Wat is een sporthart

Als je regelmatig en intensief aan duursport doet, bijvoorbeeld wielrennen of hardlopen, zal jouw hart zich geleidelijk aanpassen op deze inspanning. Je ontwikkelt dan langzaam maar zeker een sporthart, ook wel atletenhart genoemd. Is dat een positief of een negatief verschijnsel ?

Een normaal hart

Als je niet aan duursport doet, zal een gezond hart overdag zo’n 60 tot 80 slagen per minuut maken. Bij inspanning kan het oplopen naar 160 tot 180 slagen. Tijdens het slapen daalt dit tot 30 a 40 slagen.

Hoe ontstaat een sporthart

Als je aan duursport gaat doen vraag je een grotere inspanning van je hart en zal je hart gedurende de tijd dat je traint veel meer dan 100 slagen per minuten gaan maken. Je bent op dat moment niet alleen bezig met het trainen van (been)spieren en longen, maar automatisch ook van je hart, aangezien je hart in feite ook een spier is. Elke spier die regelmatig getraind wordt zal hierop reageren met groter(dikker) en daarmee sterker worden. Dat geldt dus ook voor je hartspier.

Welk voordeel heeft een sporthart

Een sporthart is daarom een natuurlijke aanpassing van het hart aan de omstandigheden. Als je een grote fysieke inspanning van je (been)spieren vaagt, hebben die spieren meer bloed nodig. Als je een slechts incidenteel, een enkele keer, een dergelijke inspanning doet, zal het hart hierop uitsluitend reageren met tijdelijk meer slagen per minuut. Maar als die inspanning regelmatig gebeurt, gaat het hart hierop tevens reageren door geleidelijk groter te worden. De capaciteit van het hart neemt daarmee toe, waardoor het hart per slag meer bloed gaat verplaatsen. (Meer zuurstofrijk bloed naar de spieren stuurt). Om meer bloed te kunnen verwerken wordt het hart dus groter. Bij hardlopers bestaat de capaciteitsaanpassing vooral uit een toename van de inhoud van de linkerkamer, waarbij de hartspier niet dikker wordt. Op die manier kan er meer bloed in de kamer komen en dus ook worden verpompt naar de bloedsomloop. Doordat het hart per slag meer bloed verpompt, hoort bij een sporthart automatisch ook een lagere hartslag in rust. Vaak minder dan 60 slagen per minuut.

De maximale hartslag tijdens inspanning stijgt niet door training. Die blijft namelijk dezelfde of daalt zelfs een beetje, maar wel het zogenaamde slagvolume per hartslag stijgt. Daardoor stijgt de maximale hartoutput als reactie op duurtraining. Dit is ook de reden waarom de VO2max stijgt bij duursporters. Een andere aanpassing van het lichaam is de toename van het totale volume bloed. De toename van het volume bloed helpt het lichaam voordeel te halen uit de hartvergroting. Het hart kan met meer bloed worden gevuld zodat er meer zuurstofrijk bloed (richting spieren) kan worden weggepompt.

In tegenstelling tot hardlopers, zou er bij wielrenners tevens een verdikking van de hartspier ontstaan waarschijnlijk vanwege de kracht die er tijdens het aanzetten met de armen wordt geleverd en de daarbij behorende toename in de bloeddruk. Bij `krachtsporters' is de situatie weer anders: de wand is verdikt maar het hart bevat een normale hoeveelheid bloed.

Rust roest

Wanneer een duursporter stopt met training neemt de grootte van het hart binnen vijftig dagen weer af tot normaal. Ook de hartslagfrequentie in rust gaat dan weer terug naar normale hogere waarden. Het is met het hart dus zoals met elke spier: zodra je hem minder intensief gebruikt, wordt hij minder groot en sterk.

Gezond of ongezond

In 1998 heeft Sportarts Babette Pluim een onderzoek gedaan waar ze op promoveerde. Uit dit onderzoek blijkt dat een sporthart geen grotere kans op hartstilstand heeft dan een normaal hart. Door de regelmatige jarenlange inspanning is het hart van sporters en in het bijzonder die van duur- en krachtsporters, aanzienlijk vergroot. Die vergroting kan 45 procent bedragen t.o.v. een normaal hart. Vooral de linker hartkamer van een sporthart is groter.

Topsporters hoeven niet bang te zijn voor de vergroting van hun hart. Het sporthart is niet de oorzaak van hartaanvallen bij topsporters en ex-topsporters'', meent Pluim. ,, Niet-sporters hebben tijdens zware inspanning een 56-voudig verhoogd risico op een plotse dood in vergelijking met een rustsituatie. Topsporters daarentegen lopen tijdens zware inspanning niet meer dan een vijf keer zo hoog risico.

Lees verder

• Invloed van seks op de sportieve prestatie