InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > Guarana: gezondheidsvoordelen, toepassingen en bijwerkingen

Guarana: gezondheidsvoordelen, toepassingen en bijwerkingen

Guarana: gezondheidsvoordelen, toepassingen en bijwerkingen Guarana (Paullinia cupana) is een plant, behorend tot de familie Sapindaceae. De plant is afkomstig uit het Amazonewoud. Het is een klimplant die op andere bomen of rotsen oprijst. De plant dankt zijn naam aan de inheemse inheemse bevolking, de Guaraní. De Guaraní hebben een bijzonder lange traditie in het verwerken van de cafeïnehoudende zaden van guarana voor voedsel en medicijnen. De zaden worden tot een pasta verwerkt en als additief in dranken gebruikt, Het wordt door mensen geconsumeerd vanwege de stimulerende effecten. Anno 2019 is guarana wereldwijd beschikbaar, ook in Nederland. De zaden van guarana worden gemalen en het poeder kan worden gebruikt om bijvoorbeeld een ​​energiethee mee te bereiden.
Oogachtig uiterlijk van de guarana / Bron: AnitaFortis, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Oogachtig uiterlijk van de guarana / Bron: AnitaFortis, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is guarana?

Oorsprong

Guarana is een houtachtige slingerplant die langs bomen klimt en in ranken groeit. De plant komt uit de Amazone en heeft bladeren, bloemen en vruchten. De vrucht zit in een vliesachtige rode capsule met drie kamertjes. Wanneer het rijp is, bevat elke kamer een zaadje. De vrucht is oranje tot rood. De indianen van de Amazone hebben altijd guarana gebruikt. Ze vermalen de zaden van guaranafruit tot een lichtbruin poeder, dat wordt gedronken in water en wordt gezoet met honing.

Naamgeving

De naam guarana komt uit de Portugese taal en geeft het oogachtige uiterlijk van de rijpe vrucht aan. Onder de felrode schil schuilt sneeuwwitte pulp. Guaranapoeder wordt verkregen uit de zaden van de plant, die meer op kleine, donkere kastanjes lijken. Wanneer de zaden uit de vrucht barsten, komt de oogachtige vorm tevoorschijn, die tal van legenden onder inheemse volkeren heeft voortgebracht. Indianen uit de Amazone gaven aan de rijpe vrucht de naam: 'Oog van het woud'.

Guarana / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)Guarana / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Groei

De plant behoort tot de zeepboomfamilie en bereikt een hoogte tot 12 meter. Het heeft grote, groene bladeren en vruchten die in een vliesachtige rode capsule zitten met drie kleine kamers die bij rijpheid elk een zaadje bevatten. De guaranaplant is inheems in het Amazonegebied en is vooral te vinden in het Braziliaanse deel. Voor voortplanting door kruisbestuiving zijn bijen van het geslacht Melipona en Apis nodig. Vogels helpen de delicate zaden te verspreiden. Voor een succesvolle kiemkracht hebben guaranaplanten een tropisch of subtropisch klimaat met een hoge luchtvochtigheid nodig.

Toepassingen

Oorspronkelijk werden de zaden van de vrucht gemalen en met heet water gedronken als thee. De smaak is echter vrij bitter en daarom heeft de drankenindustrie enkele ideeën bedacht om het stimulerende effect van guarana in een heerlijke drank aan te bieden. Vooral voor energiedranken is guarana zeer geschikt en er zijn vele verschillende soorten verkrijgbaar. Het is soms ook in frisdranken, alcoholische dranken en snoep te vinden. Guarana wordt ook aangeboden in capsules.

Actieve bestanddelen

Guarana bevat de bestanddelen tannines en proanthocyanidines, theofylline en cafeïne, theobromine, catechine en epicatechine, naast zetmeel en water, evenals mineralen en saponinen. Om deze reden wordt guarana traditioneel maar ook vandaag de dag als geneeskrachtig kruid gebruikt. Bij prestatieverlies en lichaamszwakte kan guarana de prestaties en het uithoudingsvermogen verbeteren. Guarana wordt ook gebruikt om koorts te verminderen. Guarana heeft een verkwikkend effect zoals koffie of thee. Het belast echter de maag of het hart en de bloedsomloop niet. Guarana wordt beter verdragen dan cafeïne en het hoge gehalte aan vezels maakt de afgifte van cafeïne in kleine, gereguleerde doses door het darmslijmvlies mogelijk.

Vruchten van de guarana / Bron: AnitaFortis, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Vruchten van de guarana / Bron: AnitaFortis, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Het guaranapoeder wordt gekenmerkt door een zeer hoog cafeïnegehalte. Met 4-8% bevatten de zaden twee keer zoveel cafeïne als de koffieboon. Het effect is echter slechts gedeeltelijk vergelijkbaar, wat onder meer kan worden toegeschreven aan de stof tannine. Tannine zorgt voor een langzamere inname van cafeïne en dus een minder heftig en langdurig effect.

Effecten

Afhankelijk van de dosis en bereiding is de werkingsduur tussen 4 en 7 uur. Net als bij koffie, melden consumenten een verhoogd energieniveau en concentratievermogen. Het is echter minder waarschijnlijk dat het ook gunstig is bij rusteloosheid en nervositeit. Guarana geeft mensen die gevoelig zijn voor cafeïne uit koffie of frisdranken een beter te verdragen maar even effectief alternatief.

Het is echter belangrijk op te merken dat op de lange termijn dezelfde bijwerkingen optreden als bij het drinken van koffie. Er is ook een risico op overdosering, omdat het effect zeer langzaam toeneemt en als te zwak kan worden ervaren. Je kan het beste aanvangen met een lage dosis. Ideaal is pure guarana in poedervorm. Een halve theelepel, ongeveer 2 gram, is een geschikte dosis voor de eerste test. Omdat de duur van het effect relatief lang is, wordt een extra dosis niet aanbevolen.

Guarana-poeder / Bron: Wesley2048, Wikimedia Commons (Publiek domein)Guarana-poeder / Bron: Wesley2048, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Wees voorzichtig met voorgemengde drankjes, vooral energiedranken. De hoeveelheid cafeïne kan sterk variëren en is soms niet duidelijk te bepalen voor de eindgebruiker. Als zowel guarana als cafeïne in de ingrediënten worden vermeld, kan worden aangenomen dat naast de cafeïne van guarana ook reguliere cafeïne is opgenomen.

Gezondheidsvoordelen

Guarana kent de volgende toepassingen:

Guaranaplant / Bron: Bernard Dupont, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)Guaranaplant / Bron: Bernard Dupont, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)

Belang voor de gezondheid

Guarana is niet alleen een stimulerend middel op korte termijn, maar het heeft ook veel positieve effecten op de lange termijn op de gezondheid. Dan moet je het evenwel niet als energiedrankje innemen, want dat bevat suikers en dat is niet gezond voor je. De fytovoedingsstoffen (plantaardige voedingsstoffen) die het bevat, zijn overvloedig aanwezig in guaranaproducten en zijn in het algemeen gunstig voor de gezondheid. Of het nu gaat om het cardiovasculaire systeem, maag en darm of energiemetabolisme. Fytovoedingsstoffen zijn essentieel en veel mensen krijgen er te weinig van binnen.

Guarana is ook een bijzonder populair hulpmiddel bij gewichtsverlies. Van guarana is aangetoond dat het de eetlust onderdrukt, meer nog dan andere cafeïnehoudende planten. Een langdurig effect is belangrijk om vervolgens niet nog meer eetlust te veroorzaken. Uit laboratoriumonderzoek bij muizen blijkt dat guarana in combinatie met linolzuur de vetverbranding versnelt.

Guarana kan ook dienen als een geschikt alternatief voor medicijnen voor mensen met obstipatie. Het spijsverteringseffect is van guarana is gunstig en het kan gedurende langere tijd worden gebruikt. Koffie en andere cafeïnehoudende dranken zijn minder geschikt en kunnen het probleem op de lange termijn verergeren. In geïsoleerde gevallen wordt guarana ook gebruikt voor diarree, urineweginfecties, misselijkheid en hoofdpijn. Er is anno 2019 echter meer onderzoek nodig om deze effecten aan te tonen. Ontstekingsremmende stoffen zouden hier verantwoordelijk voor zijn, maar er is vooralsnog geen wetenschappelijk bewijs voor.

Bij matig gebruik wordt guarana beschouwd als zeer onschadelijk of zelfs gezondheidsbevorderend. In elk geval heeft de pure poedervorm de voorkeur boven andere toepassingsvormen en kent het nauwelijks ongewenste bijwerkingen.

Risico's en bijwerkingen

Guarana dempt zowel honger als dorst. Dit brengt het gevaar van uitdroging met zich mee. Dit is met name voor sporters gevaarlijk. De natuurlijke cafeïne in de Amazoneplant wordt langzaam aan het lichaam afgegeven en verhoogt het uithoudingsvermogen. Iedereen die langdurig sport of anderszins lichamelijk actief en weinig tot niets drinkt, loopt gevaar op uitdroging. Mogelijke bijwerkingen zijn ook de gebruikelijke zenuwverschijnselen die zelfs bij conventionele cafeïne kunnen worden opgemerkt. Slaapstoornissen kunnen ook voorkomen bij mensen die gevoelig zijn voor guarana.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Guarana en anderen cafeïneplanten voor instant energieVreemd is het met die cafeïnehoudende planten. Over de hele wereld hebben volkeren onafhankelijk van mekaar en zonder ke…
De geneeskracht van GuaranaDe levensverwachting van guaranaconsumerende Indianen is een stuk hoger dan niet-guarana-eters uit het Braziliaanse oerw…
Energiedrank, wat zit er in?Energiedrank, wat zit er in?De energiedrankjes als Red Bull of Bullit doen het goed in Nederland en België. Soms wordt er zelfs misbruik van gemaakt…
Legale doping: 10 soorten plantaardige dopingLegale doping: 10 soorten plantaardige dopingHet grote publiek is het dopinggebruik van de wielrenwereld inmiddels beu. In sommige andere sporten zoals voetbal en te…
Afvallen met Lipo-13 HorsepowerAfvallen met Lipo-13 HorsepowerLipo-13 Horsepower, ook wel beken al Lipo of Lipo-13, is een afslankpil die bestaat uit dertien natuurlijke ingrediënten…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Guarana: gezondheidsvoordelen, toepassingen en bijwerkingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 17-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!