Schaafwonden behandelen (zalf), verzorgen en genezen

Een schaafwond is een oppervlakkige huidverwonding, waarbij meestal alleen de epidermis of opperhuid (de buitenste huidlaag) en kleine delen van de dermis of lederhuid beschadigd zijn. Een schaafwond gaat gepaard met roodheid, warmte, zwelling en pijn. Er is vaak weinig bloedverlies. Uitgebreide schaafwonden kunnen verontreinigd zijn door bijvoorbeeld aarde, zand, vuil of grind en aanleiding geven tot aanzienlijk bloedverlies.

Schaafwonden

• Schaafwonden - inleiding
• Vóórkomen schaafwonden
• Schaafwonden behandelen
• Geïnfecteerde schaafwonden behandelen
• Tetanus
• Prognose schaafwonden

Schaafwonden - inleiding

Een schaafwond is een excoriatie, oftewel een oppervlakkig huiddefect of verwonding, waarbij meestal alleen de epidermis of opperhuid (de buitenste huidlaag) en kleine delen van de dermis of lederhuid beschadigd zijn.

Schaafwonden zijn veel voorkomende sportblessures die meestal worden veroorzaakt door een val op een harde ondergrond. Maar het kan ook gebeuren bij ongevallen in het verkeer en in en om het huis. Vooral knieën, ellebogen en handen kan men lelijk schaven. Hoewel er vaak weinig of geen bloedverlies uit een schaafwond komt, kan het wel gepaard gaan met veel pijn vanwege beschadiging van vele oppervlakkige zenuwuiteinden. Uitgebreide schaafwonden kunnen verontreinigd zijn door bijvoorbeeld aarde, zand, vuil of grind en aanleiding geven tot aanzienlijk bloedverlies.

Elke weefselbeschadiging - dus ook een schaafwond - leidt tot ontstekingsreacties, die de bekende tekenen roodheid, warmte, zwelling en pijn verklaren.

Vóórkomen schaafwonden

Schaafwonden zijn de meest voorkomende letsels van de huid. De incidentie van schaafwonden is echter niet bekend.

Schaafwonden behandelen

Reinigen en desinfecteren
Het is van belang dat een schaafwonde goed schoongemaakt en gedesinfecteerd worden. Spoel de wond uit met stromend lauw water, waarbij toevoegingen van zeep, Biotex of soda niet nodig zijn.Verwijder het eventuele vuil en grind in een schaafwond voorzichtig met een borsteltje of een pincet. Dit kan zeer pijnlijk zijn. De wond kan verdoofd worden met een spray-anestheticum.

Ontsmetten van de wond
Na het reinigen van de schaafwond, moet de wond worden ontsmet. Povidonjood kan worden gebruiken om de huid te ontsmetten. Bij overgevoeligheid voor povidonjood kan worden uitgeweken naar chloorhexidine, als vloeistof of als spray.

Drogen of afdekken
Laat de schaafwond aan de lucht drogen of dep deze droog met een schone handdoek. Het opdrogende wondvocht vormt een afsluitende korst die bescherming biedt tegen uitdroging en infectie. Het afdekken van de schaafwond is belangrijk op huiddelen onder kleding en bij diepere schaafwonden.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen droge en natte wondgenezing. Een klein schaafwondje kan men laten genezen onder een korst, maar bij grotere acute wonden en chronische wonden verloopt de genezing veel sneller en beter in een vochtig wondmilieu. Droge schaafwonden genezen namelijk niet goed. De 'droge' wondbodem en de droge harde wondkorst biedt tegenwerking in de genezing en wanneer de persoon beweegt of stoot, zal de korst breken en gaat de wond opnieuw bloeden waarbij het proces weer van voren af aan begint. Ook kunnen bijvoorbeeld de op de wond aangebrachte kompressen aan de gevormde wond verkleven, hetgeen bij verwijdering de genezing kan verstoren en tevens pijnlijk kan zijn. Tegenwoordig zijn er echter ook wondpleisters en gaasjes op de markt, die niet blijven plakken op de wond.

Bij droge wondgenezing kan de wond worden afgedekt met paraffinegazen of absorberende kompressen. Bij ernstig verontreinigde schaafwonden kan men povidonjoodzalfgaas gebruiken. Bij natte wondgenezing kunnen verbanden met een hydrocolloide laag direct op de wond gelegd worden. Bij nattende schaafwonden verloopt het genezingsproces sneller en is er minder wondpijn. Uit onderzoek blijkt dat nieuw gevormde cellen zich veel gemakkelijker verplaatsen over het wondbed dan bij een droog wondmilieu.

Geïnfecteerde schaafwonden behandelen

Als de wond ondanks alle bovenvermelde maatregelen toch is geïnfecteerd, zal deze opnieuw gereinigd moeten worden. Vervolgens kan worden gekozen voor een povidonjood-zalfgaas of voor lokale toepassing van fusidinezuur.¹ Bij uitgebreide infecties en koorts, zal de huisarts orale toediening van antibiotica indiceren.

Tetanus

Bij een schaafwond is de kans op tetanus uitgesproken klein.

Prognose schaafwonden

De prognose is gunstig. Meestal genezen schaafwonden zonder complicaties en littekenvorming.

Noot

1. P.A. Verstappen: NHG staandaard schaafwonden, http://download.nhg.org/FTP_NHG/standaarden/FTR/Schaafwonden_text.html

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Oppervlakkige brandwonden, verzorgen, behandelen (zalf)