InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Dysautonomie: Aandoening aan het autonome zenuwstelsel

Dysautonomie: Aandoening aan het autonome zenuwstelsel

Dysautonomie: Aandoening aan het autonome zenuwstelsel Naar schatting lijden wereldwijd zeventig miljoen mensen aan dysautonomie. Dysautonomie (autonome dysfunctie) is een aandoening waarbij het autonome zenuwstelsel niet goed werkt. Hierdoor werken het hart, de blaas, de darmen, de zweetklieren, de pupillen en de bloedvaten niet goed. Dysautonomie heeft vele oorzaken zoals bijvoorbeeld de ziekte van Parkinson of diabetes mellitus (suikerziekte). Angst, oogproblemen, en urine- en darmstoornissen zijn enkele mogelijke tekenen van dysautonomie. De diagnose van deze aandoening is moeilijk te stellen, en vraagt veelal een multidisciplinaire aanpak. Een symptomatische en ondersteunende behandeling is beschikbaar voor het verlichten van de symptomen.

Autonome zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel is een onderdeel van het perifere zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel is verantwoordelijk voor de onbewuste lichaamsfuncties, zoals de hartslag, de spijsvertering en de ademhalingspatronen. Het bestaat uit twee delen met name het sympathische systeem en het parasympathische systeem. Normaal gesproken zijn de parasympathische en sympathische componenten van het autonome zenuwstelsel in perfecte balans.

Sympathisch zenuwstelsel

Het sympathische zenuwstelsel controleert de vecht- of vluchtreacties van het lichaam: een snelle hartfrequentie, een verhoogde ademhaling en een verhoogde bloedtoevoer naar de spieren die willen vluchten van gevaar of stress. Het sympathische systeem bereidt mensen met andere woorden voor op actie.

Parasympathisch zenuwstelsel

Het parasympathische zenuwstelsel vertraagt de hartslag en helpt bijvoorbeeld bij de spijsvertering. Het parasympathische systeem zorgt met andee woorden voor ontspanning en rust.

Alcoholisme leidt mogelijk tot autonome dysfunctie / Bron: Jarmoluk, PixabayAlcoholisme leidt mogelijk tot autonome dysfunctie / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Oorzaken van dysautonomie

Bij patiënten met dysautonomie verliest het autonome zenuwstelsel het evenwicht en gaan de parasympathische of sympathische systemen op ongepaste wijze op bepaalde tijdstippen domineren.

Autonome dysfunctie is mogelijk te wijten zijn aan erfelijke of degeneratieve neurologische ziekten (primaire dysautonomie) zoals bij familiale dysautonomie. Mogelijk ontstaat de aandoening ook als gevolg van een beschadiging van het autonome zenuwstelsel door een verworven aandoening of een letsel (secundaire dysautonomie). De meest voorkomende oorzaken van dysautonomie zijn onder meer:

Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van dysautonomie / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van dysautonomie / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)

Symptomen

De talrijke symptomen van dysautonomie variëren sterk per patiënt. Mogelijke symptomen omvatten:

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch onderzoek
De arts noteert de tekenen en voert daarna een grondig lichamelijk onderzoek uit. Hij meet de bloeddruk en hartslag terwijl de patiënt plat ligt en ook nadat de patiënt ten minste drie minuten rechtstaat. Daarnaast zijn een reeks speciale testen nodig. Vaak is ook een multidisciplinaire aanpak nodig waarbij diverse specialisten samenwerken om de diagnose te kunnen stellen.

Differentiële diagnose
De symptomen worden mogelijk toegeschreven aan een andere ziekten zoals onder andere:

Medicijnen verlichten een aantal symptomen van de ziekte / Bron: Stevepb, PixabayMedicijnen verlichten een aantal symptomen van de ziekte / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling van autonome dysfunctie

De behandeling van dysautonomie is soms moeilijk omdat de patiënt mogelijk aan veel verschillende symptomen lijdt. Er is anno mei 2019 geen genezing beschikbaar voor patiënten met autonome dysfunctie. Secundaire vormen verbeteren met de behandeling van de onderliggende ziekte. In veel gevallen is de behandeling van primaire dysautonomie symptomatisch en ondersteunend. Vaak is een combinatie van medicijnen vaak nodig om individuele symptomatische klachten te behandelen. Indien sprake is van een auto-immuunneuropathie zet de arts een immunomodulerende therapie in. Is diabetes mellitus de oorzaak, dan is het belangrijk om de bloedsuiker goed onder controle te houden. Wanneer de patiënt lijdt aan spijsverteringsproblemen zoals gastro-oesofageale reflux, dan zet de arts protonpompremmers en H2-receptorantagonisten in. Ook voor de behandeling van darm- en plasproblemen en zweetstoornissen zijn medicijnen beschikbaar. De behandeling van orthostatische hypotensie bestaat uit de verhoging van het hoofdeinde van het bed, een waterbolus (snelle intraveneuze infusie van water), een zoutrijke voeding en geneesmiddelen zoals fludrocortisone en midodrine. Veel patiënten zijn tot slot gebaat met fysiotherapie en/of ergotherapie.

Prognose van neurologische aandoening

De prognose van dysautonomie hangt van verschillende factoren af. De ziekte is bij sommige patiënten acuut en omkeerbaar, zoals bij het Guillain-Barré-syndroom, maar is bij andere patiënten chronisch en progressief. Patiënten met chronische, progressieve, gegeneraliseerde dysautonomie als gevolg van een degeneratie van het centrale zenuwstelsel, zoals bij de ziekte van Parkinson of multiple systeematrofie, hebben over het algemeen een slechtere langetermijnprognose. Dysautonomie is dan mogelijk fataal als gevolg van een longontsteking, acuut ademhalingsfalen of een plotselinge hartaanval.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Syndroom van HornerHet syndroom van Horner, ook wel het syndroom van Claude Bernard of oculopupillair syndroom genoemd, is een neurologisch…
Syndroom van Adie: Aandoening aan ogen en reflexenSyndroom van Adie: Aandoening aan ogen en reflexenIn 1932 beschreef de Engelse neuroloog Adie het syndroom van Adie, ook wel gekend als “familiale hereditaire areflexie”…
Congenitaal centraal hypoventilatiesyndroom (CCHS)Congenitaal centraal hypoventilatiesyndroom (CCHS)Het congenitaal centraal hypoventilatiesyndroom is een levensbedreigende aandoening van het autonome zenuwstelsel waarbi…
Dysautonomie/POTS: Wat is dat eigenlijk?Dysautonomie, ernstig invaliderend, maar vrijwel onbekend bij artsen en hulpverleners Heeft u er ook zo’n hekel aan om i…
Het perifere zenuwstelsel (PZS) onderdelen en neuronenHet zenuwstelsel bestaat uit een centraal gelegen deel en een perifeer gelegen deel. Het centrale zenuwstelsel bestaat u…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 5 mei 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Dysautonomia, https://en.wikipedia.org/wiki/Dysautonomia
  • Dysautonomia, https://my.clevelandclinic.org/health/articles/6004-dysautonomia
  • Underlying Causes of Dysautonomia, http://www.dysautonomiainternational.org/page.php?ID=150
  • What's to know about dysautonomia?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/76785.php
  • Why Dysautonomia Is Often Misdiagnosed, https://www.verywellhealth.com/dysautonomia-1745423
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Dysautonomie: Aandoening aan het autonome zenuwstelsel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 04-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!