Hyperreflexie: oorzaken en symptomen van verhoogde reflexen

Hyperreflexie: oorzaken en symptomen van verhoogde reflexen Hyperreflexie wordt gedefinieerd als overactieve, overgevoelige c.q. verhoogde reflexen. Voorbeelden hiervan zijn onder meer spiertrekkingen of spastische tendensen. De meest voorkomende oorzaak van hyperreflexie is ruggenmergletsel. Standaardprikkels zoals het vullen van de blaas kunnen overmatige reacties van het zenuwstelsel veroorzaken. Hiervan is de oorzaak anno 2020 bekend. Maar hyperreflexie kan ook ontstaan door vele andere oorzaken, waaronder bijwerkingen van medicijnen, hyperthyreoïdie (een te snel werkende schildklier), verstoorde elektrolytenbalans, serotoninesyndroom (bijwerking van medicijnen met een serotonerge werking), ernstig hersentrauma, multiple sclerose (MS), het syndroom van Reye (dat schade aan verscheidene organen kan veroorzaken) en pre-eclampsie of zwangerschapsvergiftiging.

Wat is hyperreflexie?

Hyperreflexie wordt gedefinieerd als hyperactieve of overgevoelige reflexen. Het gaat hierbij om verhoogde reflexen, dus sterkere reactie op prikkels dan normaal. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om spasmodische of spastische pezen, die indicatief zijn voor de ziekte in het bovenste motorische neuron (welke zorgt voor de door de wil oplegde beweging en de houding van het lichaam), of de afname of het verlies van controle die normaal wordt uitgeoefend door de hogere hersencentra op de lagere zenuwen; deze afname staat bekend als 'disinhibitie', waarbij de remmende werking van bepaalde zenuwen weggevallen als gevolg waarvan impulsen een groter effect hebben.

Oorzaken van hyperreflexie

Ruggenmergletsel

De meest voorkomende oorzaak van hyperreflexie is ruggenmergletsel (dwarslaesie), waarbij het ruggenmerg is beschadigd door een externe oorzaak (door bijvoorbeeld een ongeval) of als gevolg van een aandoening of ziekte.

Verschillende andere oorzaken

Een standaard stimulus zoals het vullen van de blaas kan ook overmatige reacties van het zenuwstelsel veroorzaken. De reden voor een dergelijke oorzaak zijn anno 2020 nog onbekend. Hyperreflexie kan zich echter ook ontwikkelen door vele andere oorzaken, waaronder:

Autonome zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel (vegetatieve zenuwstelsel) is een onvrijwillig deel van het zenuwstelsel. Dit betekent dat je daar geen controle over hebt. Het autonome zenuwstelsel neemt deel aan het handhaven van bloeddruk, hartslag, ademhaling, spijsvertering, metabolisme en zelfs seksuele respons. Het autonome zenuwstelsel wordt onderverdeeld in twee hoofdonderdelen: het sympathische zenuwstelsel en het parasympathische zenuwstelsel. Beide werken in tegengestelde richting en balanceren daarom elkaars functies.

In het geval van hyperreflexie waarbij er een laesie is boven de zesde borstwervel of thoracale wervel (Th6), wordt de communicatie tussen de twee autonome systemen onderbroken. Daarom wordt de stimulatie van de ene niet 'tegengewerkt' door de andere, maar de toestand verslechtert daarentegen. Communicatie vanaf de onderkant van het letsel kan de hersenen niet bereiken. Dit kan leiden tot hyperreflexie.

Triggers

De meeste triggers die hyperreflexie veroorzaken, zijn echter niet de oorzaak van ruggenmergletsel. Hierbij kan het gaan om irritatie van de blaas, opgezwollen blaas, urineweginfectie, urineretentie, drukpijn, ingegroeide teennagel, obstipatie, aambeien, strakke kleding, menstruatiekrampen, eierstokcyste, botbreuken, enz.

Typen of soorten

Verhoogde kniepeesreflex

Dit heeft betrekking tot de knieschijf. De kniepeesreflex wordt ook wel de patellaire reflex genoemd. De kniepeesreflex kan verhoogd aanwezig zijn, dit wil zeggen dat de reflex er ook is wanneer deze normaal gesproken niet op hoort te treden. Als gevolg van schade aan de zenuwcellen kan de kniepeesreflex verlaagd of juist verhoogd zijn.

Verhoogde achillespeesreflex

In dit geval is achillespeesreflex of enkelreflex verhoogd en dit wordt onderzocht door met de reflexhamer (met een rubberen kopje) op de achillespees te kloppen, terwijl de voet in lichte dorsiflexie wordt gebracht.

Symptomen van verhoogde reflexen

De symptomen van hyperreflexie hagen af van de oorzaak. Mogelijke symptomen zijn de volgende:

Behandeling van hyperreflexie

De behandeling is afhankelijk van de diagnose van de specifieke pathologie die dit symptoom veroorzaakt. Als hyperreflexie wordt veroorzaakt door het gebruik van stimulerende middelen of een andere substantie, dan kan het stoppen met dit midden ervoor zorgen dat de klachten verdwijnen.

Behandeling van hyperreflexie kan verder onder meer bestaan uit:
  • bloeddruk onder controle brengen
  • het verwijderen van strakke kleding
  • als de blaas opgezwollen is, wordt deze met behulp van een katheter afgetapt
  • het behandelen van obstipatie

Bij ruggenmergletsel wordt je zo snel mogelijk naar het ziekenhuis gebracht voor onderzoek en behandeling.
© 2019 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel.
Gerelateerde artikelen
Zwangerschapsvergiftiging: symptomen, oorzaken & behandelingZwangerschapsvergiftiging: symptomen, oorzaken & behandelingZwangerschapsvergiftiging of pre-eclampsie is een ernstige zwangerschapscomplicatie die gekenmerkt wordt door een combin…
Hyperaldosteronisme: Verhoogde vrijgave van aldosteronHyperaldosteronisme: Verhoogde vrijgave van aldosteronHyperaldosteronisme (syndroom van Conn of ziekte van Conn) is een aandoening waarbij één of twee bijnieren te veel van h…
Asparagine synthetasedeficiëntie: Ernstige aandoeningAsparagine synthetasedeficiëntie: Ernstige aandoeningAsparagine synthetasedeficiëntie is een neurometabolische aandoening die zich kenmerkt door onder andere een aangeboren…

Aorta-angiografie: Onderzoek van bloedvaten van aortaAorta-angiografie: Onderzoek van bloedvaten van aortaDe aorta is de belangrijkste slagader in het lichaam. De grote lichaamsslagader begint in het linkerventrikel van het ha…
Beenmergtransplantatie (stamceltransplantatie): De procedureBeenmergtransplantatie (stamceltransplantatie): De procedureBeenmerg is het zachte, sponsachtige weefsel in de botten. Het beenmerg produceert bloedstamcellen. Stamcellen zijn onri…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tatyana Vyc/Shutterstock.com
  • https://hulpgids.nl/informatie/medicijnen/serotoninesyndroom/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Hyperreflexia
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Motorische_zenuwcel
  • https://scopeheal.com/hyperreflexia/
  • https://www.encyclo.nl/begrip/disinhibitie
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Achillespeesreflex
  • https://www.oim.nl/lichaamsdelen/rug-nek/ruggenmergletsel
  • Afbeelding bron 1: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Martin Sulman
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 06-01-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief en worden artikelen grotendeels niet meer geactualiseerd, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel. De mogelijkheid om te reageren is tevens uitgeschakeld.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!