InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Cholesterol: LDL (slechte) en HDL (goede) cholesterolwaarden

Cholesterol: LDL (slechte) en HDL (goede) cholesterolwaarden

Cholesterol: LDL (slechte) en HDL (goede) cholesterolwaarden Cholesterol is een wasachtige, vetachtige substantie die zich in alle cellen in het lichaam bevindt. Cholesterol zit in sommige voedingsmiddelen, zoals vlees en zuivelproducten. Ook de lever maakt cholesterol aan. Cholesterol is niet oplosbaar in bloed, dus eiwitten dragen het naar lichaamsgebieden die het nodig hebben. Deze dragers zijn gekend als ‘lipoproteïnen’. Twee soorten lipoproteïnen dragen cholesterol van en naar cellen: met een lage dichtheid (LDL) en met een hoge dichtheid (HDL). Het lichaam heeft cholesterol nodig om goed te werken. Een te hoog cholesterolgehalte in het bloed verhoogt echter de kans op het krijgen van een coronaire hartziekte.

Hoofdtypen cholesterol

Cholesterol reist door het bloed via speciale eiwitten, de lipoproteïnen. Twee soorten lipoproteïnen dragen cholesterol door het hele lichaam met name LDL en HDL

Een te hoog LDL-cholesterolniveau verhoogt de kans op borstpijn en een hartaanval / Bron: Freestocks.org, PexelsEen te hoog LDL-cholesterolniveau verhoogt de kans op borstpijn en een hartaanval / Bron: Freestocks.org, Pexels

LDL

LDL, ook bekend als de ‘slechte cholesterol’ staat voor lipoproteïnen met een lage dichtheid (low-density lipoproteins). Hierbij is het LDL-niveau hoog wat leidt tot een opeenhoping van cholesterol in de bloedvaten. LDL is een microscopische klodder opgebouwd uit een buitenrand van lipoproteïne en een cholesterolcentrum.

Als een patiënt een hoog LDL-gehalte heeft, is bij hem te veel LDL-cholesterol in het bloed aanwezig. Dit extra LDL vormt, samen met andere stoffen, plaque (opbouw van vetachtige stoffen aan de binnenkant van de bloedvaten) wat leidt tot atherosclerose (slagaderverkalking). Een coronaire hartziekte (aandoening aan kransslagaders) vindt plaats wanneer de opbouw van plaque zich in de aderen van het hart bevindt. Hierdoor verharden en vernauwen de slagaders, waardoor de bloedstroom naar het hart vertraagd of geremd is. Het bloed transporteert zuurstof naar het hart. Zonder voldoende bloed heeft het hart niet genoeg zuurstof. Onvoldoende bloed naar het hart resulteert in angina pectoris (pijn op de borst, teken van een hartaanval). Wanneer de bloedstroom volledig geblokkeerd is, krijgt de patiënt een hartaanval.

HDL

HDL, ook bekend als de ‘goede cholesterol’, staat voor lipoproteïnen met een hoge dichtheid (high-density lipoproteins). Hierbij wordt cholesterol uit andere lichaamsdelen teruggevoerd naar de lever. De lever verwijdert vervolgens de cholesterol uit het lichaam.

Overgewicht vormt een risicofactor voor te veel slechte cholesterol / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)Overgewicht vormt een risicofactor voor te veel slechte cholesterol / Bron: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)

Risicofactoren van te veel slechte cholesterol

Een aantal omgevingsfactoren beïnvloeden het LDL-niveau.
  • andere medische aandoeningen: Andere ziekten verhogen mogelijk het LDL-niveau, zoals:
  • fysieke activiteit: Een gebrek aan lichaamsbeweging leidt mogelijk tot een gewichtstoename, waardoor de LDL-waarde stijgt
  • genetica: Genetische factoren bepalen voor een deel hoeveel cholesterol het lichaam aanmaakt. Een hoog cholesterolgehalte is soms familiair bepaald. Familiaire hypercholesterolemie is bijvoorbeeld een erfelijke vorm van een verhoogd cholesterolgehalte.
  • geslacht: Bepaalde rassen hebben mogelijk een verhoogd risico op een hoog cholesterolgehalte in het bloed. Afrikaanse Amerikanen hebben bijvoorbeeld doorgaans hogere HDL- en LDL-cholesterolwaarden dan blanken.
  • gewicht: Bij overgewicht is het LDL-niveau vaak verhoogd, het HDL-niveau verlaagd en het e totale cholesterolgehalte verhoogd.
  • leeftijd en geslacht: Naarmate vrouwen en mannen verouderen, stijgt het cholesterolgehalte. Vrouwen die nog niet in de menopauze vertoeven, hebben een lager totaal cholesterolgehalte dan mannen van dezelfde leeftijd. Na de menopauze nemen de LDL-niveaus van vrouwen vaak toe.
  • medicijnen: Bepaalde geneesmiddelen verhogen het LDL-niveau zoals corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers), bepaalde bloeddrukgeneesmiddelen en hiv-/aidsmedicijnen.
  • roken: Het roken van sigaretten verlaagt de HDL-cholesterolwaarde. HDL helpt om LDL uit het bloedvaten te verwijderen. Als de patiënt minder HDL heeft, heeft hij vaak een hoger LDL-niveau.
  • voeding: Verzadigde vetten, transvetten en alcohol dragen bij aan een stijgend cholesterolgehalte in het bloed

Diagnose en onderzoeken

Bij LDL-cholesterol zijn lagere aantallen beter, omdat een hoog LDL-niveau het risico op coronaire hartziekte en gerelateerde problemen verhoogt.

Diagnostisch criterium bij volwassenen

HDL-cholesterolniveau (goede cholesterol)
HDL-niveaus moeten zo hoog mogelijk gehouden worden.
  • minder dan 40 mg / dL: een belangrijke risicofactor voor hartaandoeningen
  • 41 mg-59 mg / dL: gevarenzone laag
  • 60 mg / dL of hoger: optimale waarde

LDL-cholesterolniveau (slechte cholesterol)
  • minder dan 100 mg / dL: optimale waarde
  • 100-129mg / dL: dichtbij optimaal / boven optimaal
  • 130-159 mg / dL: gevarenzone hoog
  • 160-189 mg / dL: hoog
  • 190 mg / dL en hoger: heel hoog

Totaal cholesterolniveau
  • 200 mg / dL: optimaal
  • 200-239 mg / dL: gevarenzone hoog
  • 240 mg / dL en hoger: te hoog

Diagnostisch criterium bij kinderen

LDL-cholesterolniveau
  • minder dan 110 mg / dL: optimaal
  • 110-129 mg / dL: gevarenzone hoog
  • 130 mg / dL: te hoog

Totaal cholesterolniveau
  • minder dan 170 mg / dL: optimaal
  • 200-199 / dL: gevarenzone hoog
  • 200 mg / dL: te hoog

Een bloedonderzoek is vereist voor het meten van de cholesterolwaarde / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is vereist voor het meten van de cholesterolwaarde / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Bloedonderzoek

Een bloedtest meet de cholesterolwaarden in het bloed, inclusief het LDL-niveau. Dit bloedonderzoek voert de arts uit op basis van de leeftijd, de risicofactoren en de familiegeschiedenis van de patiënt. Doorgaans is het aanbevolen om het bloedonderzoek voor het eerst uit te voeren bij kinderen tussen de negen en elf jaar uit. Daarna is om de vijf jaar een nieuw onderzoek nodig, tenzij een familiegeschiedenis van een hoog cholesterolgehalte in het bloed aanwezig is of familieleden reeds een hartaanval of beroerte gehad hebben. Bij deze risicofactoren is bij kinderen om de twee jaar een nieuw onderzoek vereist. Jongvolwassenen vanaf twintigjarige leeftijd hebben ook om de vijf jaar een nieuw onderzoek nodig. Mannen van 45 tot 65 jaar en vrouwen in de leeftijd van 55 tot 65 jaar hebben voorts elk jaar of om de twee jaar een bloedonderzoek nodig.

Behandeling voor te hoog cholesterolniveau

Het LDL-cholesterolgehalte verlagen is mogelijk via een gezonde levensstijl, medicatie en een aferese.

Gezonde levensstijl

Alcoholinname beperken
Te veel alcohol in het lichaam verhoogt het cholesterolgehalte en de niveaus van triglyceriden (een soort vet in het bloed). Daarom beperken mensen best de inname van alcohol.

Een hartgezonde maaltijd is nodig / Bron: Jill111, PixabayEen hartgezonde maaltijd is nodig / Bron: Jill111, Pixabay
Hartgezond eten
Een hartgezonde voeding beperkt de hoeveelheid verzadigde vetten, transvetten en zout. Een voedingsdeskundige helpt bij het opstellen van een goed voedingsplan. Kaas, vet vlees en zuiveldesserts zijn meestal uit den boze. Goede voedingsmiddelen zijn mager vlees; schaal- en schelpdieren; vetvrije of magere melk, kaas en yoghurt; volkoren; en fruit en groenten, olijfolie, noten en havermout.

Gewichtscontrole
Als de patiënt te zwaar is, is het nodig om af te vallen zodat ook het LDL-cholesterolgehalte verlaagt.

Fysieke activiteit
Regelmatige lichaamsbeweging (minimaal dertig minuten per dag) is nodig.

Stoppen met roken
Roken beschadigt de bloedvaten, versnelt de verharding van de bloedvaten en verhoogt het risico op hartaandoeningen aanzienlijk. Het is dan ook aangewezen om de stoppen met roken.

Medicatie

Meestal is het wijzigen van de levensstijl alleen niet voldoende om de cholesterolwaarde te verlagen. Diverse cholesterolverlagende geneesmiddelen zijn beschikbaar, waaronder statines. De medicijnen werken op verschillende manieren en hebben mogelijk verschillende bijwerkingen. De arts bepaalt welke medicatie het meest geschikt is voor de patiënt en enkel hij zet indien nodig andere geneesmiddelen in. Naast de medicatie is een gezonde levensstijl nodig.

Aferese

Sommige patiënten met familiale hypercholesterolemie krijgen een lipoproteïne-aferese behandeling. Hierbij gebruikt de arts een filtertoestel om LDL-cholesterol uit het bloed te verwijderen. Vervolgens geeft het apparaat de rest van het bloed terug aan de patiënt.

Oppassen met supplementen bij te hoog cholesterolgehalte

Op de markt zijn supplementen verkrijgbaar waarvan de verdelers vermelden dat ze het cholesterolgehalte verlagen, zoals bijvoorbeeld rode gistrijst, lijnzaad en knoflook. Een wetenschappelijk bewezen werkzaam supplement is anno februari 2018 niet gevonden. Daarnaast veroorzaken supplementen soms bijwerkingen en interacties met medicijnen. Het is bijgevolg belangrijk om de arts te contacteren alvorens te starten met het gebruik van supplementen.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Vrouw en voeding: een te hoog cholesterolgehalteVrouw en voeding: een te hoog cholesterolgehalteKan een vrouw met een te hoog cholesterolgehalte dmv gezonde voeding het cholesterolgehalte verlagen? Wat kunnen de oorz…
Wat doet cholesterol met je lichaam?Wat doet cholesterol met je lichaam?Wat moet je allemaal weten van je cholesterol in je lichaam? Hoe vaak moet je het laten checken? Wat zijn de symptomen?…
Hoe gevaarlijk is een hoog cholesterolgehalte?Hoe gevaarlijk is een hoog cholesterolgehalte?Het risico van een hoog cholesterolgehalte is in de media, op gezondheidsfora en in de kennissenkring, dagelijks onderwe…
Cholesterol hoe zit dat?Cholesterol hoe zit dat?Tegenwoordig hoor je veel over cholesterol.1 op de 3 mensen heeft een te hoog cholesterolgehalte. Er is regelmatig recla…
Wat is cholesterol?Wat is cholesterol?Iedereen heeft weleens van het begrip ‘cholesterol’ gehoord. Het is een onmisbare stof in ons lichaam. Het is nodig voor…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 15 februari 2018:
  • Cholesterol diagnose bij te hoge waarden, https://www.optimalegezondheid.com/cholesterol/diagnose-hoge-cholesterol/
  • Cholesterol levels by age: Differences and recommendations, https://www.medicalnewstoday.com/articles/315900.php
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • HDL (Good) vs. LDL (Bad) Cholesterol Meaning, Ratios, and Ranges, https://www.emedicinehealth.com/hdl_good_vs_ldl_bad_cholesterol/article_em.htm
  • HDL (Good), LDL (Bad) Cholesterol and Triglycerides, http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Cholesterol/HDLLDLTriglycerides/HDL-Good-LDL-Bad-Cholesterol-and-Triglycerides_UCM_305561_Article.jsp#.WoWaPajiZR1
  • How to Lower Cholesterol, https://medlineplus.gov/howtolowercholesterol.html
  • Knowing Your Risk: High Cholesterol, https://www.cdc.gov/cholesterol/risk_factors.htm
  • LDL and HDL Cholesterol: "Bad" and "Good" Cholesterol, https://www.cdc.gov/cholesterol/ldl_hdl.htm
  • LDL: The "Bad" Cholesterol, https://medlineplus.gov/ldlthebadcholesterol.html
  • LDL: The 'Bad' Cholesterol, https://www.webmd.com/heart-disease/ldl-cholesterol-the-bad-cholesterol#1 en https://www.webmd.com/heart-disease/ldl-cholesterol-the-bad-cholesterol#2
  • Preventing High Cholesterol, https://www.cdc.gov/cholesterol/prevention.htm
  • Afbeelding bron 1: Freestocks.org, Pexels
  • Afbeelding bron 2: Tobyotter, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Cholesterol: LDL (slechte) en HDL (goede) cholesterolwaarden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 21-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Overgewicht
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!