De blaas katheter en urine

Een katheter is een soepele, holle slang waardoor urine uit de blaas kan aflopen. De katheter wordt vaak na operaties aangebracht. De katheter blijft vastzitten in de blaas door een klein ballonnetje dat wordt opgeblazen binnenin de blaas.

Blaaskatheter

Een mens kan zo'n 2 liter urine per dag produceren. 's Nachts is dit minder dan overdag. Dit heeft twee redenen. 1 's nachts schakelt het lichaam over op een ander soort zenuw stelsel, 2 we drinken minder. Er wordt voor een blaaskatheter gekozen in gevallen dat mensen klachten ondervinden met plassen, niet mogen plassen, na een beschadiging van de urinewegen, of een operatie. Een andere optie kan het aanbrengen van een urinestoma zijn.

Klachten die er toe kunnen leiden dat er gebruik gemaakt wordt van een katheter

Strangurie

Hierbij is er sprake van hevige pijn bij het plassen, vooral in de abdomen. Het plassen kan een branderig gevoel geven en als tijdelijke oplossing kan er dan voor worden gekozen een katheter aan te brengen.

Nycturie

Betekent letterlijk "nachtplassen". Het komt voort uit het niet onder controle hebben van de blaas als gevolg van zwangerschap, hartfalen of prostaatkanker. Bij het verschijnsel moeten mensen 's nachts opstaan op te plassen, omdat ze dan de controle over de bekkenbodemspier en de sluitspier rondom de blaas verliezen. Een oplossing kan, afhankelijk van de ernst van het geval een katheter zijn. Dit is echter niet vaak het geval.

Soorten katheters

Een katheter is een soepele, holle slang waardoor urine uit de blaas kan aflopen. De katheter blijft vastzitten in de blaas door een klein ballonnetje dat wordt opgeblazen binnenin de blaas. Via de katheter kan de urine aflopen uit de blaas.

Er zijn twee mogelijkheden voor het opvangen van de urine:

  • De urine kan continu in een been- of bedzak aflopen (de katheter staat dan ”open”).
  • De katheter kan echter ook “afgestopt” worden. Dan blijft de urine in de blaas totdat u aandrang krijgt en u doet het stopje eraf zodat de Blaaskatheter.pdf leeg kan lopen. De katheter moet minimaal om de drie uur open worden gezet.

De katheter kan op twee manieren in de blaas worden geplaatst:
Supra-pubische katheter
Deze supra- pubische katheter, kortweg spc genoemd, wordt door een arts in de onderbuik geprikt, rechtstreeks in de blaas, net boven het schaambeen. Meestal is het een tijdelijke oplossing.

Trans-uretrale katheter
De trans-uretrale katheter, kortweg tuc, wordt ingebracht door een arts of verpleegkundige. De katheter gaat door de plasbuis, ook wel uretra genoemd, naar de blaas.

Verwijderen of niet?

De blaaskatheter is een belangrijke risicofactor voor urineweginfecties. In 80% van de urineweginfecties bij in een ziekenhuis opgenomen patiënten is er een verband met een blaaskatheter, bij 5 tot 10% is er een andere ingreep in het urogenitale gebied. Het risico op een infectie is 5% per katheterdag bij het gebruik van een gesloten drainagesysteem. Dus als de katheter maar lang genoeg in situ is, krijgen uiteindelijk alle patiënten een bacteriurie.

Spoelen van de blaas met een desinfectans heeft geen zin want het voorkomt niet het ontstaan van bacteriurie en sympomatische infecties. Intermitterend spoelen met desinfecterende vloeistoffen beperkt niet het aantal urineweginfecties, maar selecteert wel resistente bacteriën. Bij kortdurende intermitterende katheterisatie kan met spoelen van de blaas met povidonjodium wel de kans op bacteriurie worden verminderd. Evenzo kan gedurende enige dagen spoelen met chloorhexidine 1:1000 na een prostatectomie het aantal urineweginfecties beperken. Vaak zal de eventueel aanwezige bacteriurie spontaan verdwijnen na het verwijderen van de katheter. Verwijderen van de katheter is niet noodzakelijk als er genoeg voorzorgsmaatregelen worden getroffen. Deze voorzorgsmaatregelen worden vooral getroffen bij mensen die een langdurige blaaskatheter hebben. De voorzorgsmaatregelen betreft vooral de verzorging en reiniging van de katheter.

‘Gewassen plas’

Urine uitstrijkjes worden vooral gedaan met ‘gewassen plas’.

Dit houdt het volgende in:

‘Laat een beetje urine in het toilet lopen en dan een beetje in een steriel maatbekertje, bij voorkeur met een schenktuit. Doe de rest in het toilet en giet de opgevangen urine in het potje met schroefdeksel. Dit heet een ‘gewassen plas’. Als bovenstaande in een ziekenhuis gebeurt, zal urine direct microscopisch worden onderzocht; thuis moet u het potje in de koelkast bewaren tot u het voor onderzoek wegbrengt’.

U bent patiënt

Goede voorlichting is altijd een must. Zorg er daarom altijd voor dat u goede voorlichting krijgt van uw arts. Het gebruik van een katheter kan leiden tot urineweginfecties. Wanneer u een infectie vermoedt dient u contact op te nemen met uw arts.
© 2006 - 2021 Heidweiller, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
De blaasontstekingEen blaasontsteking of wel cystitis, is een infectie van de urineweg. Dit geeft vooral bij vrouwen een vervelende pijn b…
BlaaskatheterisatieOnder blaaskatheterisatie wordt verstaan: het inbrengen van een flexibele buis (de katheter) in de blaas, zodat de urine…
Observatiepunten en complicaties bij katheterisatieObservatiepunten en complicaties bij katheterisatieNatuurlijk zijn er ook diverse aandachtspunten, observatiepunten en complicaties die kunnen optreden bij een blaaskathet…
Wat een blaasontsteking isWat een blaasontsteking isVeel vrouwen en enkele mannen hebben wel eens een blaasontsteking gehad. Maar wat is nu eigenlijk een blaasontsteking? E…

Hartfalen, oorzaken en gevolgenIeder jaar sterft ongeveer 4% van de Nederlanders aan de gevolgen van hartfalen. Hieronder vallen meer mannen (62%) dan…
Urine en plassen: aandoeningen, klachten en uiterlijkNormaal produceert een persoon ongeveer 2 liter urine per dag. Dit gebeurt vooral overdag, ’s nachts wordt weinig geplas…
Reacties

H. J. Leeninga, 11-09-2010
Ik heb last van spontane urineverlies.Bij onderzoek door de uroloog bleek dat mijn blaas ondanks spontaan urineverlies, nog volledig gevuld was met urine.Dit veroorzaakte echter geen enkele pijn in mijn buik, ondanks hard drukken op mijn buik. De uroloog heeft toen een katheter geplaatst, deze is na zes weken verwisseld, na weer zes weken is deze wederom verwisseld.Nu moest ik echter de dagzak afkoppelen, en om de drie uur dmv het kraantje
aftappen.Hierdoor kreeg ik echter wel veel aandrang om te plassen maar er kwam niets door de plasbuis naar buiten.
Voor deze behandeling moest ik echter altijd gaan zitten, omdat er altijd uit beide uitgangen ontlasting kwam.
Na het plaatsen van de katheter was de grote ontlasting weer een keer per dag. Na het afsluiten van de dagzak
kwam na drie uur afsluiting ook de behoefte weer boven om de grote behoefte te doen, wat per twee keer aandrang ook gebeurde. Gaarne hierop Uw reactie.
Hg, Harm Leeninga Reactie infoteur, 16-03-2011
Ik ben geen arts, dit artikel heb ik op basis van literatuur onderzoek geschreven voor mijn opleiding als life scientist. Ik beschik slechts over basis kennis.

Gerdie, 02-09-2008
Indien er sprake is van een UWI bij een patient met een verblijfscatheter, is het dan zinvol danwel aan te bevelen om de catheter te vervangen voor een schone en dan te starten met de Anti bioticum kuur? Reactie infoteur, 16-03-2011
Ik ben geen arts, dit artikel heb ik op basis van literatuur onderzoek geschreven voor mijn opleiding als life scientist. Ik beschik slechts over basis kennis.

H. Smits, 30-08-2008
Mag je zwemmen met een trans-uretrale katheter met een stopje? Reactie infoteur, 16-03-2011
Ik ben geen arts, dit artikel heb ik op basis van literatuur onderzoek geschreven voor mijn opleiding als life scientist. Ik beschik slechts over basis kennis.

C. G. Bosman, 01-02-2008
Kunt u mij al iets vertellen over de "wegwerp" catheter? Reactie infoteur, 14-02-2008
Geachte heer Bosman,

Hartelijk dank voor uw reactie.
De wegwerp katheter is iets wat ik zelf nog niet ben tegen gekomen.
Wat ik er wel van weet is dat de katheter met glijmiddel bewerkt is, zodat deze gemakkelijker kan worden aangebracht in de urine gang. Dit is, bijna vanzelf sprekend makkelijker voor mannen dan voor vrouwen.
Het voordeel van de wegwerp katheter is dat u deze ook zelf aan kunt brengen, wat het risico op infecties doet afnemen.
Dit komt, omdat u tegen de bacteriën die op uw huid groeien, de zogenaamde commensalen, een betere afweer hebt dan bacteriën die via een arts of verplegend personeel mee komen.
Ik hoop na het afronden van mijn scriptie binnenkort wat meer tijd te hebben en wat meer over deze katheter soort op de site te kunnen vermelden.

Groeten,

Frank Heidweiller

Heidweiller (5 artikelen)
Laatste update: 21-04-2011
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.