Hersenvlies- en hersenontsteking

De bacteriële meningitis, in de volksmond beter bekendonder de term nekkramp, is een ziektebeeld dat zo nu en dan in (beperkte) epidemieën de kop opsteekt. Vaak gaat het in die gevallen ook gepaard met een of meer ziekten met dodelijke afloop.Ondanks de antibiotica is de meningitis nog altijd een gevaarlijke ziekte. De meest voorkomende verwekker is de meningokok, de Haemophilus influenzae en de Streptococcus pneumoniae komen echter ook relatief frequent voor.

Hersenvlies- of hersenontsteking

De bacteriële meningitis, in de volksmond beter bekendonder de term nekkramp, is een ziektebeeld dat zo nu en dan in (beperkte) epidemieën de kop opsteekt. Vaak gaat het in die gevallen ook gepaard met een of meer ziekten met dodelijke afloop.
Ondanks de antibiotica is de meningitis nog altijd een gevaarlijke ziekte. De meest voorkomende verwekker is de meningokok, de Haemophilus influenzae en de Streptococcus pneumoniae komen echter ook relatief frequent voor.

Het klinisch beeld verschilt niet veel en bij de bespreking van het ziektebeeld wordt daarom uitgegaan van een besmetting met de meningokok. De meest voorkomende verwekker van nekkramp is Neisseria meningitidis.

BacterieVóórkomen
Neisseria meninitidis 39%
Haemophilus influenzae 25%
Streptococcus pneumoniae 18%
E.coli 3%
Streptococcus Agalactiae 3%
Overige 12%

Symptomen
De incubatietijd is kort, meestal slechts enkele dagen.
De ziekte begint acuut met hoofdpijn, koorts, misselijkheid en braken. Daarnaast zijn er soms convulsies (spierschokken) aanwezig en is het bewustzijn gestoord. Druk op hersenzenuwen kan aanleiding geven tot tijdelijke of blijvende uitvalsverschijnselen. Het meest bekende verschijnsel bij meningitis is de nekkramp.
Door een prikkeling vanuit de hersenen treedt er een kramptoestand op van de nekspieren waardoor het hoofd in een achterovergebogen stand staat.
Soms verloopt het ziektebeeld veel minder acuut en duurt het enige dagen voordat zich wat duidelijker verschijnselen van een meningitis ontwikkelen.
Liquor cerebrospinalis-onderzoek (onderzoek van het hersenvocht) levert een duidelijk bewijs voor het bestaan van een infectie.

Behandeling
Door toedienen van penicilline verdwijnen de symptomen vrij snel. Indien hiermee optijd wordt begonnen geneest de ziekte meestal zonder restverschijnselen.

Complicaties
Een meningokokkensepsis (zich uitend met koorts, sufheid, algehele malaise en bloedinkjes in de huid; al dan niet met shockverschijnelen) is een ernstige, soms dodelijke complicatie.
Het wordt ook wel het syndrooom van Waterhouse-Friderichsen genoemd. Bij een vermoeden op het bestaan van deze complicatie moet snel een behandeling worden ingsteld die in eerste instantie gericht is op infectie- en shockbestrijding en toediening van corticosteroïden.
Hydrocephalus (waterhoofd), doofheid en 'achterlijkheid' zijn complicaties die vooral kunnen optreden bij jonge kinderen. Otitis media acuta (infectie van het middenoor), artropathieën (gewrichtsaandoening) en een purulente arthritis (bacteriële gewrichtsontsteking) zijn eveneens in het verloop van dit ziektebeeld beschreven.

Preventie
Vaccinatie tegen groep-A-meningokokken en groep-C-meningokokken is inmiddels mogelijk. Vaccinatie tegen groep-C-meningokokken is gezien de ernst van het ziektebeeld opgenomen in het rijksvaccinatieprogramma. De meningokokkenmeningitis komt het meest voor bij kinderen van 0-4 jaar, bij wie de natuurlijke weerstand veel zwakker is dan bij volwassenen.
© 2007 - 2021 Hbov, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Neisseria MenigitidesDe Neisseria Menigitides bacterie is de veroorzaker van menigitis, ook wel bekend als hersenvliesontsteking of nekkramp.…
Bacteriële meningitis (hersenvliesontsteking)Bacteriële meningitis, in de volksmond ook bacteriële hersenvliesontsteking, is een aandoening waarbij de hersenvliezen…
Hersenontsteking, oorzaak en symptomenHersenontsteking, oorzaak en symptomenEen hersenontsteking moet niet verward worden met een hersenvliesontsteking. Een hersenontsteking betreft het hersenweef…
Symptomen hersenvliesontstekingSymptomen hersenvliesontstekingHet is erg belangrijk om de symptomen van hersenvliesontsteking vroegtijdig te herkennen. Vanwege de nabijheid van de he…

Roodvonk (scarlatina) en angina tonsillarisBeide ziektebeelden worden veroorzaakt door de Streptococcus pyogenes, ook wel bekend onder de naam hemolytische strepto…
Longkanker (mesothelioma)Longkanker, in het Engels mesothelioma genoemd, kan een gevolg zijn van blootstelling aan asbest. Wat is asbest precies,…
Hbov (18 artikelen)
Gepubliceerd: 21-01-2007
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.