Gevoel alsof je valt

Gevoel alsof je valt Het gevoel dat je valt tijdens het inslapen: iedereen heeft dit al eens meegemaakt. De een heeft er dagelijks last van terwijl de ander het zelden meemaakt. Hoewel het een volkomen onschuldig verschijnsel is, kan het wel schrikreacties opleveren waardoor het hart even sneller slaat en het moeilijker wordt om weer in slaap te vallen. Met een beetje pech komt het zelfs vaker achter elkaar voor. Het wordt een slaapstuit of een hypnagoge schok genoemd.

Het gevoel dat je valt

Iedereen kent het eigenlijk wel: in bed liggen en plots het gevoel hebben dat je valt. De armen of benen worden uitgestoken en dit voelt als een schrikbeweging. Soms komt het iedere avond/nacht voor en zelfs wel twee keer achter elkaar, en dan heb je er nachten lang geen last van. Het komt altijd op het moment dat je net in slaap begint te vallen. Sommigen noemen het wel een slaapstuit.

Hypnagoge schok

Het gevoel dat je valt heet een hypnagoge schok. Vaak wordt er beweerd dat het alleen voorkomt bij mensen die oververmoeid zijn, maar het komt net zo vaak voor bij mensen die gewoon moe zijn en in slaap vallen. Gemiddeld komt het vaker bij volwassenen dan bij kinderen voor. Kinderen vallen ook veel sneller in slaap dan volwassenen. Bij kinderen worden soortgelijke schokken wel gezien tijdens de vroege slaap, maar er zijn maar weinig kinderen die hier wakker van schrikken.

Oorzaak

De oorzaak is terug te vinden in de hersenen. Wanneer we in slaap vallen verslappen de spieren en verdwijnt ons bewustzijn. In sommige gevallen wordt deze toestand door de hersenen verkeerd geïnterpreteerd (verkeerde inschatting maken). De hersenen registreren een val en geven de spieren het signaal door de ledematen uit te steken om de val te breken of op te vangen. Het gevolg is een onwillekeurige samentrekking van de spieren van armen en/of benen. Van deze beweging schrikken we direct wakker, de hartslag schiet omhoog en de ademhaling is versneld. Vaak duurt dit enkele seconden en worden we weer rustiger, waarna we gewoon weer in slaap vallen.

Soms wordt er gedacht dat een hypnagoge schok bij het proces van inslapen hoort. Dit is niet het geval, anders zou iedereen dit dagelijks hebben. Het heeft te maken met een misverstand vanuit de hersenen dat bij de ene persoon vaak voorkomt en bij de andere nooit tot zelden. Wel komt het vaker voor bij mensen die onder druk staan of te maken hebben met stress. Ontspanning van de spieren tijdens het inslapen kan dan een verkeerd signaal aan de hersenen geven. Een andere oorzaak is een mini REM-slaap, waarbij al licht gedroomd wordt en het lichaam hierop reageert met bewegingen. Normaal gesproken, tijdens de diepe REM-slaap, zijn de spieren verlamd en bewegen we niet mee met onze dromen. Tijdens deze mini REM-slaap zijn de spieren nog niet volledig uitgeschakeld en dus in staat te bewegen.

De hypnagoge schok moet niet verward worden met aandoeningen waarbij er onwillekeurige spiertrekkingen plaatsvinden zoals bij spasticiteit, parkinson, alzheimer of epilepsie. In deze gevallen treden de verschijnselen ook overdag op. Dit heeft geen verband met het in slaap vallen. Vaak zijn hier ook andere symptomen bij aanwezig. Bovendien komt spasticiteit vooral voor bij beweging en minder tijdens rust.

Symptomen

Voor de kamergenoot/bedpartner is het goed waarneembaar. De persoon trekt plots met de armen of benen en schrikt heel vaak wakker. Soms gaat de persoon zelfs rechtop zitten in bed maar meestal slaapt deze weer door na even verbaasd opgekeken te hebben. Maar wat merk je er zelf van? Eerst val je in slaap. Dit is voelbaar doordat de ogen zwaar worden, de ledematen worden zwaar en gedachten verdwijnen naar de achtergrond. Plots word je opgeschrikt doordat de armen en/of de benen een beweging maken. Tegelijk kan het zijn dat je een soort droom of gedachte had, waarbij je ten val kwam (de mini REM-slaap). Je schrikt direct wakker en soms voel je je hart in je keel kloppen van schrik. Wees gerust: er is niks aan de hand, je ligt veilig in bed. Even diep adem halen en weer in slaap vallen. Helaas komt dit soms een tweede keer voor en bij sommige mensen zelfs een derde of vierde keer. Blijf je er vaak last van houden, dit wil zeggen meerdere keren per avond/nacht en dagelijks, dan kan er iets anders aan de hand zijn. Het is dan verstandig de klachten met de huisarts te bespreken. Ook kinderen die vaak onwillekeurige spiertrekkingen hebben die ook overdag voorkomen, moeten onderzocht worden.

Lees verder

© 2013 - 2021 Bibiana, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Schok voor het slapengaan: onschuldig of gevaarlijk?Schok voor het slapengaan: onschuldig of gevaarlijk?Je hebt het vast zelf wel eens gehad: een schok voordat je gaat slapen. Je hele lichaam spant zich aan en een raar, onpr…
Hypnagoge en hypnopompe hallucinatie angstige gewaarwordingDingen zien die er niet zijn is logischerwijze onmogelijk. Toch kunnen mensen de ervaring hebben dat ze zeer beslist vin…
Slapen, het beste medicijnEr wordt wel eens gezegd, genezen doe je in je slaap. En daar is dan ook niets over gelogen. Voldoende slaap is dan ook…
Niet in slaap komen tijdens een dutjeNiet in slaap komen tijdens een dutjeEen dutje is een effectief middel om van vermoeidheid af te komen. 20 tot 30 minuten slaap neemt het vermoeide gevoel we…

Vaginale schimmelinfectie en bacteriële vaginosisVaginale schimmelinfectie en bacteriële vaginosisVulvovaginitis is een ontsteking van de vulva en vagina, dit veroorzaakt pijn en jeuk. Oorzaken kunnen onder andere een…
Multiple sclerose (MS): oorzaken, symptomen, behandelingMultiple sclerose (MS): oorzaken, symptomen, behandelingMultiple sclerose of MS is de aandoening van het zenuwstelsel die het meest voorkomt bij adolescenten. Het is een progre…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia.org/wiki/Hypnagoge_schok
Bibiana (1.560 artikelen)
Gepubliceerd: 13-05-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.