InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Axenfeld-Rieger-syndroom: Skeletaandoening

Axenfeld-Rieger-syndroom: Skeletaandoening

Axenfeld-Rieger-syndroom: Skeletaandoening Het Axenfeld-syndroom is een zeldzame autosomale dominante aandoening die de ontwikkeling van het skelet, de tanden, de ogen en de buikstreek aantast. Het syndroom is vernoemd naar de twee oogartsen Theodor Axenfeld (Duitsland) en Herwig Rieger (Oostenrijk), die het syndroom respectievelijk beschreven in 1920 en 1935. Het bekendste maar niet enige symptoom van dit syndroom is glaucoom. Een genetisch onderzoek is belangrijk voor de diagnose en voor prenatale diagnostiek daar de aandoening erfelijk is.

Synoniemen Axenfeld-Rieger-syndroom

Patiënten gebruiken soms diverse namen voor het Axenfeld-Rieger-syndroom:
  • ARS
  • Axenfeld en Rieger-anomalie
  • Axenfeld-anomalie
  • Axenfeld-syndroom
  • AXRA
  • AXRS
  • Goniodysgenesis-hypodontie
  • Iridogoniodysgenesis met lichamelijke anomalieën
  • RGS
  • Rieger-anomalie
  • Rieger-syndroom

Epidemiologie skeletaandoening

Het Axenfeld-Rieger-syndroom heeft een geschatte prevalentie van 1 op 200.000 mensen. Evenveel mannen en vrouwen zijn. De meeste gevallen zijn gediagnosticeerd in de kindertijd. Glaucoom, één van de hoofdsymptomen, treedt echter meestal op in de late kindertijd of bij volwassenen.

Oorzaken en erfelijkheid ziekte

Fouten in de ontwikkeling van de foetus gedurende de eerste drie maanden van de zwangerschap - vooral van de ogen en tanden - leiden tot het syndroom. Het Axenfeld-Rieger-syndroom is een gevolg van mutaties (wijzigingen) in ten minste twee bekende genen namelijk PITX2 en FOXC1. Onderzoekers hebben drie types van de skeletaandoening beschreven die zijn genummerd van 1 tot 3. Het verschil zit in de genetische oorzaak. PITX2-genmutaties veroorzaken type 1 en FOXC1 genmutaties leiden tot type 3. Het gen dat geassocieerd is met type 2 is waarschijnlijk gelokaliseerd op chromosoom 13, maar het is nog niet geïdentificeerd. De overerving van het syndroom gebeurt op een autosomaal dominante wijze.

Mogelijk leidt een nieuwe mutatie eveneens tot het Axenfeld-Rieger-syndroom. Dit betekent dat de genetische mutatie bij patiënten spontaan optreedt en niet geërfd is van beide ouders. Ouders met een kind met een nieuwe mutatie hebben over het algemeen geen verhoogd risico op een kind met de aandoening. Toch is de nieuwe genetische mutatie erfelijk en is er een risico dat het kind later het gemuteerde gen aan zijn/haar kinderen doorgeeft.

Symptomen aan ogen (glaucoom) en gelaat

Ogen

Oogafwijkingen zijn de bekendste symptomen van dit syndroom. De misvormingen en afwijkingen zijn voornamelijk gelokaliseerd op het voorste oogsegment en hebben betrekking op het hoornvlies (cornea) en de iris. Af en toe hebben patiënten megalocornea of microcornea. Een oogarts merkt bij patiënten eveneens een opake ring op rond de buitenste rand van de cornea alsook adhesies in de voorkant van het oog. Daarnaast staat de pupil bij patiënten niet altijd in het midden van de iris, wat leidt tot fotofobie (medische term voor "lichtschuwheid") en overmatig tranen. Ongeveer de helft van de getroffen patiënten ontwikkelt glaucoom, een ernstige oogaandoening waarbij de oogdruk toeneemt. Dit meet de oogarts via een tonometrie. Glaucoom treedt meestal op in de late kindertijd of bij volwassenen bij patiënten met het Axenfeld-Rieger-syndroom. Niettemin is glaucoom al mogelijk vanaf de kindertijd. Door glaucoom is een patiënt slechtziend of zelfs volledig blind.

Gelaat

De symptomen van het Axenfeld-Rieger-syndroom tasten mogelijk andere delen van het lichaam aan. Veel getroffen patiënten hebben verschillende gelaatsafwijkingen zoals ver uit elkaar geplaatste ogen (hypertelorisme), onderontwikkelde oren, een onderontwikkelde bovenkaak met vooruitstekende onderlip, een plat gezicht met een brede, platte neusbrug en een prominent voorhoofd. De aandoening is daarnaast geassocieerd met gebitsafwijkingen zoals abnormaal kleine tanden (microdontie), weinig tanden (oligodontie) of kegelvormige tanden.

Andere symptomen

Sommige patiënten met het Axenfeld-Rieger-syndroom hebben extra huidplooien rond hun navel of een navelbreuk (uitstulping van buikwand rond navel). Soms lijden mannen ook aan hypospadie. Dit is een aangeboren afwijking waarbij de plasbuis niet uitmondt aan de top van de penis maar aan de onderkant van de eikel of zelfs halverwege of aan de basis van de penis. Andere, minder voorkomende symptomen zijn hartafwijkingen, perceptief gehoorverlies, vernauwing van de anus (anale stenose), en afwijkingen van de hypofyse wat resulteert in een groeiachterstand.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De diagnose gebeurt in het algemeen via de typische oogafwijkingen. In sommige gevallen gebeurt de diagnose pas in de vroege kinderjaren wanneer de kleine kegelvormige tanden zichtbaar zijn. De bevestiging van de diagnose gebeurt via een genetisch onderzoek. Dit is eveneens handig voor prenatale diagnostiek.

Differentiële diagnose

De differentiële diagnoses van de skeletaandoening omvatten onder meer irishypoplasie, primair congenitaal glaucoom en Peters anomalie.

Behandeling van de aandoening

De behandeling van het Rieger-syndroom is symptomatisch en ondersteunend. De patiënt dient geregeld voor controle naar de oogarts te gaan om oogproblemen zo goed mogelijk op te sporen en te behandelen. Aanvankelijk behandelt de oogarts glaucoom met oogdruppels waarvoor de patiënt correcte oogdruppelrichtlijnen gebruikt, maar soms is chirurgie vereist. De ontwikkeling van tanden en kaken volgt een orthodontist en/of een pediatrisch tandarts regelmatig op. Een kunstgebit (prothese) is soms nodig bij tandafwijkingen. Verder is genetisch onderzoek handig voor de patiënt en zijn familie.

Prognose

Er is geen informatie bekend met betrekking tot de prognose van patiënten die lijden aan het Axenfeld-Rieger-syndroom.

Lees verder

© 2015 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Primair congenitale glaucoom: Aangeboren verhoogde oogdrukPrimair congenitale glaucoom: Aangeboren verhoogde oogdrukPrimair congenitale glaucoom presenteert zich meestal spontaan bij patiënten tussen de nul en drie jaar. Deze oogziekte…
Oculair hypertelorisme: Wijd uit elkaar staande ogenOculair hypertelorisme: Wijd uit elkaar staande ogenHypertelorisme is geen aandoening maar een symptoom van mogelijk een ziekte of syndroom. Het kenmerkt zich doordat de pa…
Peters anomalie: Oogafwijking met vertroebeld hoornvliesPeters anomalie: Oogafwijking met vertroebeld hoornvliesBij Peters anomalie treden oogproblemen op aan het voorste segment van het oog. Het voorste segment omvat de lens, het g…
Ectopia lentis: Verplaatsing van de ooglensEctopia lentis: Verplaatsing van de ooglensBij ectopia lentis, een oogaandoening, is de ooglens verplaatst of verkeerd gepositioneerd. Normaal gezien zit de lens p…
Nance-Horan Syndroom: OntwikkelingsstoornisNance-Horan Syndroom: OntwikkelingsstoornisHet Nance-Horan syndroom (NHS) is een X-gebonden ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door aangeboren cataract, tandheelkund…
Bronnen en referenties
  • http://disorders.eyes.arizona.edu/disorders/axenfeld-rieger-syndrome-type-1
  • http://eyewiki.aao.org/Axenfeld_Rieger_Syndrome
  • http://ghr.nlm.nih.gov/condition/axenfeld-rieger-syndrome
  • http://www.omim.org/entry/180500
  • http://www.orpha.net/consor/cgi-bin/OC_Exp.php?lng=NL&Expert=782
  • http://www.socialstyrelsen.se/rarediseases/axenfeld-riegersyndrome
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Axenfeld_syndrome
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Syndroom_van_Rieger
  • https://rarediseases.org/rare-diseases/rieger-syndrome/

Reageer op het artikel "Axenfeld-Rieger-syndroom: Skeletaandoening"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 26-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Syndromen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!