Koorts: lichaamstemperatuur en koorts-symptomen

Koorts: lichaamstemperatuur en koorts-symptomen De gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tussen 35,5°C en 37,8°C en varieert in de loop van de dag. Bedraagt de lichaamstemperatuur 38 graden of meer, dan heeft de persoon koorts. Ook een aantal andere typische symptomen kunnen wijzen op koorts. Denk dan bijvoorbeeld aan hevig zweten of een sterk dorstgevoel. Koorts is eigenlijk geen ziekte maar een natuurlijke reactie van het lichaam op een infectie. Toch moet men een te hoge lichaamstemperatuur bewaken en eventueel behandelen.

Waardoor schommelt de lichaamstemperatuur?

Bij de mens bedraagt de lichaamstemperatuur rectaal gemeten ongeveer 37°C. Deze temperatuur vertoont echter een aantal schommelingen. De lichaamstemperatuur is 's ochtends het laagste en in het begin van de avond het hoogste. Het verschil tussen de lagere ochtendtemperatuur en de hogere avondtemperatuur is gewoonlijk niet meer dan 1°C maar soms kan het verschil wel 2°C bedragen. Ook bij lichaamsinspanning (zware arbeid, sporten) neemt de lichaamstemperatuur toe: hoe zwaarder de inspanning, hoe hoger de lichaamstemperatuur.

Koorts meten op een juiste manier

De lichaamstemperatuur kan op verschillende manieren worden bepaald. De manier en de plek van de meting kunnen het meetresultaat een weinig beïnvloeden:

  • koortsmeting in de anus (rectaal). Dit is de meest nauwkeurige manier om koorts te meten;
  • Meting onder de tong (sublinguaal). Ook onder de tong geeft de koortsthermometer een zeer nauwkeurig resultaat. De lippen moeten tijdens de meting gesloten blijven. De patiënt mag vóór de meting niets warms of kouds hebben gegeten. Dat kan het resultaat vertekenen. Een meting onder de tong resulteert in een 0,3 graad lagere waarde dan een rectale meting;
  • koorts in het oor meten. Deze meting is vooral handig bij kinderen omdat het snel en gemakkelijk is. Hiervoor wordt een sonde in de gehoorgang ingebracht. De meting wordt uitgevoerd door infraroodgolven;
  • koorts meten onder de oksel (oksel): hoewel dit de meest gebruikelijke methode is om de temperatuur te bepalen, is het ook de meest onnauwkeurige. De vastgestelde waarde kan tot 0,5 graad onder de werkelijke lichaamstemperatuur liggen;
  • koortsmeting bij het voorhoofd. De temperatuur op het voorhoofd wordt gemeten met infraroodstralen. Ook hierbij kunnen echter foutieve metingen optreden.

Hoe wordt de lichaamstemperatuur constant op 37°C gehouden?

Midden in de hersenen bevindt zich een gebied hypothalamus genoemd, dat de lichaamstemperatuur regelt. Je zou het kunnen vergelijken met de kamerthermostaat van de centrale verwarming.

Wordt de lichaamstemperatuur te laag, dan zal de hypothalamus ervoor zorgen dat het lichaam warmte probeert vast te houden door minder warmte aan de omgeving af te staan. Tegelijkertijd wordt er warmte geproduceerd door het rillen van de spieren. Stijgt de lichaamstemperatuur weer tot normale waarden, dan is deze extra warmteproductie niet meer nodig en zal het rillen ophouden.

Is de lichaamstemperatuur te hoog, dan zal onder de invloed van de hypothalamus het lichaam proberen warmte kwijt te raken, hetgeen onder meer geschiedt door overmatig transpireren en een verhoogde doorbloeding van de ledematen.

Wat is koorts?

Koorts kan worden beschouwd als een verhoging van de lichaamstemperatuur die de bovengenoemde temperatuurschommelingen te boven gaat. Daarbij wordt de thermostaat van ons lichaam, de hypothalamus, op een hogere temperatuur gezet (bijvoorbeeld op 39°C), waardoor het vasthouden van de warmte en de warmteproductie van ons lichaam door spierrillingen pas ophoudt als die hogere temperatuur bereikt is.

Koorts-symptomen

Wijst de thermometer een lichaamstemperatuur van 38 graden of meer aan, dan heeft de persoon koorts. Ook de volgende symptomen spreken gewoonlijk voor koorts:
  • sterk dorstgevoel;
  • hevig zweten;
  • een droge, zeer warme huid en glanzende ogen;
  • een beslagen tong;
  • rillingen;
  • gebrek aan eetlust;
  • versnelde ademhaling.

Hoe ontstaat koorts?

De meest voorkomende oorzaak van koorts is een infectie door micro-organismen zoals virussen of bacteriën. Deze micro-organismen verspreiden zich tijdens een infectie in het lichaam en komen zo in contact met witte bloedcellen. Die witte bloedcellen zijn onderdeel van het menselijk afweersysteem en hebben onder andere als taak de micro-organismen te vernietigen. Tijdens dit proces komen er stoffen vrij die via het bloed de hersenen bereiken en daar de hypothalamus ontregelen.

Naast infecties is de lichaamstemperatuur echter ook vaak verhoogd bij een aantal aandoeningen waarbij het afweersysteem van ons lichaam ontregeld kan raken. Tot die aandoeningen behoren onder andere bindweefselziekten zoals chronische gewrichtsreuma, SLE en Systemische Sclerose. Aangezien bindweefselaandoeningen chronisch zijn, zal de hypothalamus dan ook constant voor een wat hogere lichaamstemperatuur zorgen.

Moet koorts altijd behandeld worden?

Koorts remt men doorgaans af door het nemen van pijnstillers. Het is echter niet altijd noodzakelijk om koorts met dergelijke pijnstillers te bestrijden. Bij een griep bijvoorbeeld zal de koorts na enkele dagen spontaan verdwijnen.

Bij ernstige infecties veroorzaakt door bacteriën zullen pijnstillers slechts korte tijd de lichaamstemperatuur doen dalen. Wanneer die zijn uitgewerkt, zal er opnieuw koorts ontstaan, tenzij de oorzaak van de koorts, de bacteriële infectie, wordt behandeld met antibiotica.

Wanneer koorts verlagen

In de geneeskunde zijn er geen duidelijke richtlijnen vanaf welk moment koorts gevaarlijk is en moet worden verlaagd. In het algemeen acht men verlaging gewenst:
  • als de temperatuur boven 40 graden stijgt;
  • ook als de koorts weliswaar lager is, maar langere tijd aanhoudt;
  • of als de koorts zorgt voor een aanzienlijke verzwakking van het lichaam.

Wilt je meer weten over lichaamstemperatuur en koorts dan bent je op de website van Gezondheidsplein.nl aan het juiste adres. Die site heeft zich in de afgelopen jaren bewezen als een vindplek van begrijpelijke en betrouwbare medische informatie.
© 2011 - 2020 Serkozy, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Heb ik verhoging of koorts?Heb ik verhoging of koorts?Het is vaak in de herfst en winter van het jaar. Veel mensen voelen zich ziek, zwak en misselijk en een sommige mensen k…
Gezondheid: KoortsGezondheid: KoortsSoms kunnen mensen nogal spastisch doen als het gaat om het hebben van “koorts”. Maar koorts is een heel normale reactie…
Koorts bij kind en babyKoorts bij kind en babyAls baby's of (kleine) kinderen ziek zijn is het soms lastig om te bepalen wat er aan de hand is en wat je er aan kunt d…
Koorts, wat is de functie en hoe kunt u het verlichten?Een gewone lichaamstemperatuur ligt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Als u zich ziek voelt kunt u vaak koorts hebben en ko…

Hoofdpijn en koorts: wanneer de huisarts inschakelen?Hoofdpijn en koorts: wanneer de huisarts inschakelen?Wie hoofdpijn en koorts heeft, heeft meestal een griep opgelopen waarbij doorgaans normale pijnstillers helpen. Maar als…
Verschijnselen van AIDSVerschijnselen van AIDSAIDS en de verschijnselen: AIDS wordt veroorzaakt door het HIV virus. AIDS is niet te genezen en verloopt dodelijk. Tuss…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Koorts: lichaamstemperatuur en koorts-symptomen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Diny, 02-03-2018 11:10 #4
Heb soort buikgriep gehad 1.5 week geleden, nu zo slap als een vaatdoek (79 jr) en verhoging komt en gaat. is dat “ normaal”?
dank u

Rene D., 30-11-2016 17:17 #3
Ik heb na een ernstige griepinfectie (jaren geleden) nu al jaren geen koorts meer bij griep of bacteriële infecties. Vroeger wel. Hoe kan dit? Ik ben 59 jaar.

Marijan, 16-11-2015 09:45 #2
Ik heb normaal altijd een lage temperatuur zo rond de 36 maar nu is m'n temperatuur al enige weken in de loop van de ochtend zo rond de 38 of hoger en daalt dan in de middag weer naar normaal. Iemand enig idee hoe dat komt? Ik ben een vrouw van 44, diabetes, en hartproblemen, maar dat ben ik al heel wat jaren en m'n hoge temperatuur in de ochtend pas sinds een paar weken.

Spike, 01-03-2014 23:21 #1
Mijn zoontje van 5mnd heeft een slecht werkende hypofyse maar zijn temperatuur was nooit eerder afwijkend. Vreemde is dat nu sinds 2,5 zijn temperatuur in de avond en nacht het laagst zijn gemiddeld 35.9 en in de ochtend het hoogst soms wel 37.7 maar gem. 37.4 Hoe is dat mogelijk? Meestal is het toch andersom?

Infoteur: Serkozy
Laatste update: 25-07-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!