InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > Wat zijn looistoffen of tanninen?

Wat zijn looistoffen of tanninen?

Looistoffen worden ook wel tanninen genoemd. Er zijn diverse manieren om looistoffen in te delen. Looistoffen hebben over het algemeen een astringerende of samentrekkende werking waardoor eiwitten neerslaan. Deze werking zorgt op verschillende manieren voor de geneeskracht van looistoffen. Het woord tannine komt van tanna, een Hoogduits woord wat gebruikt werd voor zowel de eik als de dennenboom, in het Duits Tannenbaum genoemd. Ons woord dennenboom is een verbastering van het oude Hoogduitse woord. In eik zit namelijk veel tannine. Je kunt soms de samentrekkende werking bemerken als je een plant met tanninen eet; de mond zal dan het gevoel krijgen zich samen te trekken.

Inhoud:


Indeling looistoffen

In de indeling van tanninen wordt tegenwoordig het meest een onderscheid genaakt tussen
  • Gallotanninen
  • Ellagitanninen
  • Complexe tanninen
  • Oligomere en polymere proanthocyaniden

Gallotanninen

Tot de categorie gallotanninen behoren alle looistoffen op basis van galluszuur. Galluszuur komt het meest voor in verbindingen met glycosiden. Gallotanninen splitsen zich als er water aan wordt toegevoegd; dat proces wordt hydrolyse genoemd. Gallotanninen komen veelal voor in geneesplanten die niet direct gegeten kunnen worden maar wel in verdunningen worden aangewend als medicinale plant. Voorbeelden hiervan zijn de Amerikaanse toverhazelaar, beredruif, zomereik en Chinese rabarber.

Ellagitanninen

Ellagitanninen zijn looistoffen die minimaal twee galluszuurmoleculen bevatten. Ze vormen de grootste categorie looistoffen in de natuur. Deze soort looistoffen is in tegenstelling tot gallotanninen niet hydrolydeerbaar. Genneesplanten waar de stoffen in voorkomen zijn: zilverschoon, tormentil en spitslobbige vrouwenmantel. Verder komt het ook voor in de Amerikaanse toverhazelaar; deze bevat zowel gallotanninen als ellagitanninen.

Complexe tanninen

Complexe tanninen worden ook wel flavono-ellagitanninen genoemd. Deze vorm van tanninen zijn gebonden aan een flavonoïde. Een voorbeeld hiervan is de Mongolische eik of Quercus mongolica.

Gecondenseerde tanninen of oligiomere en polymere proanthocyaniden

De vierde categorie looistoffen hebben een flavan-3-ol als catechine. Als monomere molecuul heeft deze looistofvorm geen astringerende of samentrekkende werking, in tegenstelling tot alle andere looistoffen. Ze kunnen ook als polymeren voorkomen; dan zijn het lange ketenmoleculen die wel astringerende eigenschappen hebben. Bij een polymerisatie van 2 tot 8 catechinen is er sprake van Oligomere Procyaniden(OPC´s). Bij meer dan acht eenheden spreekt men van polymere proanthocyaniden. Gecondenseerde tanninen komen onder andere voor in: groene thee, blauwe bosbes, druivenpitten, ratanhia en zeeden of pinus maritimus.

Samentrekkende werking

Tanninen hebben verschillende werkingen. Ze doen eiwitten neerslaan. Wanneer er sprake is van ontstoken slijmvlies, trekken tanninen een membraam over dat slijmvlies waardoor het beschermd wordt. Er kan dan minder slijm worden afgegeven. Dit wordt de samentrekkende werking genoemd. Deze vindt geneeskrachtige toepassing in de behandeling van diarree, maagwandontsteking en darmwandontsteking. Gedroogde blauwe bosbes en de wortel van tormentil zijn in de fytotherapie de beste middelen tegen diarree. Moerasspirea is een middel dat wordt ingezet bij maagwandontsteking, ook wel gastritis genoemd.

Mild ontsmettende werking

Ook eiwitten van ziekmakende micro-organismen kunnen neergeslagen worden. Op deze manier hebben looistoffen een antiseptische werking. Gorgelmiddelen worden gebruikt om ziektekiemen in de mond onschadelijk te maken. Het mondslijmvlies, tandvlees, strottenhoofd en keel kunnen middels een gorgeldrank worden behandeld met gewone agrimonie, zilverschoon of ratanhia.

Uitdrogende werking

Ontstoken weefsels vertonen overdreven veel secretie. Deze wordt afgeremd door looistoffen. Het wordt de uitdrogende of anticattharale werking van looistoffen genoemd. Gezond weefsel wordt ongemoeid gelaten door looistoffen. Verschillende planten worden voor verschillende ontstoken slijmvliezengebruikt:
  • Stijve ogentroost: op ogen en neus,
  • Amerikaanse toverhazelaar: op ogen,
  • Spitslobbige vrouwenmantel: op vagina.

Bloedstelpende werking

Oppervlakkige, uitgezette haarvaten worden eveneens samengetrokken. Hierdoor worden bloedingen gestelpt en roodheid van de huid verminderd. Geneesplanten die deze functie hebben zijn:
  • Tormentil: bij bloedige diarree,
  • Spitslobbige vrouwenmantel: bij overdreven bloedverlies tijdens menstruatie,
  • Amerikaanse toverhazelaar: bij aambeien.

Mild ontstekingsremmende werking

Aangezien roodheid wordt verminderd, de secretie van de slijmvliezen afneemt en bloedingen gestelpt worden, kun je tanninen ontstekingsremmend noemen. De ontstekingswerende werking gaat altijd in samenspraak met de andere medicinale werkingen van tanninen. Alle genoemde voorbeelden van geneesplanten met tanninen kennen ook een ontstekingswerende werking. Specifieke voorbeelden van andere tanninenbevattende planten zijn:
  • Beredruif bij blaasontsteking,
  • Zomereik bij allerlei huidontstekingen.

Wondgenezende werking

Het beschermende laagje wat tanninen aanbrengen zorgen ervoor dat beschadigd weefsel sneller hersteld wordt. Het vochtverlies bij wonden wordt beperkt waardoor het lichaam eerder kan overgaan tot het herstellen van de huid. In medische term heet het dat de granulatie wordt bevorderd; granulatie is een onderdeel in het proces van de aanmaak van nieuwe huidcellen. Geneesplanten die goed zijn voor hethuidherstel:

Lees verder

© 2013 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De Geneeskracht van RatanhiaDe Geneeskracht van RatanhiaRatanhia is een plant die groeit in het Zuid Amerikaanse Andesgebergte. Het behoort tot de belangrijkste exportproducten…
Achillea millefolium L., inhoudstoffen, werking en gebruikHet gebruik van planten voor onze gezondheid is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Maar is gebaseerd op duizenden ja…
De geneeskracht van Pelargonium SidoidesDe geneeskracht van Pelargonium SidoidesDeze plant komt oorspronkelijk uit een klein gebied in Zuid-Afrika en wordt tegenwoordig volop in heel dit Zuid-Afrikaan…
De geneeskracht van blauwe bosbesbladDe geneeskracht van blauwe bosbesbladHet is een onjuiste veronderstelling om te denken dat de blauwe bosbes en de blauwe bessen dezelfde soorten zijn. De bla…
De geneeskracht van TormentilDe geneeskracht van TormentilDe duivel was boos op de tormentil want hij genas alle zieken. Hij beet daarom de wortel van de tormentil af; sindsdien…
Bronnen en referenties
  • Groot handboek geneeskrachtige planten, geert verhelst
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Tannin
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Condensed_tannin
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Flavono-ellagitannin

Reageer op het artikel "Wat zijn looistoffen of tanninen?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 27-05-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!