Zilverkaarswortel ook bij osteoporose

Zilverkaars, een slanke witbloeiende vaste plant, waarvan we sommige soorten zomaar in de tuincentra vinden, heeft zich de laatste tien jaar ontpopt tot een van de meest gebruikte medicinale planten voor hormonale klachten, vooral in de overgang heeft hij zijn werking wel bewezen. Het is een van de klassieke vrouwenkruiden uit de Indiaanse geneeskunde. De namen Black Snakeroot, Black Cohosh of zelfs Squawroot verwijzen naar zijn gebruik bij vrouwenkwalen en slangenbeten.

Osteoporose of beenderontkalking

Storingen in het hormoonhuishouding en de invloed ervan op de calciumstofwisseling worden tegenwoordig als een duidelijke oorzaak gezien van osteoporose. Sedert lang is bekend dat ethanolische extracten van Cimicifuga racemosa (L.) Nutt, het
vrijkomen van gonadotropine (hormonen die de werkzaamheid van de geslachtsklieren regelen) bij vrouwen in de menopauze remmen en die het vrijkomen van het luteïniserings- hormoon (LH) bij ratten reduceert, waarvan de eierstokken operatief werden verwijderd. Deze eigenschappen duiden op een mogelijke hormonale beïnvloeding, welke bij de therapeutische
behandeling van osteoporose van zeer groot belang kan zijn.

Als testmateriaal dienden methanolische wortelextracten van verschillende Cimicifuga soorten. Om het effect op de twee voor osteoporose belangrijkste parameters (calciumserumspiegel en beenderweefseldichtheid) beter te bepalen, werden twee experimenten opgezet.

In de ene kregen de ratten een calciumarme voeding met een extract van twee Cimicifuga-soorten (G heracleifolia en C. foetida) in verscheidene dosissen, peroraal toegediend. Bij de andere groep kregen de ratten vier verschillende inhoudsstoffen (glycosiden van verscheidene triterpenen) van het kruid toegediend.

De calciumarme voeding leidt paradoxaal genoeg tot een verhoogde calciumspiegel, veroorzaakt door een verhoogde calciumafbraak van het beenderweefsel. Deze verhoogde afbraak wordt tengevolge van beide Cimicifugaextracten verhinderd. De fosfaatspiegel werd slechts door één van de inhoudstoffen opmerkelijk beïnvloed.

Experiment op ratten

In het tweede experiment werden de eierstokken van de ratten weggenomen. Als gevolg van deze drastische onderbreking van de hormonentoevoer, nam de beenderweefsel-dichtheid zeer snel af ( in vier weken ong. 12%).

Er werd onderzocht in hoeverre de inname van beide Cimicifuga-extracten inwerkt op de dichtheid van het beenderweefsel. Na zes weken had de behandelde groep ongeveer 10% minder beendermassa verloren als de overeenkomstige controlegroep. Deze resultaten tonen aan dat bij onvoldoende hormonale toevoer, bijvoorbeeld na de menopauze, extracten uit Cimicifuga-wortel, de afbraak van de beendersusbstantie kan doen verminderen.

Waarop het werkingsmechanisme van triterpeenglycoside berust, is nog onduidelijk. Mogelijke oestrogeenachtige effecten of een parathormoon remmende werking moet nog worden onderzocht. Het parathormoon (PTH) is een hormoon van de bijschildklieren dat door de bevordering van de fosfaatuitscheiding door de nieren en door directe invloed op het beenderweefsel, calcium mobiliseert en het kalkgehalte in het bloed verhoogt.

Cimicifuga kan dus niet alleen behulpzaam zijn bij de acute problemen in de overgang maar kan mogelijk ook de chronische problemen van botontkalking in de overgang vertragen. Voor het gebruik zou ik in dit geval zelf geen verse planten of tincturen maken, maar een goed gedoseerd en gestandariseerd preparaat bij herborist of apotheker aanschaffen.

Voor verder onderzoek

• Pharmacology of Cimicifuga racemosa extract BNO 1055 in rats: bone, fat and uterus.Modern Phytotherapy in Menopause: Cimifuga racemosa (Klimadynon®, Menofem® Pharmacological and Clinical Data, Berlin , ALLEMAGNE (10/06/2002) 2003, vol. 44, SUP1 (80 p.)  (43 ref.)
• J Bone Miner Metab. 2003;21(6):370-6.Effects of an isopropanolic extract of Cimicifuga racemosa on urinary crosslinks and other parameters of bone quality in an ovariectomized rat model of osteoporosis.Nisslein T, Freudenstein J.
• Effects of black cohosh (Cimicifuga racemosa) on bone turnover, vaginal mucosa, and various blood parameters in postmenopausal women: a doubleblind, placebo-controlled, and conjugated estrogens-controlled study.. Alternative Medicine June 1, 2006Wuttke, W.; Gorkow, C.; Seidlova-Wuttke, D.