InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Hersenvliesontsteking of meningitis: symptomen, behandeling

Hersenvliesontsteking of meningitis: symptomen, behandeling

Hersenvliesontsteking of meningitis: symptomen, behandeling Hersenvliesontsteking of meningitis is een ontsteking van de vliezen die de hersenen en het ruggenmerg omgeven; de hersenvliezen. Meestal ontwikkelt een hersenvliesontsteking zich acuut, maar de verschijnselen kunnen ook geleidelijk aan ontstaan. Als gedacht wordt aan een hersenvliesontsteking dan moet iemand direct in het ziekenhuis worden opgenomen. Wat zijn de oorzaken en de verschijnselen van hersenvliesontsteking, hoe wordt de infectie bestreden en hoe is de prognose na behandeling?

Inhoud artikel


Hersenvliezen en hersenvliesontsteking

Hersenvliezen ook wel meningen genoemd zijn de drie vliezen die de hersenen bedekken. Ze vormen één geheel met de ruggenmergvliezen. De drie vliezen liggen over elkaar en van buiten naar binnen: de dura of harde hersenvlies, de arachnoidea of spinnenwebvlies en de pia of zachte hersenvlies De vliezen lopen door in een septum tussen de hersenhelften en in een septum tussen de grote en kleine hersenen. Een hersenvliesontsteking is een ontsteking van de vliezen die de hersenen en ruggenmerg omgeven, door een infectie. Andere benamingen voor hersenvliesontsteking: nekkramp, meningitis, meningo-encefalitis.

Oorzaken hersenvliesontsteking

  • De oorzaak is veelal een virale of een bacteriële infectie. Bij een virale ontsteking is een virus de boosdoener, bij een bacteriële ontsteking ligt de schuld bij een bacterie.
  • Een virale ontsteking komt vaker voor en is minder ernstig, de bacteriële variant kan fatale gevolgen hebben.
  • Een virale ontsteking en een bacteriële ontsteking kun je op iedere leeftijd krijgen, maar de bacteriële variant zie je het meest bij kinderen.
  • Een infectie door een bacterie kan ontstaan na letsel van het hoofd, of als het afweersysteem erg is verzwakt. Mensen die erg veel alcohol nuttigen lopen meer risico.
  • Heel soms wordt hersenvliesontsteking veroorzaakt door een schimmel, met name als het afweersysteem niet goed functioneert.
  • Er zijn veel virussen die kunnen zorgen voor een ontsteking van de hersenvliezen, bijvoorbeeld het Coxsackievirus, maar ook het virus wat de bof veroorzaakt kan de boosdoener zijn.
  • Bij een bacteriële hersenvliesontsteking is het vaak niet duidelijk waar het vandaan komt. Soms ontstaat de ziekte door een infectie ergens anders in het lichaam. De streptokok (streptococcus pneumoniae) kan zich bijvoorbeeld verplaatsen van de longen naar de hersenen. De meningokok (neisseria meningitidis) kan ook leiden tot hersenvliesontsteking. Bij veel mensen bevinden zich meningokokken in de keel, maar heel weinig mensen krijgen hersenvliesontsteking. De tuberculosebacterie kan ook de veroorzaker zijn. Mensen bij wie het afweersysteem niet goed functioneert, hebben meer kans op een ontsteking van de hersenvliezen. Het afweersysteem kan minder goed werken door een ziekte (bijvoorbeeld hiv) of een bepaalde behandeling (bijvoorbeeld chemotherapie).

Symptomen hersenvliesontsteking

Een hersenvliesontsteking kan beginnen met verschijnselen die aan griep doen denken zoals een verhoogde lichaamstemperatuur en pijnklachten. De klachten worden echter erger, met name bij een bacteriële ontsteking (binnen een paar uur). Is een virus de veroorzaker dan ontstaan de verschijnselen binnen enkele dagen, is een schimmel de boosdoener of tuberculose dan kan het om weken gaan.

  • Erge hoofdpijn;
  • Een verhoogde lichaamstemperatuur;
  • Algehele malaise;
  • Pijn in de keel;
  • Stijve nek: de kin richting de borst buigen doet heel veel pijn of lukt zelfs helemaal niet;
  • Gestrekt opheffen van het been is pijnlijk, dit wordt bij baby’s luierpijn genoemd;
  • Overgevoeligheid voor licht;
  • Een misselijk gevoel, braken;
  • Iemand kan verward raken;
  • Soms treden stuipen op;
  • Bij meningitis veroorzaakt door meningokokken zie je vaak plekken, rood-paars van kleur, op de huid (huidbloedinkjes). Deze kunnen zo klein zijn als een knop van een speld, maar ook groter zijn. Als je op de plekjes drukt, verdwijnen ze niet. Schakel direct medische hulp in!
  • Een pasgeborene met meningitis kan prikkelbaar gedrag vertonen of juist heel lusteloos zijn.

Behandeling hersenvliesontsteking

Veel verschijnselen doen denken aan griep en daarom wordt hersenvliesontsteking niet altijd meteen herkend. Met name bij een hersenvliesontsteking die veroorzaakt wordt door een bacterie is een snelle behandeling van zeer groot belang. Zonder behandeling kunnen er toevallen optreden of bewusteloosheid, bij ouderen en kinderen kan het zelfs tot de dood leiden. Er kan een hersenabces ontstaan door een bacteriële infectie, plaatselijk verzamelt zich pus en dit geeft druk op het weefsel wat er naast ligt. Als het niet behandeld wordt kan het levensbedreigend zijn.

Als gedacht wordt aan een ontsteking van de hersenvliezen moet iemand direct in het ziekenhuis worden opgenomen. Bloedonderzoek zal volgen en er zal ruggenmergvocht worden afgenomen voor onderzoek op infecties (lumbaalpunctie). Antibiotica zal worden toegediend via een infuus. Een CT-scan of MRI kan worden gemaakt om te kijken of er sprake is van een abces in de hersenen. Bij een bacteriële hersenvliesontsteking wordt iemand meestal op de intensive care opgenomen. Vocht wordt vaak toegediend via een infuus en mogelijk heeft iemand anti-epileptica nodig. Bij een virale hersenvliesontsteking is er geen speciale behandeling. De klachten kunnen verminderd worden door pijnstillers. Is een schimmel de oorzaak van de hersenvliesontsteking dan worden medicijnen tegen schimmels gegeven (in het ziekenhuis).

Prognose hersenvliesontsteking

Een virale hersenvliesontsteking is meestal binnen een paar weken over, bij een bacteriële ontsteking kan compleet herstel weken tot wel maanden in beslag nemen. Soms zijn er restverschijnselen als doofheid of verlies van geheugen. Circa tien procent van de mensen met hersenvliesontsteking veroorzaakt door bacteriën overlijdt. Het gebeurt het meest bij de kwetsbare groepen als kinderen en oudere mensen.

Kun je een hersenvliesontsteking voorkomen?

Als iemand uit een gezin een hersenvliesontsteking heeft dan kunnen de andere gezinsleden antibiotica als voorzorgsmaatregel krijgen. Kinderen krijgen sinds 1993 een inenting tegen Hib, sinds 2002 tegen meningokokken C en sinds 2006 tegen pneumokokken. Ga je op reis naar een gebied met een hoog risico, informeer dan waar je voor ingeënt moet worden.
© 2013 - 2018 Wolfje02, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Symptomen hersenvliesontstekingSymptomen hersenvliesontstekingHet is erg belangrijk om de symptomen van hersenvliesontsteking vroegtijdig te herkennen. Vanwege de nabijheid van de he…
Bacteriële meningitis (hersenvliesontsteking)Bacteriële meningitis, in de volksmond ook bacteriële hersenvliesontsteking, is een aandoening waarbij de hersenvliezen…
Hersenabces: behandeling, diagnose en symptomen hersenabcesHersenabces: behandeling, diagnose en symptomen hersenabcesWat is een hersenabces en hoe wordt een hersenabces behandeld? Een abces is een ingekapselde holte die is gevuld met bac…
Hoofdpijn als symptoom van meningitisHoofdpijn als symptoom van meningitisIedereen heeft wel eens hoofdpijn en sommige mensen krijgen ook wel eens zomaar zeer zware hoofdpijn. Hierbij hoeven nie…
Een hersenvliesontstekingEen hersenvliesontstekingIeder jaar sterven er in Nederland zo'n 60 mensen aan hersenvliesontsteking. Er is gelukkig een medicijn op de markt geb…
Bronnen en referenties
  • Hersenstichting.nl
  • De Grote Oosthoek
  • Apotheek.nl
  • Het Medisch Handboek
  • Wikipedia.nl

Reageer op het artikel "Hersenvliesontsteking of meningitis: symptomen, behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Rutten L. H., 24-10-2016 15:01 #2
Ik ben 76 jr. Vrouw. Begin oktober '16 had ik een gevoel van algehele malaise, hoofdpijn, heel erg moe, het gevoel dat mijn benen heel zwaar en stijf waren, zodat ik maar langzaam kon lopen en veel energie daarvoor nodig had. Daarna in de nacht behoorlijk koorts. Ik heb vier dagen niet kunnen eten en drinken. Alles werd met kracht overgegeven. Er kwam een scheurtje in mijn neusholte door de kracht van het overgeven en mijn rechteroog ging dichtzitten en was erg gezwollen. Ik kon niet meer normaal in mijn bed liggen omdat ik zoveel nekpijn en hoofdpijn had. Ik ben wel naar de huisarts geweest maar die heeft niets kunnen vinden en heeft mijn met drie antibioticapillen naar huis gestuurd. De volgende dag heb ik een weekendarts gebeld en die heeft mij laten opnemen. VRAAG: Is dit hersenvliesontsteking en hoelang nog ziekelijk?. Reactie infoteur, 25-10-2016
Dat is een heftig verhaal! Gelukkig dat de weekendarts u heeft doorverwezen. De vragen die u heeft, kunt u het beste stellen aan uw behandelend arts. Sterkte en beterschap. Met vriendelijke groet,

Issi, 09-09-2013 13:18 #1
Hoelang moet je bij een virale hersenvliesontsteking in het ziekenhuis overnachten en welke medicijnen krijg je toegediend. Krijg je na ontslag ook bepaalde medicijnen mee naar huis? Reactie infoteur, 09-09-2013
Ik adviseer u om deze vragen voor te leggen aan de arts van uw ziekenhuis. Het spijt mij dat ik u niet verder kan helpen.

Infoteur: Wolfje02
Laatste update: 17-03-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!