De geneeskracht van hulst

De geneeskracht van hulst Hulst kennen de meeste mensen als een takje met besjes en blaadjes in een kerststukje. Verder is het een gewilde sierplant in de tuin en worden er hagen van gemaakt. Deze toepassingen zijn van decoratieve aard. De mens heeft hulst niet altijd uitsluitend als decorum beschouwd. Er is een tijd geweest dat de mensheid hulst associeerde met geneeskrachtige aanwendingen. Hulstbladeren zijn namelijk prima als thee te drinken en een natuurlijk medicijn bij jicht en bronchitis. Je kunt echter hulstbessen niet eten; daarvoor zitten er te veel giftige stoffen in. Let op! Dit artikel is geschreven vanuit de persoonlijke visie van de auteur en bevat mogelijk informatie die niet wetenschappelijk onderbouwd is en/of aansluit bij de algemene zienswijze.

Botanische tekening hulst / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Botanische tekening hulst / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Inhoud:


Algemene informatie

Hulst kan 10 tot 25 meter hoog worden. De plant komt voor in West- en Zuid-Europa, Noord-Afrika en Zuid-west-Azië. Het is een altijd groen blijvende boom die zowel een mannetje als een vrouwtjessoort kent. Er zijn voorbeelden van hulstbomen die 500 jaar oud worden maar in de praktijk worden ze zelden ouder dan 100. De vruchten bevatten de gifstof ilicine maar na de vorst verdwijnt deze stof uit de boom en worden de vruchten gegeten door knaagdieren, vogels en grotere planteneters zoals herten.

Hulst als heester / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Hulst als heester / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
De Latijnse naam die we in de wetenschap gebruiken van hulst is Ilex aquifolium.

Hulst en maté

Hulst of Ilex aquifolium is nauw verwant aan Ilex paraguariensis ofwel maté, vandaar dat beide planten dezelfde familienaam hebben. Van maté wordt een opwekkende drank gemaakt die eveneens de spijsvertering bevordert.

Thee van hulstbladeren

De bladeren van hulst worden in juni geplukt om te dienen als thee. In tegenstelling tot de vruchtjes zijn de bladeren van de hulst niet giftig. Deze thee is in de volksgeneeskunde jarenlang gebruikt als koortsverlagend middel en vochtafdrijvend middel. Deze laatste eigenschap maakt het een goede plant om oedeem, jicht en andere reumatische aandoeningen te bestrijden. Verder wordt hulst traditioneel in Europa ingezet bij diarree en bronchitis.

Vruchten van de hulst

De hulstvruchten zijn dan wel giftig maar vroeger dienden ze als medicijn bij verstopping en epilepsie. De vruchten hebben door hun heldere kleur soms aantrekkingskracht op kinderen of dieren. Kinderen kunnen al gaan braken als ze vijf besjes op hebben en volwassenen moeten zeker 20 tot 30 bessen opeten voordat ze over moeten geven. Overigens kunnen ondanks het overgeven toch stoffen het lichaam binnenkomen en voor huiduitslag zorgen maar dat is zeldzaam. Andere nare verschijnselen van het eten van te veel besjes zijn: misselijkheid, buikkrampen, pupilverwijding, hyperthermie of te warm worden en slaperigheid. Mensen kunnen er niet aan overlijden want de besjes zijn een sterk braakmiddel genaamd ilicine waardoor iedereen die te veel van deze besjes eet de giftige stof niet opneemt. Toch kun je beter kinderen erop wijzen dat dit een giftig besje is. Sommige kinderen moeten namelijk tientallen keren per uur braken van hulstbessen wat een onplezierige ervaring is. Geroosterd zaad van de knalrode hulstvruchten wordt sinds oudsher gebruikt als koffievervanger. De zaden beschikken over antioxidanten en er zit fenylazijnzuur in.

10 leuke weetjes over hulst

  1. De schors van hulst kan worden gebruikt om een gele kleurstof te verkrijgen.
  2. De bessen gelden in Nederland als giftig en onbruikbaar maar in de Elzas maken ze er een brandewijn van.
  3. Johann Wolfgang Goethe had een wandelstok gemaakt van hulsthout.
  4. De bladeren zijn zo sterk dat ze samen gebonden als schoorsteenbezem kunnen worden gebruikt, vergelijkbaar met een stalen schoorsteenborstel die tegenwoordig hiervoor wordt gebruikt.
  5. Ratten en muizen worden verjaagd door de gaatjes waar ze uit komen te vullen met hulstbladeren.
  6. Bij Pasen worden palmen gebruikt maar in Europa hebben we geen palmen en gebruiken we hulst.
  7. De antieke Romeinen gebruikten hulsttakken met besjes om het huis op te vrolijken.
  8. Een hulsthaag is fysiek ondoordringbaar en wordt sinds lang gebruikt om dieven tegen te houden.
  9. Hulst hoort in iedere boerderijtuin, een soort medicinale siertuin, boven andere medicinale planten uit te steken. Zo kun je van verre zien waar een boerderijtuin is.
  10. Vroeger werden de topbladeren, die minder stekelig zijn, gebruikt als veevoer.

Inhoudsstoffen

De bladeren van hulst worden om hun medicinale capaciteiten geplukt in mei en juni en gedroogd voor later gebruik. In deze bladeren zitten looistoffen of tanninen, saponinen of zeepstoffen, xanthinen zoals theobromine en de gele kleurstof ilexanthine, caffeïne, koffiezuur, bitterstoffen zoals ilicine en flavonoïden.

De giftige hulstbessen / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)De giftige hulstbessen / Bron: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Hulst zelf kweken

Hulst is te koop bij vele tuincentra. Hulst groeit eveneens in het wild in Nederland. Het leuke aan hulst is dat het een groenblijvende heester is in de winter; zijn bladeren vallen nooit af. Om de leuke besjes aan de hulst te verkrijgen moet je eigenlijk zowel mannelijke als vrouwelijke hulstbomen planten maar er zijn gecultiveerde soorten te koop die zichzelf bestuiven. Als je hulst zelf wilt kweken kun je het zaaien, stekken, delen of een uitloper opgraven en deze elders planten. Hulst is een langzame groeier dus een grote hulst is een waardevol bezit. Hulst is winterhard tot maar liefst -24 graden Celsius. De boom kan het zo goed uithouden in de kou omdat zijn bladeren relatief veel vetstoffen bevatten waardoor ze een stuk minder snel bevriezen dan bladeren die grotendeels bestaan uit water. Hulst wordt vaak in de tuin gezet zodat je ´s winters ook nog iets moois hebt om naar te kijken. Bovendien kun je de bladeren drogen, verkruimelen en in een theemix doen! Het zelf maken van een kruidenthee wordt steeds populairder.
© 2014 - 2021 Tom008, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Ilex aquifolium is een bonte hulst groen en met rode bessenIlex aquifolium is een bonte hulst groen en met rode bessenIn veel tuinen maar ook in het bos zien we vaak een mooie struik of boom hulst staan. Deze plant blijft het gehele jaar…
Last van buxusziekte? Alternatieven en vervangers voor buxusLast van buxusziekte? Alternatieven en vervangers voor buxusBuxus is een veel voorkomende plant in de Nederlandse tuinen. Vanwege een aantal ziekten en plagen wordt deze plant stee…
Mahonia: lage en groenblijvende struikMahonia: lage en groenblijvende struikMahonia's worden vaak gebruikt in openbare beplantingen. Het zijn sterke groenblijvers en je kunt ze op verschillende ma…
Hulst, een heidens heilige plant?Hulst, niet direct de meest gebruikte medicinale plant, maar wel een plant met een mysterieus verleden, die bij onze don…
De geneeskracht van grote bevernelDe geneeskracht van grote bevernelGrote bevernel behoort tot de schermbloemigen. De grote bevernel onderscheidt zich van de kleine bevernel doordat hij la…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Frank Vincentz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: geneeskrachtige planten en kruiden, Ute Künkele en Till Lohmeyer
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Hulst_%28plant%29
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Europ%C3%A4ische_Stechpalme#Verwendung
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Ilex_aquifolium
  • Winterhard: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1399-3054.1988.tb06383.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&userIsAuthenticated=false
  • Giftigheid van besjes, niet van blad: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3555592/
  • Foto´s: wikimedia commons
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: H. Zell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Reactie

Wilfried, 26-04-2016
Goededag,

Ik heb schapen en we hebben als traditie om voor het aflammeren om gesneden hulst om te hangen in de stal. Om tijdens het aflammeren te voorkomen dat de lammeren zere bekjes of ecthyma contagiosa krijgen. Het is een veel voorkomende aandoening van huid en slijmvlies die veroorzaakt wordt door een parapox-virus. Omdat dan de lammeren zogende zijn, kan dit worden overgedragen op de spenen van de uiers van de ooien. Het gevolg is dat de lammeren niet voldoende voeding naar binnen kunnen krijgen en bovendien heel vervelend voor ooi en lam is.

Mijn vraag is nu kent u deze oude gewoonte? Zo ja welke stof zou er in het blad kunnen zitten, die er voor zorgt dat het virus geen kans heeft. En hoe zou het werken? Door bijv. het uitdampen van de stoffen door het opdrogen van de bladeren? Ik weet inmiddels dat L-Lysine de werking heeft tegen virale infecties bij mensen. Met name herpesinfecties, bijvoorbeeld de koortslip (herpes simplex).

Met vriendelijk groet,

Wilfried Reactie infoteur, 27-04-2016
Beste Wilfried, dat is heel interessant! Ik heb een aanwijzing gevonden dat er weinig wetenschappelijk onderzoek naar dit feit is gedaan. Het Louis Bolk instituut, maakt er melding van in dit onderzoek. http://www.louisbolk.org/downloads/1302.pdf Zij schrijven dat bossen met hulst worden opgehangen bij lammeren.

Mijn inschatting is dat het op dezelfde manier werkt als het ophangen van knoflook. Als knoflook opgehangen wordt, verspreiden de antibiotische stoffen zich door de ruimte en voorkomen op deze manier ziekten zoals griep en verkoudheid. Dan gaat het om het vrijkomen van de stoffen door de lucht; dat kunnen ook geurende stoffen zijn. In feite zijn deze geurstoffen van planten medicinaal werkende stoffen.

Laten we niet vergeten dat het een voor-christelijk-Europees traditioneel gebruik is om hulst op te hangen! Daar schuilt een een verhaal achter want de mens doet niets zonder reden. Het is bekend dat druïden hun huizen in de winter met hulst versierden om de slechte geesten uit te drijven en de goede te inviteren. Men duidde destijds ziekten aan als ´demonen´.De hulst werd opgehangen met als doel de mens te beschermen van ziekten. We hangen ze nu voor de sier op met kerst, maar dat is niet altijd zo geweest; dat is een overblijfsel van een grotere traditie. Vroeger werden planten niet zo zeer voor de sier opgehangen maar vanwege hun werkingen. Hulst staat van oudsher bekend om zijn beschermende werking. Men plantte ook graag hulstbomen direct om het huis om het huis te beschermen, maar ook om de bewoners erin te beschermen tegen ziekten.

Tom008 (1.184 artikelen)
Gepubliceerd: 24-08-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 11
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!