InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Sjögren-syndroom: Aandoening met droge ogen, mond en keel

Sjögren-syndroom: Aandoening met droge ogen, mond en keel

Sjögren-syndroom: Aandoening met droge ogen, mond en keel Het Sjögren-syndroom is een auto-immuunaandoening waarbij de klieren die tranen en speeksel produceren, vernietigd zijn. Hierdoor heeft een patiënt een droge mond en keel en droge ogen. De aandoening tast mogelijk andere lichaamsdelen aan, zoals de nieren en de longen. Zowel een primaire als secundaire vorm van het syndroom zijn mogelijk. Voor dit syndroom is geen effectief bewezen behandeling beschikbaar, maar door medicatie en een gezondere levensstijl valt het syndroom goed onder controle te houden. Het syndroom werd voor het eerst beschreven door de Zweedse oogarts Henrik Sjögren in 1930. Eén van de bekendste patiënten die getroffen is door het Sjögren-syndroom is de Amerikaanse tennisster Venus Williams die in 2011 gediagnosticeerd is met de aandoening.

Synoniemen van het Sjögren-syndroom

Het Sjögren-syndroom (SS) is eveneens gekend onder deze synoniemen:
  • keratoconjunctivitis sicca – Sjögren
  • siccasyndroom
  • syndroom van Sjögren
  • xerostomie-Sjögren-syndroom

Epidemiologie auto-immuunaandoening

Het Sjögren-syndroom is één van de drie meest voorkomende systemische auto-immuunaandoeningen. Maar liefst 1-2.000.000 personen zijn getroffen. De gerapporteerde prevalentie bedraagt tussen 0,05 en 4,8 procent van de bevolking. Het primaire Sjögren-syndroom treft ongeveer 4 per 100.000 personen. Vooral vrouwen van middelbare leeftijd (tussen de veertig en vijftig jaar) zijn aangetast. Vrouwen hebben negen keer meer dan mannen het Sjögren-syndroom. Kinderen zijn slechts zelden getroffen door het syndroom. Informatie met betrekking tot de geografische voorliefde is niet gevonden in de geraadpleegde bronnen.

Oorzaken en indeling ziekte

De oorzaak van het Sjögren-syndroom, een auto-immuunaandoening, is onbekend. Het lichaam tast bij het Sjögren-syndroom het gezonde weefsel per ongeluk aan. Het primair Sjögren-syndroom kenmerkt zich door droge ogen (xeroftalmie) en een droge mond (xerostomie), zonder een bijkomende auto-immuunaandoening. Secundaire Sjögren-syndroom gaat gepaard met een andere auto-immuunaandoening, zoals reumatöide artritis (chronische auto-immuunaandoening met een ontsteking van gewrichten en andere organen), systemische lupus erythematosus, sclerodermie (opbouw van littekenweefsel in huid en organen) of Polymyositis (auto-immuunaandoening waarbij de spieren ontsteken met spierzwakte als gevolg).

Symptomen aandoening: Droge ogen, mond en keel

Droge ogen, een droge mond en een droge keel zijn de meest voorkomende symptomen van dit syndroom. Belangrijk is wel dat een patiënt met een droge mond en droge ogen niet noodzakelijk het Sjögren-syndroom heeft. De ernst en uitgebreidheid van de symptomen variëren per patiënt. De symptomen treden meestal op op middelbare leeftijd.

Ogen

Ooggerelateerde symptomen omvatten jeukende ogen, een oogontsteking en het gevoel dat er iets in het oog zit (zanderig gevoel in het oog).

Mond en keel

De patiënt heeft dik of vezelig speeksel. Bovendien heeft de patiënt een hese stem en andere stemproblemen. De mond is pijnlijk en mogelijk ontwikkelen zich eveneens zweertjes in de mond. De patiënt verliest de smaakzin (smaakstoornis) of heeft een een zoute smaak in de mond, en tevens heeft hij slikproblemen. Ook het eten van droge voedingsmiddelen is moeilijk. Een ontsteking van het slijmvlies van de tong met een rood en glad tongoppervlak (glossitis) behoort ook tot de mogelijke symptomen. Verder behoort mondbranden (aandoening met pijn aan tong en mond) tot de mogelijkheden. Tot slot krijgt de patiënt tandbederf (de medische term hiervoor is "cariës") en/of een tandvleesontsteking.

Bijkomende symptomen

Andere symptomen omvatten koorts, vermoeidheid, gewrichtspijn of een zwelling van de gewrichten, een veranderde huidskleur van de handen of voeten en opgezwollen klieren.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De diagnose van het syndroom gebeurt aan de hand van een grondig lichamelijk onderzoek op basis van de zichtbare symptomen. De zichtbare symptomen omvatten een droge mond en keel en droge ogen. Soms heeft de patiënt zweertjes in de mond, rotte tanden of een tandvleesontsteking (door de droge mond).

Diagnostisch onderzoek

Verschillende onderzoeken helpen bij de diagnose van het Sjögren-syndroom. Zo voert een arts een uitgebreid oogonderzoek, een Schirmer-test (tranentest), een speekselklierbiopsie en een volledig bloedonderzoek uit. De diagnose is wel een medische uitdaging daar er geen specifieke onderzoeken bestaan om het syndroom te diagnosticeren.

Differentiële diagnoses

De arts verwart het Sjögren-syndroom vaak met volgende aandoeningen of syndromen:
  • allergische conjunctivitis
  • blefaritis
  • boulimie (oncontroleerbare vreetbuien en compenserend gedrag)
  • chronische pancreatitis (ontsteking van de alvleesklier met buikpijn en spijsverteringsproblemen)
  • droogte als gevolg van radiotherapie van het hoofd of de nek
  • droogte veroorzaakt door langdurige blootstelling aan lage luchtvochtigheid, stof of zonlicht
  • droogte veroorzaakt door verminderde knipperen tijdens lange periodes van lezen, autorijden, of gebruik van de computer
  • goedaardige tumoren van de belangrijkste speekselklieren
  • goedaardige tumoren van de kleinere speekselklieren
  • hepatitis C
  • hiv-infectie
  • igG4-gerelateerde systemische aandoening
  • immunoglobuline-gerelateerde amyloïdose
  • polymyositis
  • reumatöide artritis (chronische auto-immuunaandoening met een ontsteking van gewrichten en andere organen)
  • rosacea
  • sarcoïdose
  • sclerodermie
  • suikerziekte
  • tuberculose
  • verstopte neus

Dagelijks de tanden poetsen is nodig / Bron: Photo Mix, PixabayDagelijks de tanden poetsen is nodig / Bron: Photo Mix, Pixabay

Behandeling

Dit syndroom valt niet te genezen maar een multidisciplinaire behandeling die ondersteunend en symptomatisch gericht is, is wel voorhanden. Zo werken tandartsen, KNO-artsen, reumatologen en oogartsen samen bij de behandeling van de patiënt. Kunsttranen, oogdruppels (best zonder conserveringsmiddelen), gels of zalven helpen bij droge ogen. De patiënt volgt wel correcte oogdruppelrichtlijnen. Antimalaria geneesmiddelen en corticosteroïden helpen bij de gewrichtspijn en vermoeidheid als gevolg van het Sjögren-syndroom. Medicatie is voorhanden voor spruw (schimmelinfectie door gist Candida). Suikervrije kauwgom, dagelijks wat slokjes water drinken, een goede mondhygiëne en regelmatig de tanden poetsen helpen mogelijk eveneens bij de mondgerelateerde problemen. Ook het stoppen van roken en het stoppen met drinken van alcoholische dranken is aanbevolen.

Prognose van het Sjögren-syndroom

De aandoening is meestal niet levensbedreigend. De prognose hangt af van eventueel andere aandoeningen. Als de patiënt geen onderliggende aandoening heeft, is de levensverwachting vrijwel normaal. De patiënt heeft wel een hoger risico op een lymfoom als het Sjögren-syndroom al lange tijd zeer actief is geweest. Dit risico is veertig keer hoger dan bij de algemene bevolking. Hierdoor daalt mogelijk de levensverwachting.

Complicaties

Complicaties zijn pijn en stijfheid aan de gewrichten, ontsteking in de organen, longinfecties, een lymfoom (vooral een non-Hodgkin lymfoom (kanker in lymfocyten van immuunsysteem met vergrote lymfeklieren en algemene symptomen)), neurologische problemen, nierfalen (verminderde of afwezige nierfunctie) (zeldzaam), oogletsels, tandproblemen en vasculitis (bloedvatontsteking) (zeldzaam)

Contactgroep syndroom van Sjögren

De Nationale Vereniging Sjögrenpatiënten (NVSP) uit Maarssen biedt lotgenotencontact aan via telefonisch contact maar tevens via landelijke informatie- en contactdagen, regionaal contact en jongerencontact. De vereniging bevordert niet alleen lotgenotencontact, maar ze behartigt tevens de belangen van leden en verstrekt ook uitgebreide informatie en publicaties met betrekking toet het Sjögren-syndroom.

Nationale Vereniging Sjögrenpatiënten
Bisonspoor 332
3605 JT Maarssen
Algemene gegevens
Nationale Vereniging Sjögren Patiënten
Postbus 6
3600 AA Maarssen

T 0346-556376
Sjögren contacttelefoon 0900-2020030 (15 cent per minuut) bereikbaar op woensdag tot en met vrijdag van 10.00 uur tot 13.00 uur
Telefoonnummer: 0346-556376
E-mailadres: info@nvsp.nl

Website NVSP
Facebook NVSP

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Syndroom van Sjögren: droge ogen en een droge mondSyndroom van Sjögren: droge ogen en een droge mondHet syndroom van Sjögren is een auto-immuunziekte: het afweersysteem vernietigt de traanklieren en speekselklieren. Ooga…
Oorzaken, symptomen en behandeling van Syndroom van SjögrenOorzaken, symptomen en behandeling van Syndroom van SjögrenHet Syndroom van Sjögren is een auto-immuunziekte die wordt gekenmerkt door droge mond en ogen, verminderde algehele fit…
Droge mond (xerostomie): oorzaak en behandelingDroge mond (xerostomie): oorzaak en behandelingHet droge mond syndroom (xerostomie) wordt gekenmerkt door een abnormale droogte van het mondslijmvlies (orale mucosa),…
Lambert-Eaton-syndroom: Auto-immuunaandoeningLambert-Eaton-syndroom: Auto-immuunaandoeningHet Lambert-Eaton-syndroom is een zeldzame auto-immuunaandoening waarbij het immuunsysteem de eigen lichaamsweefsels aan…
Syndroom van Adie: Aandoening aan ogen en reflexenSyndroom van Adie: Aandoening aan ogen en reflexenIn 1932 beschreef de Engelse neuroloog Adie het syndroom van Adie, ook wel gekend als “familiale hereditaire areflexie”…
Bronnen en referenties
  • http://dryeyes-store.com/sjogrens-syndrome-know/
  • http://emedicine.medscape.com/article/332125-differential
  • http://emedicine.medscape.com/article/332125-overview#showall
  • http://nvsp.nl/contact
  • http://nvsp.nl/inhoud/lotgenotencontact
  • http://www.aafp.org/afp/2009/0315/p465.html
  • http://www.levenmetsjogren.nl/blz/informatie/hendrik-sjgren-de-ontdekker.html
  • http://www.uptodate.com/contents/diagnosis-and-classification-of-sjogrens-syndrome
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Syndroom_van_Sj%C3%B6gren
  • https://www.facebook.com/www.nvsp.nl/
  • https://www.facebook.com/www.nvsp.nl/info/?tab=page_info
  • https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000456.htm
  • Afbeelding bron 1: Photo Mix, Pixabay

Reageer op het artikel "Sjögren-syndroom: Aandoening met droge ogen, mond en keel"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Antoinette, 13-01-2019 10:05 #1
Ik heb volgens mij al jaren de ziekete van Sjögren. Druppel al jaren mijn ogen 4 à 5keer per dag. Drink ‘s nachts minstens 6 keer een beetje water. Dat is nodig, anders heb ik het gevoel dat ik stik. Maar nu staan mijn 9 dure kies implantaten los en word ik een beetje wanhopig. Daar is dus allemaal niets aan te doen?

Infoteur: Miske
Laatste update: 21-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogaandoeningen
Bronnen en referenties: 13
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!