InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Dysautonomie/POTS: Wat is dat eigenlijk?

Dysautonomie/POTS: Wat is dat eigenlijk?

Dysautonomie, ernstig invaliderend, maar vrijwel onbekend bij artsen en hulpverleners Heeft u er ook zo’n hekel aan om in de rij te staan bij de kassa? Ja zullen velen van u zeggen, De meesten van u refereren dan met name aan het feit dat de rij naast u toch altijd net weer even sneller lijkt te gaan, dysautonomie patiënten hebben echter een heel andere reden: zij worden fysiek beroerd van het stilstaan, hun lichaam is niet in staat is om bloeddruk en hartslag op peil te houden. Dysautonomie heeft een sterk invaliderend effect op het leven van de patiënt en het duurt vaak jaren (gemiddeld negen jaar, en heel wat verkeerde diagnoses gaande weg) voordat de (juiste en meer nauwkeurige) diagnose dysautonomie wordt gesteld. Er bestaat een enorm gebrek aan kennis over dysautonomie bij medici en hulpverleners. Dit met alle nare gevolgen van dien voor de patiënt. Een goede Nederlandse informatiewebsite over de vele vormen van dysautonomie ontbreekt in zijn geheel! Dit artikel zal een specifieke vorm van dysautonomie nader bespreken t.w. POTS (Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome).

Wat is dysautonomie?

Dysautonomie is een overkoepelende term die wordt gebruikt om verschillende aandoeningen te beschrijven die te maken hebben met een storing van het autonome zenuwstelsel.

Wat is het autonome zenuwstelsel?

Het autonome zenuwstelsel stuurt het grootste deel van de essentiële functies van het lichaam aan, namelijk die die onwillekeurig zijn (die we niet met wil kunnen beïnvloeden), zoals hartslag, bloeddruk, spijsvertering, dilatatie (verwijding) en vernauwing van de pupillen en temperatuurregeling.
Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee takken: het sympathische zenuwstelsel en het parasympatische zenuwstelsel. Het sympatische zenuwstelsel regelt de meer actieve ' fight or flight ' reacties; zoals het verhogen van de hartslag en bloeddruk.
Het parasympatische zenuwstelsel wordt gezien als een rust/verteringsdeel van het autonome zenuwstelsel, het vertraagt de hartslag indien nodig en assisteert bij de spijsvertering. Ook de endocriene en metabolische systemen zijn betrokken.

Wat gebeurt er bij dysautonomie?

Normaal gesproken is er sprake van een evenwicht tussen deze systemen. Je lichaam past zich continu aan aan de wisselende omstandigheden. Als het systeem echter uit balans is en niet goed functioneert, kan autonome dysfunctie, of wel dysautonomie optreden. Dit kan leiden tot symptomen als duizeligheid, flauwvallen, instabiele (pieken en dalen van extreem hoge of extreem lage) bloeddruk, tachycardie (hele hoge hartslag), bradycardie (hele lage hartslag), gastroparese (maagverlamming) en nog veel meer.

Vormen van dysautonomie

Dysautonomie kan optreden als primaire aandoening (alleen staand) of samen met andere aandoeningen, zoals diabetes, reumatoïde artritis, MS, de ziekte van Parkinson, Ehler Danlos Syndroom, ME (Myalgische Encefalomyelitis, in de volksmond vaak (onterecht) chronisch vermoeidsheidssyndroom genoemd. Er zijn meerdere vormen van dysautonomie. De meest voorkomende vormen van dysautonomie omvatten Neurocardiogenic Syncope ( NCS, ook wel vasovagale syncope genoemd), Postural Orthostatisch Tachycardie Syndroom ( POTS) en Orthostatische intolerantie (OI).

Wat is er aan te doen?

Er is momenteel geen genezing voor dysautonomie. Er zijn veel behandelingen beschikbaar om de kwaliteit van leven te verbeteren, zowel met medicijnen en levensstijl veranderingen / aanpassingen aangepast op het type dysautonomie dat u heeft en de unieke gezondheidstoestand van de patiënt. Er zijn echter geen pasklare oplossingen, het is vaak een flink uitzoekwerk om te kijken wat wel en wat niet helpt bij iedere individuele patiënt.

Informatievoorziening over dysautonomie

Het is opvallend dat in Nederland de informatievoorziening uitermate gering is over deze aandoening. Er is nauwelijks informatie op Nederlandse websites te vinden. Gelukkig verschijnen er de afgelopen periode meer en meer wetenschappelijke artikelen over de aandoening, het is zinvol uw huisarts of specialist hierop te wijzen. Zie bijvoorbeeld de samenvatting van publicaties die wordt gegeven op http://www.dysautonomiainternational.org/page.php?ID=49.

POTS nader bekeken

POTS staat voor Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome. Het is een vorm van Dysautonomie.

Komt het vaak voor?

In Nederland is weinig bekend over het aantal mensen met POTS, cijfers uit Amerika laten zien dat 1 op elke 100 tieners POTS ontwikkelt voordat zij volwassen zijn. Verder wordt geschat dat 500.000 tot 1 miljoen mensen POTS hebben in de VS. Het merendeel hiervan is vrouw. Echter, POTS kan in alle leeftijdsgroepen en bij zowel mannen en vrouwen voorkomen.POTS komt vaker voor dan MS, Parkinson, maar omdat het een aandoening is die toch pas recent meer en meer in de stoplights komt te staan zijn er nog niet veel mensen (en artsen) die kennis hebben van de aandoening/goed weten wat het is.

Symptomen

Als gevolg van het niet goed functioneren van het autonome zenuwstelsel hebben POTS patiënten last van tachycardie, pijn op de borst, uitputting, licht in het hoofd zijn, duizelig, flauwvallen, misselijk zijn, ernstige vormen van gastro-intestinale (maag-darm) problemen, migraine, bloed pooling (ophoping) in de extremiteiten (handen/benen), paarse voeten, trillen, algehele slapte, slecht zien (wazig), net/schouder pijn, te veel of te weinig zweten, cognitieve beperkingen / “Brain fog” (niet goed kunnen denken/concentreren) en nog veel en veel meer. Er is ook vaak sprake van een inspanningsintolerantie. Inspanning verergert het malaisegevoel. Sommige van deze symptomen kunnen worden verlicht als de patiënt gaat liggen. Daarnaast is het belangrijk dat de patiënt voldoende vocht en zout inname heeft. Dit helpt om het normale evenwicht het herstellen, met name de bloeddoorstroming naar de hersenen en de borstkas. Dit is waarom POTS patiënten zo veel moeite hebben om te staan (en - lang - rechtop te zitten).

Sterk invaliderend

Alhoewel sommige POTS patiënten kunnen blijven werken, naar school kunnen blijven gaan en een (aangepaste) vorm van sociaal leven kunnen blijven onderhouden, wordt er door POTS experts geschat dat ongeveer 25% van POTS patiënten door de ernst van hun symptomen zo beperkt worden in hun doen en laten dat zij niet meer kunnen werken of naar school kunnen.
Sommige POTS patiënten ervaren een verbetering met de tijd (alhoewel die verbetering vaak jaren in beslag neemt), die komt dan met name door het te leren omgaan met hun zieke, of doordat ze echt (deels) herstellen van de aandoening. Echter, een deel van de patiënten blijft ziek en herstelt niet, of verergert zelfs door de jaren heen.

Belangrijk is ook te beseffen, dat een Dysautonomie/POTS patiënt zich de hele dag door erg ziek voelt, het is dus niet zo dat klachten en het ziektegevoel "alleen" optreden bij gaan staan en dat de patiënt zich verder prima voelt. Dysautonomie / POTS heeft invloed op zoveel verschillende systemen en organen in het lichaam, de hele dag door, 7 dagen in de week, 365 dagen lang. Die optelsom van aanwezige symptomen maakt dat een patiënt zich sterk geïnvalideerd voelt. De algehele malaise is veelal niet in woorden te omschrijven. Wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat POTS even invaliderend is als ernstige COPD of Hartfalen. Patiënten voelen zich vaak ook niet begrepen als zij aan mensen in hun omgeving proberen uit te leggen hoe ziek zij zich dagelijks voelen (niet alleen bij staan) en dat veel eenvoudige dagelijkse dingen vaak extreem veel moeite kosten, of hen extra ziek maakt. Iets simpels als douchen of haren wassen kan aanvoelen als een marathon lopen. Denk ook aan staan bij koken, de was ophangen, lang zitten, boodschappen doen, etc, etc. Inspanningsintolerantie maakt dat men zich na (geringe) inspanning de volgende dag (of vele dagen/weken erna) vaak nog zieker voelt. Dat uit zich in verergering van de al bestaande klachten, zoals extreme hartslagen (extreem hoog of laag) of bloeddruk metingen (extreem hoog of extreem/gevaarlijk laag) en toename van de algehele malaise (totale uitputting/slapte/duizeligheid/continue gevoel van flauwvallen, benauwdheid, misselijk, spierslapte/trillingen in armen benen, maar soms ook over het hele lijf, totaal gebrek aan concentratievermogen enz). .

Behandeling

Momenteel is er geen genezing voor POTS. Symptoombestrijding is waar de aandacht naar uit gaat, maar dit werkt niet voor alle patiënten.

Diagnostische criteria voor POTS: wanneer spreek je nu over POTS?

  • Een toename van de hartslag van 30 of meer slagen/minuut binnen 10 minuten nadat patiënt is gaan staan (of kantelen op kanteltafel). NB: bij kinderen tussen 12 en 19, is het criterium 40 of meer slagen/minuut. Dit moet plaatsvinden in afwezigheid van orthostatische hypotensie; een daling van de bloeddruk meteen na staan.
  • De hartslag bij staan loopt vaak op naar 120 of meer binnen 10 minuten na staan (of kanteling op kanteltafel).
  • Deze orthostatische tachycardie kan samen gaan met symptomen van cerebrale hypoperfusie (verminderde doorbloeding van hersenen), autonome overactiviteit, welke verminderen bij gaan liggen.

Hoe wordt POTS vastgesteld?

De meest betrouwbare test is de zogenaamde kanteltafel test. Een patiënt ligt eerst gedurende een periode stil op een bed (hartslag en bloeddruk worden gemonitord), vervolgens wordt het bed waarop de patiënt ligt omhoog gezet tot zo’n 60/70%, waardoor de patiënt bijna in staande positie komt. Bij POTS patiënten zullen kenmerkende klachten zoals hierboven beschreven zich voordoen, dit wordt geregistreerd/gemonitord door hartslag en bloeddruk goed in de gaten te houden, alsmede symptomen die patiënt ervaart te registreren.

Tot slot

Er zijn ook mensen die niet exact aan de POTS criteria voldoen maar wel veel soortgelijke klachten ervaren, er kan dan sprake zijn van andere vormen van orthostatische intolerantie (klachten die ontstaan door houdingsverandering van liggen/zitten naar staan), bijvoorbeeld orthostatische hypotensie, waarbij er snel een bloeddrukdaling plaatsvindt na staan, en ook hier de hartslag omhoog gaat om te compenseren voor de lage bloeddruk. Vele van de klachten beschreven bij POTS zullen herkenbaar zijn voor deze patiënten. Het is aan u samen met uw arts om goed uit te zoeken wat er specifiek in uw geval aan de hand is.
© 2014 - 2018 Poppetje71, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Posturale orthostatische tachycardie syndroom (POTS)Posturale orthostatische tachycardie syndroom (POTS)Posturale orthostatische tachycardie syndroom, ook wel afgekort als POTS, is een aandoening die maakt dat de hartslag er…
Intolerantie en overgevoeligheid voor lactoseIntolerantie en overgevoeligheid voor lactoseBij een allergie is er sprake van een te heftige reactie van het lichaam op een normale stof, ook wel allergeen genoemd,…
Sick Building Syndrome of WerkstressSick Building Syndrome of WerkstressHet Sick Building Syndrome veroorzaakt klachten die te vergelijken zijn met de klachten van stress. Wanneer is er sprake…
Heb ik een koemelkallergie of een lactose intolerantie?Heb ik een koemelkallergie of een lactose intolerantie?Je hoort het steeds vaker, mensen die last hebben van een koemelkallergie of een lactose intolerantie. Veel mensen denke…
Lethal white syndromeLethal white syndromeHet lethal white syndrome, ook wel white foal syndrome genoemd, is een genetische fout die ervoor zorgt dat je veulen bi…
Bronnen en referenties
  • Bron en voor meer informatie :
  • http://www.dysautonomiainternational.org
  • http://www.patient.co.uk/health/postural-orthostatic-tachycardia-syndrome
  • http://www.dinet.org/

Reageer op het artikel "Dysautonomie/POTS: Wat is dat eigenlijk?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

N. Volmer, 17-03-2018 20:47 #14
Komt pots ook voor bij de auto-immuunziekte sjogren?

Suzan, 26-05-2017 18:43 #13
Weet jij of mensen met POTS ook moeite hebben om hun lichaamstemperatuur op orde te houden? Vaak te koud? En hebben zij ook moeite met het verwerken van medicatie?

Heel fijn om dit zo te lezen en uitgelegd te krijgen online en helaas erg herkenbaar. Het onbegrip en de verwijzing naar dat het psychisch zou zijn vind ik het ergst en mensonterend zoals ik het al 25 jaar heb meegemaakt. Zelfs van familie maar vooral van de medici. Met een juiste diagnose hoop ik dat dat eindelijk beter wordt. Medici zouden sowieso eens moeten uitgaan van de juistheid van wat mensen zeggen. Iedereen voelt zelf het best hoe zijn of haar lijf reageert.

Alvast bedankt voor je antwoord!

Rudy, 03-04-2017 21:57 #12
Goh, bizar dat alhoewel deze aandoening hier al in 2014 zo is beschreven, sommige specialisten nu voor zulks de diagnose 'chronisch lyme' geven. En dat ik die [lyme] diagnose wel gekregen heb, maar dat ik tot nu dus nog nooit van POTS gehoord had.

Jeannette, 11-03-2017 20:01 #11
Https://www.facebook.com/groups/127334184109999/

Hierbij de link naar een groep op Facebook voor Dysautonomie-POTS mensen.

Josje, 26-08-2016 16:26 #10
Beste lotgenoten.
Onlangs is bij mij de diagnose POTS gesteld. Echter, de duizeligheid die ik ervaar ik volgens mijn arts meer 'vestibulair' van aard, dus een evenwichtsstoornis. Dit roept bij mij heel veel vragen op. Waarom heb ik een 'ander soort' duizeligheid? Kan je vestibulaire problemen krijgen door POTS, of andersom? Of zou er dan meer aan de hand zijn?
Met vriendelijke groet
Josje

Corina Wagner, 27-03-2016 17:11 #9
Mijn dochter van 13 heeft POTS en haar symptomen zijn zo erg dat ze niet meer naar school kan gaan. Wij wonen in Amerika in de omgeving van Chicago en gaan eind april naar de Mayo Clinic, waar ze een POTS center hebben. Ik hoop dat we daar antwoorden krijgen. Je wenst deze ziekte nog niet aan je ergste vijand toe en het breekt mijn hart om te zien hoe ziek ze zich voelt. Haar level is helemaal op zijn kop gekeerd. Sommige tieners groeien er over heen maar dat gebeurt lang niet bij allemaal. Ik heb een paar weken geleden een Lyme test laten doen die opgestuurd is naar Igenex (de gouden standaard in de VS) en we wachten nu af of dat iets oplevert. Water drinken, zout eten, het helpt allemaal niets. Ze heeft ook florinef en een beta-blocker geprobeerd maar ook dat bracht geen verbetering. Ik ben aan het uitzoeken wat er op POTS gebied in Europa gebeurd maar zo te zien zijn de dokters daar niet verder dan hier. Ik vraag me af of het in Nederland veel voorkomt. Op de middelbare school van mijn dochter hebben ze al vijf POTS kinderen gehad, dus die zijn bekend met de ziekte en komen nu bij ons thuis les aan haar geven.

Lb, 26-01-2016 21:25 #8
Ik loop zelf nu al een aantal maanden met boven genoemde klachten van pots. Ooit eens middernacht bij de huisartsenpost geweest en toen vertelde die arts mij dat het zeer waarschijnlijk pots is. Ik ben inmiddels ruim 10 kilo afgevallen omdat het mij niet meer lukt om normaal te eten. Inmiddels volg ik niet meer mijn volledige lessenpakket. Ik word bij mijn eigen huisarts van het kastje naar de muur gestuurd. Is hier iemand die een goede arts weet voor pots? Of dysautonomie? Het liefst in de regio Zuid Holland. Reactie infoteur, 09-03-2016
Zelf ben ik bij prof Visser, http://www.stichtingcardiozorg.nl/ cardioloog geweest. Er zijn helaas maar weinig artsen echt gespecialiseerd op deze aandoening, wat gezien de ernst van de aandoening wel nodig zou zijn, in Amerika heb je centra voor Dysautonomie, in Nederland helaas niet. Artsen/Huisartsen en zelfs specialisten weten vaak heel weinig ervan of soms zelfs niets of doen klachten af als psychisch. Sterkte, ik hoop dat je iemand vindt of inmiddels hebt gevonden die naar al je klachten kan.

Gwendolyn, 01-10-2015 15:47 #7
Ik zie dat dit artikel van 2014 is, helaas zijn veel artikelen betreffende dysautonomie in 2015 van het internet verdwenen, waaronder alle artikelen op de site van het LUMC.
Medicatie zoals florinef en midrodine, die kunnenhelpen bij deze aandoeningen, zijn uit alle pakketten gehaald per 1 januari en alle testen om ze op te nemen in de lijst voor goedgekeurde medicatie zijn stopgezet.
Helaas is er in Nederland geen andere mogelijkheid meer dan oefeningen doen. Ik mijn geval (Reflex Syncope) hoorde ik van m'n neuroloog dat ik niet overboord mag gaan met zoutgebruik ivb met het feit dat ik over 10 jaar dan geen nieren meer over zou hebben.
De vooruitgang die op de afgelopen jaren is geboekt, is helaas per 2015 verdwenen. We worden (weer) gezien als aanstellers die maar wat meer zout moeten gebruiken.
Oktober is Dysautonomia awareness maand, misschien een mooi tijdstip om een nieuw artikel hierover te schrijven?

Roos Leblanc, 28-01-2015 21:29 #6
Hallo, al vast bedankt voor de info, heel verhelderend.
Zelf ben ik ruim 16 j ziek (de meeste problemen begonnen na een zware yersinia infectie)
Hierbij een kleine greep uit mijn meer recente medische (voor)geschiedenis waar het autonoom zenuwstelsel vermoedelijk meespeelt:
- 2009/2010 autonome neuropathie met blaasevacuatiestoornissen (urodynamisch onderzoek: blaascapaciteit tot 700ml, sterk verminderd volheidsgevoel en blaasledigingsproblemen: neurogene blaas?), darmmobiliteistsstoornissen,
- 2011 omgekeerd oedeem (met dezelfde vocht inname verloor ik bij 12u liggen 2,5l meer dan bij 12u rechtop staan en/of rondlopen), orthostatische hypotensie (duidelijk positieve tilt test)
opm. In de verslagen staat orthostatische hypotensie maar ik weet uit de bespreking na de test dat men de proef moest stilleggen (tafel horizontaal brengen) omdat mijn polsslag extreem hoog was (boven 150). Ik zag alleen nog een bruine en blauwe waas, kon mijn hoofd niet meer rechtop houden, begon hevig te transpireren en stond op het punt het bewustzijn te verliezen =? mogelijk sprake van POTS?
Daarna kreeg ik de raad steunkousen te dragen. Ik heb dat geen 2 weken volgehouden. In die periode kwam ik 6kg bij en mijn handen waren enorm gezwollen.
- 2011 maagevacuatiescintigrafie: vertraagde maaglediging voor de standaardmaaltijd
- 2011 medische genetica: duplicatie gen DHRSX op chrom. Xp22.33
- 2011 noodzaak tot intermittente zelfsondage wegens een atone blaas met inhoud + 1,2 l en residu na mictie tot 500cl: neurogeen lijden van de rechter nervus pudendus of het S2- tot S4-gebied radiculair. Alles wordt door neurologie toegeschreven aan autonome dysfunctie in ruime zin, doch zonder verdere verklaringsgrond

Ik kreeg vroeger ook al de diagnose Zollinger-Ellison (positieve secretinetest) en de verhoogde gastrine zou aan de basis liggen van mijn chronisch magnesiumverlies en daaruit volgende spasmofilie en fibromyalgie (ik krijg al ruim 14j magnesiumbaxters)
Ik ben ook jaren behandeld voor te lage bloeddruk (is nu veel beter) en het verschil tussen boven en onderdruk is bij mij altijd vrij gering (20 tot 30) Mijn polsslag is regelmatig hoog (gaat ook in rust gemakkelijk tot of boven 100à 120 slagen/min) maar dit varieert heel sterk.
In 2012 en 2013 ben ik ook 2x aan ovariumkanker ontsnapt (atypische endometriose), de eerste keer operatief, de tweede keer met homeopathie.

Ik ben er jaren heel slecht aan toe geweest, kreeg de diagnose CVS dan weer niet meer.
Nu ben ik ongeveer 3jaar in behandeling bij een arts-homeopaat die mij ook heel goed begeleid bij klassieke onderzoeken.
Op heel veel vlakken ben ik enorm verbeterd: ik kan meestal weer normaal lezen, heb het voorbije jaar mijn rolstoel niet nodig gehad, heb veel meer energie en minder pijn, voel me veel beter in mijn vel en de meeste bloedwaarden zijn prima.
Ik sondeer nu + 5x per 24u en ben daardoor meer dan 20kg (vocht) kwijtgeraakt waardoor de problemen van voosheid in handen, benen en voeten sterk is afgenomen.
Vochtregeling blijft wel een probleem waardoor mijn gewicht per dag gemakkelijk tot +/- 3kg schommelt (meest extreme was ooit 8kg verschil op 1 dag)
Nu is ook het ledigen van mijn darm een steeds groter probleem. (met als gevolg een 4de graads rectocele)

Waar ik het nu vooral moeilijk mee heb maar waar ik weinig tot geen degelijke info over vind, is dat ik weinig tot geen seksuele prikkels meer voel. De enige reactie die ik van artsen (neurologie, gynaecologie, …) krijg is dat dit hoogst waarschijnlijk ook een gevolg is van het steeds slechter functioneren van mijn autonoom zenuwstelsel maar dat daar geen testen voor bestaan… Ik word 56 maar ben nog niet in mijn menopauze (zelfs niet pre-menopauzaal) maar het gevoelsverlies is wel heel belastend voor mijn huwelijksrelatie (wij zijn ondertussen 32 j getrouwd)…

Uiteraard is dit maar een kleine greep uit mijn medisch (probleem)dossier. Maar zijn deze dingen herkenbaar en zou je dit onderbrengen bij Dysautonomie/POTS? En zijn er nog vrouwen die op seksueel gebied hierbij problemen ondervinden en hoe ga je daar mee om?
Al vast bedankt
grtjs Roos Reactie infoteur, 07-02-2015
Beste Roos,

Dank voor je reactie. Jeetje wat heb jij al veel meegemaakt qua gezondheid. Wat vervelend allemaal. Ik ben geen arts dus ik kan je ben ik bang helaas geen een uitgebreid antwoord geven, maar het is wel zo, dat als je kijkt naar de lijst van symptomen die hoort bij dysautonomie en POTS, dat sexuele problemen daar regelmatig bij genoemd wordt inderdaad. Het is vervelend dat in Nederland niet echt een gespecialiseerd centrum is voor dysautonomie waar veel kennis is over de omvangrijkheid van de aandoening en die naar alle klachten in de diverse lichaamsystemen kijkt, en het effect op jouw leven en waar je info kan krijgen en advies, ook op het gebied van sexualiteit. Maar ik kan me voorstellen dat het wel heel belangrijk is om dit niet onbesproken te laten, en deze klachten toch nog een keer met je gynaecoloog te bespreken, hij/zij kan je wellicht verwijzen naar een sexuoloog om te praten over hoe je hier het beste mee om kan gaan.

Wat betreft het verschil tussen orthostatische hypotensie/POTS, dat is soms inderdaad een dunne scheidslijn. Zou heel goed toch POTS kunnen zijn. Sorry dat ik niet meer voor je kan doen, hoop dat je behandelaars treft die je serieus nemen en met je mee willen denken en blijven zoeken. Sterkte met alles.

Miranda de Wit, 14-01-2015 14:27 #5
Nee, autonome dysfunctie komt niet louter door stress. Volgens de actuele wetenschappelijke stand lijkt er sprake te zijn van auto-immuniteit. Overigens begrijp ik uw opmerking wel want ''stress'' werkt via een fysiek mechanisme welke de route van het sympathische zenuwstelsel volgt. Dit geeft gelijksoortige klachten. Het verschil is als je de stress wegneemt het systeem weer tot rust komt en de patiënt zich weer beter voelt. Bij POTS is dit niet zo. Het is een probleem welke objectief te meten is tijdens bijvoorbeeld liggen en staan. Er is dan een abnormale respons te meten van de hartslag en een sterk verminderde doorbloeding naar de hersenen, deze worden niet bij gestreste gezonde individuen gevonden. Daarnaast is er vaak sprake van een extreme vorm van inspanningsintolerantie en voel je de klachten toenemen bij zitten en staan. Dit hebben mensen met een burnout, depressie of angst niet. Het is daarom erg belangrijk een juist etiket op het juiste probleem te plakken. Dit gebeurt in de praktijk niet altijd. Er zullen veel mensen met POTS rondlopen die een psychisch etiketje opgeplakt krijgen zoals angst/paniekstoornis, depressie of burnout of somatisatie stoornis. Dit zorgt voor mentale- en fysiek gezondheidsschade bij POTS patiënten. Wees dus heel zorgvuldig met het uitdelen van stickertjes.

I. M., 11-01-2015 22:49 #4
Kan autonome dysfunctie ook weer een etiket zijn van stress? Alles wat beschreven staat is enorm herkenbaar! Maar in Nederland plakt men graag stickers, …

Graag verneem ik van u.
Hartelijk dank,
Carlijn Reactie infoteur, 16-01-2015
Beste I.M.

Miranda de Wit heeft, zo lees ik, al een prima reactie op jouw vraag gegeven. Nee Dysautonomie is echt niet hetzelfde (als lichamelijke klachten door) stress. Helaas duurt het vaak gemiddeld jaren (door onvoldoende kennis bij artsen en hulpverleners) voordat patiënten de juiste diagnose krijgen, en wordt al snel onterecht vaak een etiket geplakt van het zal wel stress zijn of tussen de oren zitten (hoge hartslag of hartkloppingen worden immers vaak aan stress toegeschreven). Dysautonomie/POTS is echter veel omvattender en invaliderender dan dat. Patiënten krijgen zo niet de juiste zorg en worden daarmee ook vaak indirect onterecht verantwoordelijk gehouden voor het hebben en niet herstellen van hun (veelal chronische) aandoening. Er zijn heel veel lichamelijke problemen bij POTS, omdat het autonome zenuwstelsel (dat is het zenuwstelsel dat automatisch werkt en niet door je wil te beïnvloeden is) op heel veel verschillende lichaamssystemen/organen invloed heeft. Iedereen die zich inspant (of stress heeft) heeft een verhoogde hartslag, maar dit is op geen enkele wijze te vergelijken met de extreme variaties in verhoogde hartslag en de fysieke klachten die daarmee gepaard gaan, zoals die bij POTS worden waargenomen (o.a. bij houdingsveranderingen). Er is sprake van een vaak extreem hoge, en soms ineens extreem lage, hartslag omdat het lichaam moeite heeft met het op peil houden van de bloedsomloop/bloeddruk. Dit is objectiveerbaar door bloeddruk en hartslag te meten en de patiënt naar zijn klachten te vragen door simpel een paar minuten (na te hebben gezeten of gelegen) stil te gaan staan (dit noemen ze de leken-test), of via een officiële kanteltafeltest bij een specialist (is betrouwbaarder dan leken test). Deze circulatieproblemen geeft het hele nare gevoel van slapte, duizelig, (neiging) flauwvallen, en daarbij totale uitputting, zwakte, etc (die overigens niet alleen tijdens staan of zitten maar gedurende de hele dag aanwezig kan zijn). Kenmerkend is ook bloedpooling in de armen en benen. Bij een gezond mens trekken de vaten (bijv. in benen) op grond van bepaalde houdingsveranderingen samen, bijvoorbeeld bij staan, om de zwaartekracht tegen te gaan en te zorgen dat voldoende bloed blijft circuleren in je lichaam en met name ook je hersenen voldoende bloed en zuurstof krijgen. Bij POTS werkt dit niet altijd goed, en blijft veel bloed “hangen” / zich ophopen in de benen en armen. Bij veel POTS patiënten zie je dus (bij staan of zitten, met armen en benen naar beneden) vrij snel vuurrood aanlopende benen, en armen/handen, die niet veel later ook blauw zullen kleuren. Mensen zijn ook snel duf en naar in het hoofd, simpel omdat de bloedcirculatie naar de hersenen verminderd is. Brainfog (je niet goed kunnen concentreren) is ook met name een probleem dat wordt veroorzaakt door te weinig bloed, en dus zuurstof, in de hersenen. Veel POTS patienten kunnen dus liggend of zittend beter nadenken/concentreren dan staand. Dit is geen fenomeen dat je bij stress ziet. Bij veel POTS patiënten is sprake van hypovolemie (laag bloedvolume, dus mensen met Dysautonomie/POTS hebben letterlijk te weinig liters bloed in hun lichaam), waardoor het lichaam heel hard moet werken om goede circulatie op gang te houden, voldoende bloed bij de belangrijke organen te krijgen. Hypovolemie hoort vaak bij de aandoening, en is dus geen resultaat van een keer griep/diarree of te weinig drinken, het lichaam is onvoldoende in staat om vochtbalans en hierdoor circulatie op peil te houden, ondanks dat POTS patiënten geadviseerd wordt veel extra vocht en zout tot zich nemen (om extra vocht vast te houden / en dus meer bloedvolume te creëren). Sommigen hebben acuut een infuus met extra vloeistof nodig, waarna hun bloeddruk en hartslag stabiliseert tot meer normale waarden. Daarnaast hebben veel POTS patiënten ook last van een hele lage bloeddruk, die ook voor alle daarbij horende kenmerkende klachten zorgt, sommige patiënten hebben chronisch, dus altijd, een lage bloeddruk, met dips naar extreem lage waarden, anderen hebben combinaties van normale of extreem hoge naar extreem lage bloeddruk waarden, het is voor iedere patiënt verschillend. Iemand met veel stress, heeft echter geen bloeddruk van 80/40 mmHg, of een lage pols. POTS patiënten hebben vaak ook een kleine polsdruk (verschil tussen boven- en onderdruk, bijvoorbeeld 80/60 mmHg, is polsdruk van 20). Veel patiënten hebben ook problemen met bloedsuikerspiegels (vaak hypo's te lage suikerspiegels) (bedenk, het autonome zenuwstelsel reguleert ook insuline en dus bloedsuikerspiegel). Verder komen hartritmestoornissen ook frequent voor bij POTS patiënten, als ook extreme maagklachten (misselijkheid, gastroparese (niet goed ledigen van de maag), spierzwakte en krachtsverlies en trillen van de benen of armen (allemaal onder invloed van het niet goed functionerende autonome zenuwstelsel), om er maar een paar te noemen. Alle klachten verergeren na inspanning. De combinatie van al deze klachten maakt dat de patiënt zich dagelijks echt heel naar voelt. Gelukkig is er tegenwoordig steeds meer literatuur over POTS beschikbaar. Het is nog wel zaak te zorgen dat deze in voldoende mate terecht komt bij artsen en hulpverleners in Nederland.

Jeannette, 30-11-2014 12:56 #3
Er is een facebook Dysautonomie/POTS.
In het Radboud Nijmegen zit ook expertise op POTS. Het is zoeken naar de juiste arts en informatie, zeker in het Nederlands.
Zelf heb ik POTS sinds 2008-2009.

Jan, 20-09-2014 14:40 #2
Mijn dochter die net 13 heeft regelmatig last van vermoeidheid. Bij toeval kwam een Italiaanse arts, toen we op vakantie waren, erachter dat haar hartslag oploopt tot ca 150 p.m als zij gaat staan. Inmiddels hebben we via de kinderarts te horen gekregen dat ze het POTS syndroom heeft, maar dat we ons geen zorgen hoeven te maken omdat het vaker voorkomt bij pubers en dat ze dat meestal overgroeien na de pubertijd. Maar als we publicaties op internet bekijken twijfel ik toch. Ook omdat er soms een verband gelegd wordt met de ziekte van Lyme. Onze dochter heeft een paar jaar geleden een tekenbeet op haar hoofd opgelopen in Oostenrijk. In Nederland heeft ze daar wel een antibioticakuur voor gehad van een maand, maar ook daar zijn de meningen over verdeeld of de Nederlandse aanpak wel voldoende is. Bij wie kunnen we ons het beste melden voor verder onderzoek? Wat raad u ons aan. Ik hoor graag van u Reactie infoteur, 27-09-2014
Hallo Jan,

Excuus voor mijn late reactie (krijg niet automatisch een berichtje als er een reactie is, dus zie het soms laat).

Wat naar dat jouw dochter zo jong al geconfronteerd wordt met zo'n heftige aandoening. Ik ben geen arts, maar wel patiënt (POTS en ME) en weet hoe invaliderend deze aandoening kan zijn. Over de aanpak/behandeling en specifiek het testen van Lyme zijn nog vele discussies gaande inderdaad. De ene arts zal zeggen dat 4 weken voldoende is, in het buitenland denken ze daar vaak anders over. Is ze ooit wel positief getest voor Lyme destijds?, dan zou het zeker een oorzaak van haar POTS kunnen zijn, dat zie je ook in de literatuur terug, ik zou daar dan zeker nader onderzoek nog naar laten doen, gezien haar klachten. Andere oorzaken zijn mogelijk ook EDS (Ehlers Danlos Syndroom), of andere infectie ziekten, het is vaak moeilijk een oorzaak te achterhalen. Maar Lyme is zeker een route om nog nader te bekijken (ook al is ze volgens het nederlandse protocol voldoende behandeld), en mogelijk haar opnieuw te laten testen voor Lyme (op internet is veel info over de meer specifiekere tests die daarvoor nodig zijn, neem aan dat je die wel al gevonden hebt)

Wat betreft POTS zijn er in Nederland helaas geen gespecialiseerde centra (voor Lyme helaas ook nog niet). Cardioloog Prof. Visser, Stichting Cardiozorg (parkstadkliniek Amsterdam), ziet wel veel (POTS en ME) patiënten en doet ook onderzoek naar POTS. Je zou kunnen overwegen met hem contact op te nemen om te kijken of in ieder geval met leefstijl aanpassingen (compressiekousen, hij doet hier onderzoek naar, meer zout/vocht, etc etc) of eventueel medicatie hij haar kan helpen en advies kan geven. Ik weet dat wanneer een vermoeden van Lyme bestaat, hij adviseert dit zeker uit te laten zoeken, indien gecombineerd met een positieve testuitslag, zal hij altijd naar een collega doorsturen (geloof in Rotterdam) voor nadere behandeling daarvan, omdat het zeker een oorzaak kan zijn van de klachten.

Veel ME patiënten, waarvan een groot deel ook Lyme blijkt te hebben, zijn onder behandeling bij Prof. Dr. de Meirleir in Belgie (Vrije Universiteit Brussel). Dat zou eventueel, nog een optie zou dus zijn om hem te contacteren.

Informatie over POTS zal je met name op Engelstalige websites vinden helaas, een paar suggesties voor je dochter:

Op facebook is nog een goede (besloten) (engelstalig) patientengroep, waar ik persoonlijk veel aan heb en van leer, je kunt je aanmelden via:
https://www.facebook.com/groups/75183049224/?fref=nf

Het geeft veel herkenning en vaak geruststelling te lezen dat heel veel klachten herkenbaar zijn, je gaat vaak ook veel andere symptomen/klachten herkennen en linken met POTS die artsen niet zo een twee drie aan POTS linken. Op de facebook site worden ook veel praktische tips gegeven die handig zijn.

Google ook even op Dr. Peter Rowe, Johns Hopkins University Amerika en je zult ook veel info vinden die zinvol is. Youtube staat vol met diverse colleges van hem.

Hoop dat ik je zo een klein beetje heb geholpen, de zorg voor POTS en Lyme is zeer beperkt / onder de maat in Nederland helaas en kennis bij artsen (te) gering.

Succes en groetjes aan je dochter. Mocht je nog meer vragen hebben, mail gerust

Tas, 07-02-2014 17:20 #1
Goed artikel, er is weinig nederlandse informatie hierover te vinden, dus bedankt!
Vraagje: ik begrijp dus dat bij de kanteltafeltest voor POTS de bloeddruk enigszins stabiel moet blijven om dit syndroom vast te kunnen stellen? Of moet er ook een abnormale daling of stijging van de bloeddruk te zien zijn? Reactie infoteur, 09-04-2014
Hallo Tas, excuus voor de late reactie. Volgens de officiele POTS criteria mag er geen sterke bloeddruk daling zijn tijdens de kanteltafeltest. Maar dient er wel een duidelijke stijging (>30 slagen of hoger dan 120 p/m) van de hartslag waarneembaar te zijn in gekantelde positie. (en de vaak bij POTS behorende typerende overige klachten, naar, misselijk, wazig zien, slapte, kortademig etc etc) Het lastige is dat een aantal mensen met dysautonomie tijdens de kanteltafel test zal flauwvallen (of bijna), wat uiteraard op dat moment wel zorgt voor bloeddrukdaling. Daarnaast is POTS slechts 1 variant van dysautonomie, er zijn ook andere varianten van orthostatische intolerantie waarbij er wel specifiek een bloeddrukdaling kan optreden meteen na kantelen (of bij gaan staan) (dit is dan orthostatische hypotensie). Het is aan de arts/specialist om samen met jou uit te zoeken welke variant je hebt.

Infoteur: Poppetje71
Laatste update: 06-11-2014
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!