InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Aandoeningen: lumbale hernia nuclei pulposi (HNP)

Aandoeningen: lumbale hernia nuclei pulposi (HNP)

Een lumbale hernia nuclei pulposi (lumbale HNP) is een aandoening die veel voorkomt. Het wordt veroorzaakt door een uitpuilende tussenwervelschijf. Bij 25 tot 30 procent zorgt deze uitpuilende tussenwervelschijf voor uitstralende pijn in het been en lage rugpijn. Men kan er erg veel last van hebben en het kan veel beperkingen met zich mee brengen door de schietende pijn in de rug en het been. Per jaar komen er ongeveer 200.000 mensen met uitstralende pijn in het been bij de huisarts.

Klachten van een lumbale hernia nuclei pulposi (HNP)

De meest voorkomende klacht bij een lumbale HNP is rugpijn in de onderrug met uitstralende pijn naar een been. Het kan ook zijn dat er alleen pijn in een been aanwezig is, vaak is er dan in de voorgeschiedenis al sprake geweest van lage rugpijn. De pijn wordt veroorzaakt doordat de uitpuilende wervelschijf op een zenuwwortel drukt. De pijn is gelokaliseerd in het innervatiegebied (dermatoom=het verzorgingsgebied van een zenuw in een deel van de huid) van de beknelde zenuwwortel. De pijn neemt toe bij drukverhogende momenten zoals hoesten, niezen en persen. De klachten nemen ook toe bij bewegingen die ervoor zorgen dat de zenuwwortel nog meer belast wordt of verder uitgerekt wordt. Door prikkeling van sympathische vezels kan ook pijn voorkomen in de bilstreek, de liezen, de heupen en de dijen. Deze pijn is minder scherp van karakter. De pijn in het been is vaak heftig, scherp, schietend en stekend van karakter. Wanneer de hernia in het midden zit, een mediane hernia, beperken de klachten zich meestal tot alleen lage rugpijn die meestal toeneemt bij het vooroverbuigen. Wanneer de mediane hernia groot is kan er ook dubbelzijdige pijn voorkomen in de benen.

Lichamelijk onderzoek bij een lumbale HNP

Bij lichamelijk onderzoek is er meestal een verstreken lumbale lordose (lordose is holling) te zien met daarbij fixatie (vast zetten) van de wervelkolom wanneer men vooroverbuigt. De patiënt helt vaak naar een kant over om zo de wortelcompressie (druk op de zenuw) te doen afnemen. Bij een mediane hernia helt de patiënt over naar de aangedane kant, bij een laterale hernia (zijkant van de wervelkolom) helt de patiënt over naar de gezonde kant. Dit wordt ook wel een antalgische houding (pijnontwijkende houding) genoemd. Antalgische houding is het aannemen van een houding die geen pijn doet.

Bij het lichamelijk onderzoek is de proef van Lasègue ook van belang. Met deze proef kan men wortelcompressie aantonen. De patiënt ligt in rugligging en het been wordt gestrekt opgetild. Bij een HNP ontstaat dan uitstralende pijn in het been of wordt al aanwezige pijn erger. De pijn ontstaat doordat er rek komt op de wortel die afgekneld wordt.
De lokalisatie van de HNP is meestal goed te bepalen aan de hand van het huidgebied waarin de pijn aanwezig is, aan het patroon van de spierzwakte, het gebied met verminderde sensibiliteit en aan de opgeheven of verlaagde relexen.
Wanneer de wortel L5 gecomprimeerd wordt heeft de patiënt moeite met het lopen op de hakken, wanneer de wortel S1 gecomprimeerd wordt kan de patiënt niet goed op de tenen lopen.

Aanvullend onderzoek bij een lumbale HNP

Vaak is aanvullend onderzoek niet nodig omdat de diagnose klinisch vaak al gesteld kan worden. In sommige situaties is er wel aanvullend onderzoek nodig. Er kan dan een MRI gemaakt worden. Met dit onderzoek kunnen eventuele andere oorzaken van een wortelcompressie aangetoond worden zoals metastasen (uitzaaiingen van kanker), neuroinomen of een discitis (ontsteking van de tussenwervelschijf).

Behandeling van een lumbale HNP

Belangrijk bij de behandeling van een lumbale HNP is goede pijnbestrijding. Meestal begin je met paracetamol en als dat niet voldoende is kun je uitbreiden met achtereenvolgend naproxen, codeïne, tramadol of morfine. Voor het verdwijnen van de klachten is regressie (terugtreden) van de hernia nodig. Dit kan men bereiken door de rug gedurende een paar weken zo min mogelijk te belasten, bij goede pijnbestrijding is bedrust niet nodig. Verder kan oefentherapie volgens Cesar of Mensendieck nuttig zijn.
Ongeveer de helft van de patiënten herstelt binnen twee weken. Na nog eens een tot twee maanden herstelt nog eens 25 procent. Een kwart procent van de patiënten houdt de klachten langdurig.

Er kan ook nog een operatie plaats vinden om een lumbale HNP te behandelen. Dit kan plaats vinden wanneer de klinische bevinden passen bij de radiologische bevindingen en er tevens sprake is van:
  • Een caudasyndroom (=gevoelsstoornis aan de binnenkant van de benen, spoed)
  • Een snelle toename van de uitvalsverschijnselen
  • Wanneer conversatieve behandeling onvoldoend effect heeft (met name wanneer de klachten het dagelijks functioneren beïnvloeden)

Een lumbale HNP bij wortelcompressie L4

Een lumbale HNP ter hoogte van L4 heeft de onderstaande symptomen.
Pijn in rug en been:
  • Voorzijde en laterale zijkant bovenbeen en knie
  • Mediane (binnenzijde) zijkant onderbeen
  • Mediane enkel
  • Binnenzijde voet en grote teen
Tintelingen:
  • Proximaal
Parese:
  • m. vastus medialis
Reflexverlaging:
  • Kniepeesreflex
Hyperesthesie/-algesie:
  • Volgens pijngebied

Een lumbale HNP bij wortelcompressie L5

Een lumbale HNP ter hoogte van L5 heeft de onderstaande symptomen.
Pijn in rug en been:
  • Achterzijde en laterale zijkant heup
  • Via laterale zijde knie
  • Naar scheenbeen
  • Boven- en onderzijde mediane deel voet
  • Eerste, tweede, derde en vierde
Tintelingen:
  • In de gehele regio of voornamelijk distaal en kleine teen
Parese:
  • m. tibialis anterior
  • m. extensor hallucis longus
Reflexverlaging:
  • -
Hyperesthesie/-algesie:
  • Distale deel pijngebied

Een lumbale HNP bij wortelcompressie S1

Een lumbale HNP ter hoogte van S1 heeft de onderstaande symptomen.
Pijn in rug en been:
  • Bil
  • Dorsale zijde bovenbeen
  • Dorsolaterale zijde onderbeen
  • Boven- en onderzijde laterale voetrand
  • Kleine teen
Tintelingen:
  • Onderzijde laterale voetrand
Parese:
  • Flexoren van de voet en tenen
  • Hamstrings
Reflexverlaging:
  • Achillispeesreflex
Hyperesthesie/-algesie:
  • Laterale voetrand en kleine teen

Lees verder

© 2007 - 2017 Wieschrijft, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hernia symptomen: Welke klachten wijzen op een hernia?Hernia symptomen: Welke klachten wijzen op een hernia?Veel mensen hebben last van ernstige rugklachten en zogenaamde lage rugpijn. Oorzaak hiervan is vaak een hernia. Maar wa…
Hernia: symptomen, remedies en behandeling discusherniaHernia: symptomen, remedies en behandeling discusherniaHernia is een aandoening die een heleboel mensen in het dagelijks leven treft. Stel: je heft een zwaar voorwerp op, en i…
Hernia of rughernia, oorzaakHernia of rughernia, oorzaakEen hernia is een synoniem voor breuk. Met een hernia wordt bedoeld: breuk van een tussenwervelschijf oftewel een rugher…
Help, ik heb een hernia!Help, ik heb een hernia!Veel mensen hebben regelmatig last van rugpijn. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Veel en zwaar tillen, een verkeer…
Een hernia of breuk; wat is het?Een hernia of breuk; wat is het?Je hoort het tegenwoordig steeds vaker, iemand heeft een hernia. Een aandoening die niet alleen voorkomt bij ouderen, ma…
Bronnen en referenties
  • A. Hijdra, Koudstaal, PJ, Roos, RAC, Neurologie (2003), Elsevier gezondheidszorg, Maarssen

Reageer op het artikel "Aandoeningen: lumbale hernia nuclei pulposi (HNP)"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Joe Tolen, 07-01-2016 10:48 #2
Het allergrappigste is dat als je op jonge leeftijd met rug klachten naar de huisarts gaat dan zal je eerst met spit of iets dergelijks worden afgescheept. Daarna gewoon nog een keer worden afgescheept met iets wat er ook wel in de buurt komt. Mij is al zo vaak gezegd dat ik geen hernia heb:
- huisarts
- vervangende huisarts
- fysiotherapeut
- vu ziekenhuis, kwam na het drie stappen circus; "arts assistent… andere arts assistent en toen de arts" niet in aanmerking voor een scan. (reflex was z.g.a. niet aanwezig bij mijn linker been). Response vervangende huisarts was; dan zal je wel geen hnp hebben.
Daar ging ik niet mee akkoord en eiste een second opinion bij een arts in het olvg. Daar werd al binnen 5 minuten geconstateerd dat ik wel degelijk een hernia had en in aanmerking kwam voor een scan.
Tijdens deze lange bewandeling hadden sommige artsen ook nog het lef om te zeggen; "oké, dan krijg je die scan, constateer je een hnp… En wat dan"
Wat dan… Wat dan, dan waren alle andere zogezegde medische meningen lariekoek; u heeft geen hernia meneer heb ik nu al zo vaak gehoord… Nee hoor loop maar gewoon door (alsof je van achter genomen bent)
Zelfs bij mijn tweede hernia werd er door een of andere fysiotherapeut nog wel even verteld dat ik zeker geen tweede hernia had. Zelfs nadat ik bleef aanhouden dat het echt wel heel veel leek op de pijn van mijn eerste hernia. Ging ze zelfs zo ver dat ze mij wel kon vertellen dat het tussen mijn oren zat. Ze schrok wel toen ik haar na een tweede scan vertelde dat ik wel degelijk een tweede hernia had, deze keer aan de rechterzijde. Haar response was; "dat je nog bij mij onder behandeling bent". Vertelde haar dat ik wel gewend ben aan gepruts op hoog niveau.

Al met al na de derde hernia weet ik het zelf denk ik nog het best. Ik pas namelijk niet precies in het plaatje van de gemiddelde hernia en kan heel veel dingen wel die de "normale" hnp patiënt niet kan.
Zoals bv. vanuit stand met mijn zitvlak op mijn hielen gaan zitten, op mijn hielen en tenen lopen is iets wat ik met alle drie de hnp's kan. Mijn les hieruit is wel gebleken; laat je niets wijsmaken. Anders loop je zo makkelijk 5 jaar met een hernia rond, met natuurlijk wat maanden er tussen dat je bijna niets meer kan en dicht in de buurt van een wc moet "slapen" en een flinke dosis aan pijnstilling moet wegwerken.
Waarschijnlijk heeft het jaren lang doorlopen met de eerste hernia mijn hele rug al verkloot door de belachelijke spanningen en een aantal weken van slapeloosheid.
Arts in het olvg: het flexibele van drie tussenwervelschijven was eruit deze waren droog als gevolg van overbelasting, slijtage. Dan kan je het nog zo mooi indexeren.

Belle, 08-12-2013 22:20 #1
Ik wilde even reageren, doordat bij ernstige rugklachten altijd standaard de proef op tenen en hielen staan gedaan word en ook de proef van laseque worden een hoop mensen met een hernia weggestuurd met ernstige gevolgen later.
Zelf ben ik zo iemand, zonder probleem kan ik deze proef doen, toch vaak ernstige rug, been klachten, weggestuurd bij de huisarts, weggestuurd bij de neuroloog, steeds meer klachten krijgen en altijd maar doorgaan. Een paar jaar later kon ik niet meer, eindelijk een mri gekregen, neuroloog was zo overtuigt van haar gelijk dat ik geen hernia kon hebben dat zij zelfs voor de mri uitslag het uwv had aangeschreven dat ik beslist geen hernia had!
De uitslag was dat er wel 1 zat op l5s1, veel te lang mee gelopen, de tussenwervelschijf was ook ingezakt. Hernia operatie gehad, was niet genoeg, spondylodese via buik en rug, en uiteindelijk een neurostimulator tegen pijn. Desondanks lig ik nog veel, 100% afgekeurd. Ik zou willen dat daar eens onderzoek naar gedaan werd, naar mensen die ze maar door laten lopen en zenuwschade oplopen. Reactie infoteur, 22-12-2013
Beste Mw Coenraad,
Bedankt voor uw waardevolle aanvullingen op het artikel: lumbale hernia nuclei pulposi (HNP). Testen worden inderdaad gedaan om een diagnose te kunnen stellen. Deze testen geven echter nooit 100% garantie voor het wel/niet kunnen stellen van de diagnose hernia nuclei pulposi (HNP). Alleen beeldvormende technieken geven een grote zekerheid voor de diagnose hernia nuclei pulposi (HNP).
Groeten,
Wieschrijft

Infoteur: Wieschrijft
Laatste update: 28-01-2012
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Zenuwstelsel
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!