InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Nierfalen: Verminderde of afwezige nierfunctie

Nierfalen: Verminderde of afwezige nierfunctie

Nierfalen: Verminderde of afwezige nierfunctie Nierfalen kenmerkt zich door tijdelijke of permanente schade aan de nieren die resulteert in een verlies van de normale nierfunctie. Er bestaan twee soorten. Acuut nierfalen heeft een abrupt begin en is potentieel omkeerbaar. Chronisch nierfalen vordert langzaam gedurende vele jaren, en leidt tot permanent nierfalen. De oorzaken, symptomen, behandelingen en resultaten van acute en chronisch nierfalen zijn verschillend. De behandeling van chronisch nierfalen bestaat uit nierdialyse en/of een niertransplantatie, terwijl de arts bij acuut nierfalen de onderliggende aandoening of het medisch probleem behandelt. De vooruitzichten zijn voorts variabel. Wanneer de patiënt geen behandeling krijgt, komt hij te overlijden.

Oorzaken en soorten nierfalen

De nieren verwijderen afvalstoffen en overtollig water uit het lichaam via de urine. Nierfalen ontstaat wanneer de nieren niet meer in staat zijn om het dagelijks leven te ondersteunen. Nierfalen presenteert zich bij de meeste patiënten in de chronische vorm, waarbij de symptomen zich over een langere tijd presenteren en de progressie traag is. Niettemin lijden sommige patiënten aan acuut nierfalen waarbij de progressie zeer snel verloopt.

Chronisch nierfalen

Chronisch nierfalen is de laatste fase van een chronische nieraandoening waarbij de nieren nog voor slechts 10% of minder werken. Deze langzaam progressieve aandoening vindt plaats wanneer de nieren onvoldoende werken om het lichaam te ondersteunen. De meest voorkomende oorzaken van chronische nieraandoeningen die leiden tot nierfalen zijn diabetes mellitus (suikerziekte) en een hoge bloeddruk (hypertensie). Deze aandoeningen tasten de nieren aan. Veelal is nierfalen het gevolg van een chronische nieraandoening. De nieren stoppen dan over een periode van tien à twintig jaar langzaam met werken.

Patiënten met volgende aandoeningen lopen een hoger risico op chronisch nierfalen:

Acuut nierfalen

Dit type nierfalen ontstaat acuut als gevolg van bijvoorbeeld:
  • een hartaanval
  • illegaal drugsgebruik
  • onvoldoende bloed dat naar de nieren stroomt
  • urinewegproblemen

Blauwe plekken zijn kenmerkend / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Blauwe plekken zijn kenmerkend / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Symptomen

Veel voorkomende symptomen zijn onder andere:
  • afwezige menstruatie (amenorroe)
  • blauwe plekken
  • bloed in de ontlasting
  • botpijn
  • braken (vaak in de ochtend)
  • concentratie- en denkproblemen
  • diarree (vaak bij acuut nierfalen)
  • een abnormaal donkere of lichte huid
  • een algemeen ziek gevoel
  • een droge huid
  • een overmatige dorst
  • een slechte adem (halitose)
  • een verlaagd libido
  • een verlies van eetlust
  • een verminderde of afwezige urineproductie
  • frequent hikken
  • gevoelloosheid in de handen, voeten, of andere gebieden
  • grote hoeveelheden plassen (polyurie)
  • hoofdpijn
  • impotentie
  • jeuk (pruritus)
  • koorts (vaak bij acuut nierfalen)
  • misselijkheid
  • nachtelijk plassen (nycturie)
  • nagelafwijkingen
  • neusbloedingen (vaak bij acuut nierfalen)
  • onverklaarbaar gewichtsverlies
  • onvrijwillige spiertrekkingen aan de wenkbrauw
  • prikkelbaarheid
  • rugpijn (vaak bij acuut nierfalen)
  • slaapproblemen
  • slaperigheid
  • spiertrekkingen of spierkrampen
  • vermoeidheid
  • verwardheid
  • zwelling van de voeten en handen (oedeem)

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts voert een lichamelijk onderzoek uit en meet hierbij de bloeddruk, omdat de meeste patiënten lijden aan een verhoogde bloeddruk. Patiënten met nierfalen produceren daarnaast veel minder urine. De arts bemerkt de andere symptomen op, maar hij moet bijkomende onderzoeken verrichten om zeker te zijn van nierfalen.

Diagnostisch onderzoek

Een bloedonderzoek bevestigt de diagnose. Hierbij zijn afwijkende resultaten te vinden van het gehalte van albumine, calcium, cholesterol, elektrolyten, fosfor, kalium, magnesium (hypermagnesiëmie: verhoogd magnesiumgehalte in het bloed) en natrium. Bovendien is een urineonderzoek nodig.

Behandeling via dialyse of niertransplantatie

Bij acuut nierfalen behandelt de arts het onderliggend probleem, wat meestal leidt tot een verbetering van de symptomen.

De behandeling van chronisch nierfalen bestaat uit dialyse of een niertransplantatie. De patiënt volgt vaak een speciaal dieet of anders neemt hij medicijnen om de symptomen van nierfalen te verminderen.

Dialyse

Dialyse neemt een deel van de taak van de nieren over wanneer deze niet meer goed werken. De arts start hier gewoonlijk mee wanneer de nierfunctie nog maar slechts 10 tot 15% bedraagt. Ook patiënten die wachten op een niertransplantatie, krijgen dialyse. Deze behandelingstechniek heeft enkele belangrijke functies:
  • De aanmaak van rode bloedcellen (erytrocyten) door het lichaam.
  • De bloeddruk reguleren.
  • Extra zout, water en afvalstoffen uit het bloed verwijderen, zodat ze niet opbouwen in het lichaam.
  • Mineralen en vitaminen in goede balans houden in het lichaam.

Dialyse bestaat in twee vormen met name hemodialyse en peritoneale dialyse. Bij hemodialyse gaat het eigen bloed door een buis naar een kunstmatige nier, of filter. Bij peritoneale dialyse komt een speciale oplossing in de buik terecht via een katheter. De oplossing blijft gedurende een bepaalde in de buik en vervolgens verwijdert de arts dit. Deze techniek is thuis, op het werk of tijdens het reizen mogelijk.

Niertransplantatie

Een niertransplantatie is een operatietechniek waarbij de chirurg een beschadigde nier bij de patiënt verwijdert, en deze vervangt door een gezonde nier van een donorpatiënt. De patiënt moet hiervoor aan een aantal voorwaarden voldoen, maar dit bespreekt hij met de arts in het ziekenhuis.

Speciaal dieet

Bij een chronische nieraandoening is het nuttig om een speciaal dieet te volgen. De patiënt beperkt dan de inname van vocht, maar ook van zout, kalium, fosfor en andere elektrolyten. Hij eet daarnaast voedingsmiddelen die een laag eiwitgehalte bevatten. Tot slot moet hij voldoende calorieën innemen als hij lijdt aan gewichtsverlies.

Andere behandelingen

Andere behandelingen zijn afhankelijk van de symptomen, maar bestaan mogelijk uit:
  • De behandeling van bloedarmoede, zoals extra ijzer in de voeding, ijzertabletten of injecties met het geneesmiddel “erytropoëtine” en bloedtransfusies
  • Extra calcium en vitamine D (altijd in overleg met de arts in te nemen)
  • Fosfaatbinders (bepaalde medicijnen) om te voorkomen dat het fosforgehalte te hoog wordt
  • Geneesmiddelen om de bloeddruk te verlagen
  • Nodige vaccinaties (hepatitis A-vaccin (virale hepatitis A), hepatitis B-vaccin (virale hepatitis B), griepvaccin, longontstekingvaccin)

Complicaties van verminderde of afwezige nierfunctie

Gezondheidsproblemen die af en toe voortvloeien uit nierfalen omvatten:
  • abnormale elektrolytenniveaus
  • anemie (tekort aan rode bloedcellen)
  • bloedingen uit de maag of darmen
  • bot-, gewrichts- en spierpijn
  • dementie
  • een beroerte (onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen met mentale en lichamelijke symptomen)
  • een hartaanval
  • een hoog kaliumgehalte (hyperkaliëmie)
  • een miskraam of onvruchtbaarheid
  • een verhoogd risico op infecties
  • een verhoogde bloeddruk
  • een verhoogde kans op infecties
  • epileptische aanvallen
  • gewrichtspijn, botpijn en spierpijn
  • hartfalen
  • hepatitis B
  • hepatitis C
  • het rusteloze benen syndroom (vervelende gevoelens in onderbenen)
  • huidinfecties door jeuk en droge huid
  • hyperparathyroïdie (overactieve bijschildklier)
  • leverschade of leverfalen
  • ondervoeding
  • schade aan de zenuwen van de benen en armen
  • veranderingen in de bloedsuikerspiegel (glucose)
  • vochtophoping rond de longen
  • zwakkere botten en fracturen gerelateerd aan een hoog fosfor- en een laag calciumgehalte
  • zwellingen en oedeem

Prognose chronisch en acuut nierfalen

Chronisch nierfalen

De prognose van chronisch nierfalen is slecht wanneer de patiënt geen behandeling krijgt; hij komt dan te overlijden. Bij een behandeling via dialyse en/of een niertransplantatie, zijn de vooruitzichten beter. Echter brengen zowel dialyse als een niertransplantaties risico’s met zich mee. De resultaten zijn bijgevolg verschillend.

Acuut nierfalen

Acuut nierfalen is niet altijd permanent. De patiënt reageert meestal goed op de behandeling van de onderliggende aandoening of het onderliggend probleem waardoor de nierfunctie zich weer (zo goed als) helemaal herstelt.

Lees verder

© 2016 - 2017 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het belang van de nierHet belang van de nierDe nieren zijn verantwoordelijk voor heel wat processen in het menselijk lichaam. Daarom zijn goede nieren vaak van het…
Betere niertransplantatie door Nederlands onderzoekBetere niertransplantatie door Nederlands onderzoekNiertransplantatie is veruit de beste behandeling voor nierfalen. Er zijn anno 2017 echter veel minder nieren voor trans…
Nierdialyse: hemodialyse en peritoniale dialyseNierdialyse is een behandeling die de werking van de nieren overneemt. Er bestaan twee soorten: hemodialyse en peritonia…
Dialyse, nierfunctievervangende behandelingDialyse, nierfunctievervangende behandelingDialyseren is een nierfunctievervangende behandeling en wordt aangeboden aan patiënten met een slechte nierfunctie. Mees…
Dekaban-Arima-syndroom: Afwezige kleine hersenenDekaban-Arima-syndroom: Afwezige kleine hersenenHet Dekaban-Arima-syndroom (DAS) is een zeldzame aandoening waarbij de kleine hersenen afwezig of onderontwikkeld zijn.…
Bronnen en referenties
  • End Stage Renal Disease (ESRD), http://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/kidney_and_urinary_system_disorders/end_stage_renal_disease_esrd_85,P01474/, geraadpleegd op 26 augustus 2016
  • End-Stage Kidney Disease, http://www.healthline.com/health/end-stage-kidney-disease, geraadpleegd op 26 augustus 2016
  • End-stage kidney disease, https://medlineplus.gov/ency/article/000500.htm, geraadpleegd op 26 augustus 2016
  • Kidney failure/ESRD, http://www.kidneyfund.org/kidney-disease/kidney-failure/, geraadpleegd op 26 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Reageer op het artikel "Nierfalen: Verminderde of afwezige nierfunctie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 13-11-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Nieraandoeningen
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!