huid dagelijks (wassen zonder geparfumeerde zeep, goed afspoelen, deppend drogen van huidplooien en huidplooien observeren. Bij incontinentie moet er direct verschoond, gewassen en gedroogd worden).
  • Voorkom overmatig transpireren, door de zorgvrager ademende kleding aan te laten trekken en de omgevingstemperatuur te verlagen
  • Voorkom huid-op-huidcontact in de plooien. Dit doe je bijvoorbeeld door het aanbrengen van scheurlinnen, non-woven gaas of Engels pluksel (geruwde zijde) in de huidplooien. Deze materialen vervang je wanneer het vochtig wordt, maar wordt sowieso minstens twee keer per dag vervangen
  • Hou de huidplooien droog, door gebruik van katoenen (niet synthetisch) beddengoed. Ook de kleding moet van katoen of andere ademende materialen gemaakt zijn.
  • Het dun aanbrengen en inkloppen van zinkoxidesmeersel (het liefst FNA 2%), om de droogheid van de huid langer te handhaven.

Wat te doen bij signaleren van smetten

Als je als verpleegkundige smetten signaleert bij de zorgvrager, hou je sowieso bovenstaande maatregelen aan om verergering te voorkomen. Bovendien rapporteer je het gelijk in het zorgdossier van de zorgvrager en breng je de leidinggevende op de hoogte. In overleg met de leidinggevende wordt de arts wel of niet gecontacteerd.

Lees verder

© 2020 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Huidsmetten, hoe behandelen?Huidsmetten, hoe behandelen?Er zijn veel huidproblemen, waaronder smetten. Bijvoorbeeld smetplekken onder de borsten of in de liezen. Wat is er tege…
Smetplekken, smetten: symptomen, oorzaken en behandelingSmetplekken, smetten: symptomen, oorzaken en behandelingSmetplekken of smetten is een in de grote huidplooien gelokaliseerde, oppervlakkige huidaandoening, waarbij altijd roodh…
Verpleegkunde: een zorgvrager met diarree verzorgenVerpleegkunde: een zorgvrager met diarree verzorgenDiarree is een aandoening die voor veel ongemak kan zorgen. Zeker voor zorgvragers die in een instelling (verpleeghuis,…

Pijnstiller tramadol: werking, gebruik, dosis & bijwerkingenPijnstiller tramadol: werking, gebruik, dosis & bijwerkingenTramadol is wereldwijd een van de meest bekende en meest gebruikte pijnstillers. Tramadol heeft een pijnstillende werkin…
Verpleegkunde: verandering signaleren bij persoonlijke zorgVerpleegkunde: verandering signaleren bij persoonlijke zorgAls verpleegkundige verleen je persoonlijke (lichamelijke) zorg aan jouw zorgvragers. Tijdens deze persoonlijke zorg is…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: VideoPlasty, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Zorgpad
  • https://www.henw.org/artikelen/nhg-farmacotherapeutische-richtlijn-intertrigo
  • https://www.huidhuis.nl/huidaandoening/smetplekken
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Intertrigo
  • https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/smetplekken-intertrigo/

Reageer op het artikel "Verpleegkunde: smetten (intertrigo) voorkomen en signaleren"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 15-06-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Verpleegkundige taken
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!