InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvlies

Pleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvlies

Pleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvlies Bij een pleura-effusie hoopt vocht zich op tussen het longvlies (buitenste oppervlak van de long) en het borstvlies (pleura: wand van de borstholte). De ophoping van vocht, die te wijten is aan vele mogelijke aandoeningen, veroorzaakt een effusie (uitstroming). Kortademigheid, hoesten en pijn op de borst zijn de belangrijkste symptomen van pleurale effusie. De arts voert het vocht af en behandelt de onderliggende oorzaak. De vooruitzichten zijn afhankelijk van de ziekte die pleura-effusie veroorzaakt.

Synoniemen pleura-effusie

Pleura-effusie is eveneens gekend onder deze synoniemen:
  • borstvliesuitstroming
  • pleurale effusie

Epidemiologie

De geschatte prevalentie van pleura-effusie bedraagt 320 per 100.000 mensen in de geïndustrialiseerde landen. In het algemeen is de incidentie van pleurale effusie gelijk tussen de geslachten. Bepaalde oorzaken hebben een geslachtsvoorliefde. Ongeveer twee derde van pleura-effusie bij vrouwen is bijvoorbeeld te wijten aan borstkanker en gynaecologische kanker. Pleura-effusie komt meestal voor bij volwassenen. Maar ook bij kinderen treedt de aandoening soms op.

Oorzaken: Vochtophoping in de holte tussen borstvlies en longvlies

Het lichaam produceert in kleine hoeveelheden pleuraal vocht om de oppervlakken van de pleura te smeren. De pleura is het dunne weefsel dat de borstholte en de longen bedekt. Pleuravocht is een abnormale, overmatige ophoping van deze vloeistof. Dit is te wijten aan volgende factoren:

Pijn op de borst komt voor bij pleura-effusie / Bron: Pexels, PixabayPijn op de borst komt voor bij pleura-effusie / Bron: Pexels, Pixabay

Symptomen: Kortademigheid, hoesten en pijn op de borst

Soms ervaart de patiënt geen symptomen. Andere symptomen omvatten een snelle ademhaling (medische term: tachypneu), hikken, hoesten, koorts, kortademigheid (belangrijkste symptoom) en pijn op de borst. Deze pijn valt te omschrijven als scherpe pijn die verergert bij het hoesten of diep ademhalen (ademhalingspijn). Sommige patiënten ervaren evenwel geen pijn. Af en toe treedt een zwelling (oedeem) op van de onderste ledematen. Ook orthopneu (kortademigheid bij het liggen, en dus rechtop zitten om beter te kunnen ademen) is gerapporteerd.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts beklopt de borstholte om te luisteren naar de lichaamsgeluiden (percussie); hij hoort hierbij een dof geluid. Daarnaast beluistert hij via auscultatie (met behulp van zijn stethoscoop) de longen. Hierbij identificeert hij minder duidelijke of onhoorbare ademgeluiden.

Diagnostisch onderzoek

De arts neemt een punctie van het vocht met behulp van een dunne naald. Een pleuravochtanalyse biedt informatie over het eiwitniveau en de aanwezigheid van bacteriën en tumorcellen. Een thoraxfoto (röntgenfoto van de borstkas) is een ander diagnostisch instrument. Hierop is een witte schaduw met een ronde bovenrand te zien. Een CT-scan van de borst is ook nuttig. Via een thoracentese verwijdert de arts een vloeistofmonster met een naald tussen de ribben. Tot slot is een bloedonderzoek vereist.

Differentiële diagnose

Volgende aandoeningen hebben een symptomenreeks die sterk lijkt op deze van pleurale effusie. Daarom zijn ze gekend als de differentiële diagnose.
  • Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS)
  • asbest borstvliesuitstroming
  • bijwerkingen van een hart-bypassoperatie
  • bijwerkingen van een levertransplantatie
  • bijwerkingen van een longtransplantatie
  • bijwerkingen van medicatiegebruik
  • chronische pleuraverdikking
  • chylothorax (ophoping van melkwit-troebel (= bijna doorschijnend) vethoudend vocht in de pleuraholte)
  • cirrose met lever-hydrothorax
  • congestief hartfalen (slecht rondpompen van bloed door het hart) (meest voorkomend)
  • een abdominaal trauma
  • een alvleesklier pseudocyste
  • een bovenste urogenitaal trauma
  • een longembolie (afsluiting van slagader in longen)
  • een longgezwel
  • een longontsteking
  • een maligne mesothelioom (kanker in de longen door blootstelling aan asbest)
  • een pericardiale ziekte (ziekte rond het hartzakje)
  • een schimmelinfectie
  • een intra-abdominaal abces (abces in de buikholte)
  • glomerulonefritis (ontsteking van de vaatkluwens in de nierschors)
  • hersenvocht lekt naar de pleuraholte
  • het gele nagel-syndroom (symptomen aan benen, ademhaling en nagels)
  • het Meigs-syndroom
  • het nefrotisch syndroom
  • het ovarieel hyperstimulatiesyndroom (overstimulatie van eierstokken bij vruchtbaarheidsbehandeling)
  • het Sjögren-syndroom (aandoening aan ogen, mond en keel)
  • hypoproteïnemie (te laag eiwitgehalte in het bloed)
  • hypothyreoïdie (te traag werkende schildklier)
  • kanker
  • longoedeem (vocht in de longen door linkerhartfalen)
  • lupus erythematosus
  • middenrifverwondingen
  • pancreatitis (ontsteking van de alvleesklier met buikpijn en spijsverteringsproblemen)
  • peritoneale dialyse / continue ambulante peritoneale dialyse
  • pseudochylothorax
  • Q-koorts (bacteriële infectie met milde griepachtige symptomen of ernstige symptomen aan longen en/of lever)
  • reumatöide artritis
  • reumatoïde pleuritis (borstvliesontsteking met pijn op de borst)
  • slokdarmkanker (slikproblemen en problemen met eten)
  • superior vena cava obstructie (verstopping van de bovenste holle ader)
  • tuberculose
  • uremie (verhoogd ureumgehalte in het bloed)
  • urinothorax

Behandeling

Vocht draineren

De arts biedt een ondersteunende behandeling aan. Hij draineert het vocht (vocht afvoeren) via een plastic slangetje in de borstholte. Hij sluit het slangetje af waardoor in de pleuraholte geen lucht terechtkomt. Patiënten met kanker of infectie krijgen een drain die soms meerdere dagen blijft zitten om materiaal af te voeren. De longen zijn door het afvoeren van het vocht weer in staat om zich uit te zetten. Door de thoraxdrain verminderen bijgevolg de symptomen van kortademigheid, ademhalingsproblemen en druk op de borst.

Vochtopbouw voorkomen

Mogelijk is een pleurodese nodig. Bij deze behandeling injecteert de arts een speciale chemische stof in de pleurale ruimte. Dit veroorzaakt een ontsteking van de pleuramembranen waardoor ze aan elkaar gaan plakken. Hierdoor gebeurt er geen opbouw meer van vocht en voorkomt de arts een effusie. Scleroserende chemische stoffen die de arts vaak gebruikt, zijn tetracycline, steriel talkpoeder en bleomycine. Pleurodese zet de arts meestal in bij de behandeling van herhaalde effusie veroorzaakt door kanker.

Onderliggende aandoening behandelen

Een behandeling van de onderliggende aandoening is nodig omdat het vocht anders snel terugkeert. Pleurale effusie die te wijten is aan congestief hartfalen, is te behandelen met diuretica (plaspillen) en andere medicijnen voor de behandeling van hartfalen. Wanneer een infectie pleurale effusie veroorzaakt, bestrijden antibiotica deze infectie.

Andere behandelingen

Andere behandelingstechnieken omvatten chemotherapie, radiotherapie en chirurgie om een interne drain te maken of om de pleura te verwijderen (pleurectomie).

Complicaties pleurale effusie

Complicaties omvatten:
  • een infectie die doorgroeit naar een empyeem (pus of etter in de longen), wat de arts moet afvoeren via een buis in de borstkas
  • longschade
  • lucht in de borstholte (= klaplong of pneumothorax) na een thoracocentese

Prognose is variabel

Het resultaat van de behandeling is afhankelijk van de onderliggende ziekte en hierdoor erg variabel. Patiënten die echter een snelle diagnose en behandeling krijgen, hebben een kleiner risico op het ontwikkelen van complicaties. Verder verbeteren of verdwijnen de symptomen wanneer de patiënt herstelt van de onderliggende ziekte. De symptomen keren echter terug wanneer de arts de onderliggende ziekte niet (of slechts gedeeltelijk kan behandelen.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Thoracentese: Overtollig vocht in de pleuraholte verwijderenThoracentese: Overtollig vocht in de pleuraholte verwijderenEen thoracentese een onderzoek waarbij de arts de wand van een met vloeistof gevulde pleuraholte aanprikt en het vocht v…
Pleuritis: Borstvliesontsteking met pijn op de borstPleuritis: Borstvliesontsteking met pijn op de borstDe pleura of het borstvlies is het vlies dat de binnenzijde van de borstkas en de buitenkant van de longen bekleedt. Van…
Hemothorax: Verzameling van bloed in borstholteHemothorax: Verzameling van bloed in borstholteEen hemothorax is een verzameling van bloed in de ruimte tussen de borstwand en het longvlies (de pleuraholte). Meestal…
Blootstelling aan asbest: Ziekten aan longen en buikvliesBlootstelling aan asbest: Ziekten aan longen en buikvliesPatiënten die zijn blootgesteld aan asbest ontwikkelen op latere leeftijd soms bepaalde ziekten. Meestal tasten asbestge…
Empyeem (pus of etter) in longen, vaak door longontstekingEmpyeem (pus of etter) in longen, vaak door longontstekingBij een empyeem verzamelt zich pus (etter) in de ruimte tussen de longen en de binnenkant van de borstwand (pleurale rui…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bykst, Pixabay
  • Background, http://emedicine.medscape.com/article/299959-overview#showall, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/299959-clinical-presentation#showall, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/299959-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Longen En Ademhalingsstelsel, Auteur: Digest Readers, Uitgever: The Readers Digest, Overige betrokkenen :Elly van der Meijden, Saul Berkowitz, ISBN: 9789064077890, uitgave: september 2010, blz. 145, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Pleural effusion, http://patient.info/health/pleural-effusion-leaflet, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Pleural effusion, https://medlineplus.gov/ency/article/000086.htm, geraadpleegd op 27 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Pleura-effusie: Vochtophoping tussen borstvlies en longvlies"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Longaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!