Gele koorts vaccinatie bijwerkingen, symptomen & behandeling

Gele koorts is een tropische infectieziekte die verspreid kan worden onder mensen door muggen die met het gelekoortsvirus zijn geïnfecteerd. Er is sinds de jaren '80 van de vorige eeuw een dramatische heropleving van gele koorts in Afrika en Zuid-Amerika. Veel gele koorts besmettingen verlopen mild, maar de ziekte kan ook leiden tot een ernstige, levensbedreigende situatie. Gele koorts kan worden voorkomen door vaccinatie. Om de 10 jaar wordt hervaccinatie aanbevolen.

Gele koorts vaccinatie bijwerkingen, symptomen & behandeling

• Wat is gele koorts?
• In welke landen komt Gele koorts voor?
• Oorzaak en risicofactoren gele koorts
• Klachten en symptomen gele koorts
• Diagnose gele koorts
• Behandeling gele koorts
• Vaccinatie gele koorts

Wat is gele koorts?

Gele koorts is een tropische infectieziekte die verspreid kan worden onder mensen door muggen die met het gelekoortsvirus zijn geïnfecteerd. Niet alle muggen kunnen gelekoortsvirussen overbrengen: in Zuid-Amerika gaat het vaak om muggen van het geslacht Haemagogus en in Afrika gaat het dikwijls om de Aedes aegypti of Aedes africanus. Er is nooit besmetting van mens op mens aangetoond.

Veel gele koorts besmettingen verlopen mild, maar de ziekte kan ook leiden tot een ernstige, levensbedreigende situatie.
Gele koorts komt alleen voor in Afrika en Zuid-Amerika. Gele koorts kan voorkomen worden door vaccinatie. Reizigers naar landen met gele koorts moeten zich vaccineren tegen gele koorts.

Het virus heeft in de loop der eeuwen enorme epidemieën veroorzaakt die vele doden tot gevolg hadden. Door grootschalige vaccinatieprogramma's is de ziekte ingedamd, ofschoon in Afrika nog steeds epidemieën voorkomen. Periodieke epidemieën in Afrika leiden tot honderdduizenden ziektegevallen.

Gele koorts dankt zijn naam aan de geelzucht die het kan veroorzaken.

In welke landen komt gele koorts voor?

In de volgende Afrikaanse landen komt gele koorts voor:

• Angola
• Benin
• Burkina Faso
• Burundi
• Centraal Afrikaanse Republiek
• Congo Kinshasa
• Democratische Republiek Congo
• Equatoriaal Guinea
• Ethiopië
• Gabon
• Gambia
• Ghana
• Guinee
• Guinea-Bissau
• Ivoorkust
• Kameroen
• Kenia
• Liberia
• Mali
• Mauritanië
• Niger
• Nigeria
• Oeganda
• Rwanda
• Sierra Leone
• São Tomé and Principe
• Senegal
• Somalië
• Sudan
• Tanzania
• Togo
• Tsjaad

Voor Zuid-Amerika betreft het de volgende landen:

• Argentinë*
• Bolivia*
• Brazilië*
• Colombia
• Ecuador*
• Frans Guyana
• Guyana*
• Panama*
• Paraguay*
• Peru*
• Suriname
• Trinidad en Tobago
• Venezuela*

(*) In deze landen komt gele koorts in een deel van het land voor.

Oorzaak en risicofactoren gele koorts

Gele koorts wordt veroorzaakt door een klein virus dat wordt verspreid door de beet van muggen. Deze ziekte komt veel voor in Zuid-Amerika en in Afrika bezuiden de Sahara.

Iedereen kan gele koorts te krijgen. Er zijn aanwijzingen dat de infectie ernstiger verloopt bij jonge kinderen en ouderen. Als een persoon is gestoken is door een geïnfecteerde mug, ontwikkelen 3 tot 6 dagen later vaak de symptomen. Dit wordt de incubatietijd genoemd.

Klachten en symptomen gele koorts

Bij sommige mensen verloopt gele koorts symptoomloos. Doch in de meeste gevallen volgt er een acute fase, met 39° tot 40°C koorts, spierpijn (vooral rugpijn), gewrichtspijn, hoofdpijn, rillingen, roodheid in het gezicht, verlies van eetlust, soms geelzucht, misselijkheid en soms braken. Bij koorts versnelt gewoonlijk de hartslag, maar bij gele koorts wordt ze soms fors lager. Bij een mild verloop van de ziekte, is ze soms moeilijk te onderscheiden van een normale griep. Na ongeveer 3 tot 4 dagen verdwijnen de symptomen meestal volledig.

Een etmaal later komt bij 15-25% van de patiënten in wat men noemt, de 'toxische fase' van de ziekte. De koorts treedt opnieuw op, de huid en het oogwit worden fel geel als gevolg van leverfalen en de patiënt krijgt buikpijn en moet braken. Er kunnen ook bloedingen optreden in de mond, neus, ogen of maag. Niet alleen de werking van de lever, maar ook die van de nieren verslechtert. Ongeveer 50% van de patiënten die de 'toxische fase' doormaakt zal hieraan overlijden. De andere 50% herstelt slechts moeizaam van de ziekte. Wie een aanval heeft overleeft, is levenslang immuun.

Diagnose gele koorts

Gele koorts wordt vastgesteld door een bloedtest. Er wordt gekeken naar antistoffen tegen het virus. De diagnose wordt ook gebasserd op de aanwezige symptomen.

Behandeling gele koorts

Er is geen specifieke behandeling voor gele koorts, zodat de behandeling beperkt blijft tot verlichting van de symptomen.

Inenting / vaccinatie gele koorts

Niet-gevaccineerde personen lopen risico op gele koorts tijdens verblijf in een endemisch gebied (waar de ziekte heerst). Gele koorts kan worden voorkomen door vaccinatie. Reizigers doen er verstandig aan zich te laten vaccineren tegen gele koorts, voordat zij gebieden bezoeken waar gele koorts heerst. Voor het bezoeken van een aantal landen is een internationaal vaccinatiecertificaat verplicht. Een enkele dosis vaccin beschermd tegen gele koorts; deze persoon is immuun.

Dit type vaccinatie is een decennium geldig, aangezien afweerstoffen tegen gele koorts ten minste tien jaar actief zijn. Daarom wordt om de 10 jaar hervaccinatie aanbevolen. Bij binnenkomst in endemische landen heeft de reiziger een geldig inentingsbewijs nodig. Als iemand naar een bestemming reist waar gele koorts vaccinatie verplicht is of aanbevolen wordt, dan is het raadzaam dat hij zich minimaal tien dagen voor vertrek laat inenten.

Mogelijke bijwerkingen vaccin gele koorts Arilvax® en Stamaril® zijn onder meer:

• allergische reacties (zelden)
• geelzucht (zelden)
• hersenontsteking, met name bij kinderen jonger dan 9 maanden (zelden)
• hoofdpijn (zelden)
• huiduitslag (urticaria) (zelden)
• injectieplaats: roodheid en zwelling
• lichte koorts, enkele dagen na inenting
• spierpijn, enkele dagen na inenting

Klik hier voor een artikelenreeks over infectieziekten die door muggen worden overgebracht.

Fotoverantwoording
Dit betreft de mosquito haemagogus die in Zuid-Amerika voorkomt.

Lees verder

• Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak
• Chikungunya-koorts: symptomen, preventie en behandeling
• Malaria symptomen, klachten, malariapillen, malariagebieden
• Bedwantsen (wandluis) symptomen, bestrijden en voorkomen
• Huiduitslag: rode vlekken huid baby, kind, volwassene & jeuk