InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ziekte van von Willebrand: Bloedstollingsaandoening

Ziekte van von Willebrand: Bloedstollingsaandoening

Ziekte van von Willebrand: Bloedstollingsaandoening De ziekte van von Willebrand is een meestal erfelijke aandoening waarbij de bloedstolling is aangetast door een defect of afwezig stollingseiwit. De bloedziekte veroorzaakt gemakkelijk of langdurige bloedingen en blauwe plekken. Een bloedonderzoek identificeert deze bloedaandoening. De behandeling van de ziekte bestaat uit medicijnen om de bloedingen te stoppen of om bloedingen te voorkomen bij geplande behandelingen. Patiënten met de ziekte van von Willebrand mogen bepaalde medicijnen niet nemen. De bloedstollingsaandoening is vernoemd naar de Finse arts Erik von Willebrand die de ziekte voor het eerst in de medische literatuur beschreef in de jaren 1920.

Epidemiologie ziekte van von Willebrand

Ongeveer 1% van de wereldwijde bevolking is getroffen door de ziekte van von Willebrand. Het is echter moeilijk om de juiste frequentie te bepalen omdat heel veel patiënten slechts milde symptomen hebben en daarom de diagnose afwezig blijft. Sommige patiënten beseffen namelijk pas dat ze een bloedziekte hebben na een chirurgische ingreep of een ernstig trauma waarbij overmatige bloedingen optreden. Mannen en vrouwen zijn in gelijke aantallen getroffen. Wel zijn de symptomen bij vrouwen soms meer uitgesproken omdat zij meer bloedingen ervaren bij de menstruatieperiode.

Oorzaken bloedstollingsaandoening

De ziekte van von Willebrand is bijna altijd erfelijk. Patiënten met de aandoening hebben lage niveaus van het bloedeiwit “von Willebrand factor”, dat zorgt dat bloedplaatjes aan elkaar plakken wat nodig is om een bloeding te stoppen. Soms is de von Willebrand factor wel aanwezig, maar werkt deze niet goed. De ziekte van von Willebrand veroorzaakt tevens problemen met factor VIII, een ander stollingseiwit in het bloed.

Soorten van de ziekte van von Willebrand

Erfelijke vorm

De ziekte van von Willebrand is onderverdeeld in drie belangrijke types.

Type 1
Type 1 is de mildste en meest voorkomende vorm die bij ongeveer 80% van de patiënten optreedt. Levensbedreigende bloedingen komen hierbij meestal niet voor. Hierbij heeft de patiënt een verlaagde von Willebrand factor en eventueel ook een verlaagde factor VIII. Deze ziekte is erfelijk via een autosomaal dominant overervingspatroon.

Type 2
Type 2 is onderverdeeld in vier subtypes, die elk een andere behandeling vereisen. De von Willebrand factor is wel aanwezig in het bloed, maar werkt niet goed. Ook deze vorm is erfelijk via een autosomaal dominant overervingspatroon.

Type 3
De meest ernstige en zeldzame vorm is type 3. De patiënt heeft geen von Willebrand factor en lage niveaus van factor VIII. Dit type veroorzaakt mogelijk vanaf de geboorte tot de kindertijd ernstige bloedingen. Type 3 is via een autosomaal recessief overervingspatroon erfelijk, waardoor de patiënt een kopie van het defecte gen van beide ouders moet krijgen alvorens hij de ziekte van von Willebrand type 3 ontwikkelt.

Niet-erfelijke vorm

De verworven, niet-erfelijke vorm van de ziekte van von Willebrand treedt op bij volwassenen. Dit gaat dan gepaard met een auto-immuunziekte, zoals lupus, een hartaandoening (zoals de ziekte van Eisenmenger) of sommige vormen van kanker. Verworven de ziekte van von Willebrand is bovendien gekoppeld met een langzame werking van de schildklier (hypothyreoïdie). Soms verschijnt de ziekte van von Willebrand eveneens na het nemen van bepaalde medicijnen (anti-epileptica en antibiotica). Vaak verdwijnen de symptomen wanneer de arts de oorzaak behandelt.

Symptomen afhankelijk van type

De symptomen van de ziekte van von Willebrand variëren, afhankelijk van het type. De meeste patiënten vertonen milde symptomen, enkel bij type 3 zijn de symptomen ernstiger.

Blauwe plekken zijn kenmerkend / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Blauwe plekken zijn kenmerkend / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
Type 1 en 2
Bij type 1 en type 2 komen volgende symptomen voor:
  • bloed in de ontlasting of bloed in de urine
  • bloedingen van het tandvlees (tandvleesbloedingen)
  • frequente of langdurige neusbloedingen
  • grote blauwe plekken door kleine verwondingen
  • kneuzingen met klonten die zich onder de huid vormen
  • verbetering van de symptomen na het innemen van orale anticonceptiva
  • verergering van de symptomen na het innemen van aspirine
  • zware bloedingen door sneden, tandheelkundige behandelingen of chirurgie
  • zware menstruele bloedingen (menorragie): Hiervan is sprake wanneer de patiënte meer dan één keer per uur een tampon vervangen, wanneer bloedstolsels van meer dan 2,5 cm in het bloed te vinden zijn en wanneer de patiënte lijdt aan ferriprieve anemie (tekort aan rode bloedcellen door ijzertekort). Een patiënte met enkel maar zware menstruele bloedingen heeft echter niet automatisch de ziekte van von Willebrand.

Type 3

Kinderen met type 3 de ziekte van von Willebrand hebben eveneens deze symptomen. Maar hierbij treden ook meer ernstige bloedingen op in de spieren, gewrichten of andere gebieden van het lichaam. Deze bloedingen resulteren in pijn en zwelling. Baby's zijn bijgevolg al vaak voor het eerste levensjaar gediagnosticeerd met de bloedziekte.

Diagnose en onderzoeken

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Lichamelijk en diagnostisch onderzoek
De arts voert een lichamelijk onderzoek uit en controleert de patiënt op tekenen van kneuzingen en (recente) bloedingen. Ook enkele andere symptomen wijzen op de ziekte van von Willebrand, zoals geelzucht (icterus), een vergrote milt (splenomegalie), artropathie, laxiteit van de gewrichten en huid, en teleangiëctasieën (huidaandoening met verwijde bloedvaten) (vaatmisvormingen). Daarnaast voert de arts een volledig bloedonderzoek uit wat de diagnose van de ziekte van von Willebrand bevestigt.

Differentiële diagnose

Factor X-deficiëntie, factor XI-deficiëntie en Hemofilie A (bloedziekte door het ontbreken van stollingsfactoren) vormen de differentiële diagnose voor de ziekte van von Willebrand omdat hun symptomenreeks sterk gelijkt op de bloedaandoening.

Behandeling met medicatie

Meestal hoeft de patiënt geen langdurige medicatie in te nemen, tenzij de patiënt herhaalde bloedingen in het lichaam heeft (bijvoorbeeld in de gewrichten). Eventueel zijn medicijnen voorhanden om de bloedingen te stoppen, alsook om bloedingen te voorkomen bij chirurgische ingrepen of tandheelkundige behandelingen. Af en toe geeft een arts de medicatie intraveneus (via een ader), of in de neus van de patiënt (intranasaal). Hormonen of anticonceptiva (zoals de pil) zijn voor menstruerende vrouwen nuttig, want deze voorkomen zware menstruele bloedingen.

Complicaties

Complicaties van de ziekte van von Willebrand zijn onder andere:
  • dood door een bloeding
  • ernstige bloedingen met pijn en zwelling van de gewrichten
  • ferriprieve anemie of een verlaagd aantal rode bloedcellen en een verlaagd hemoglobinegehalte, het deel van het bloed dat zuurstof vervoert (vooral bij vrouwen die overmatig menstrueren)
  • problemen met zwangerschap
  • zware menstruatie

Prognose

De meeste patiënten met de ziekte van von Willebrand vertonen slechts milde, beheersbare bloedingen, waarbij enkel ernstige bloedingen verschijnen bij een trauma of een invasieve procedure. De bloedingen zijn mogelijk wel ernstig(er) bij patiënten met typen 2 en 3. Patiënten met type 3 ontwikkelen af en toe eveneens artropathieën bij een verminderde FVIII-gehalte in het bloed. De medische literatuur is het tot slot oneens over de verergering of juist verlichting van de symptomen wanneer de patiënt veroudert. Een vroege diagnose is belangrijk. Met de juiste behandeling zijn zelfs patiënten met de ziekte van von Willebrand type 3 in staat om een normaal en actief leven te leiden.

Preventie ernstige bloedingen

Bloedverdunnende medicijnen zoals aspirine en niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) zoals ibuprofen mag de patiënt niet innemen. Ook sporten zoals voetbal, hockey, en gewichtheffen zijn eerder af te raden, want verwondingen leiden tot (ernstige) bloedingen. Daarnaast moeten alle betrokken zorgverleners en coaches, schoolpersoneelsleden of werkgevers van de patiënt op de hoogte zijn van de aandoening van de patiënt.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ziekte von Willebrand: bloedstollingsfactor eiwitstoornisZiekte von Willebrand: bloedstollingsfactor eiwitstoornisKrijg je een wondje, dan ga je er vanuit dat het lichaam snel herstelt. Bloed stolt daar waar schade is ontstaan, zodat…
Ziekte van Glanzmann: BloedstollingsaandoeningZiekte van Glanzmann: BloedstollingsaandoeningDe ziekte van Glanzmann is een zeldzame aangeboren bloedstollingsaandoening. De bloedplaatjes klonteren niet meer samen…
Bernard-Soulier syndroom: Aandoening van bloedplaatjesBernard-Soulier syndroom: Aandoening van bloedplaatjesHet Bernard-Soulier syndroom is een zeldzame erfelijke bloedplaatjesaandoening gekenmerkt door trombocytopenie (tekort a…
De ziekte van WeilDe ziekte van Weil, ook wel de rattenziekte genoemd, is een infectieziekte met als belangrijkste verspreider de bruine r…
Verworven bloedplaatjesdysfunctie: Ziekte van bloedstollingVerworven bloedplaatjesdysfunctie: Ziekte van bloedstollingBloedplaatjes vormen bloedstolsels om bloedingen te stelpen en een wonde te genezen. Bij sommige patiënten werken deze p…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skeeze, Pixabay
  • Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/von-willebrand-disease/basics/causes/con-20030195, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Clinical Presentation, http://emedicine.medscape.com/article/206996-clinical-presentation#showall, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Complications, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/von-willebrand-disease/basics/complications/con-20030195, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Definition, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/von-willebrand-disease/basics/definition/con-20030195, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/206996-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/206996-overview#showall, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Risk factors, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/von-willebrand-disease/basics/risk-factors/con-20030195, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Symptoms, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/von-willebrand-disease/basics/symptoms/con-20030195, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Von Willebrand Disease (de ziekte van von Willebrand), http://www.saintlukeshealthsystem.org/health-library/von-willebrand-disease-vwd, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Von Willebrand Disease, https://www.hemophilia.org/Bleeding-Disorders/Types-of-Bleeding-Disorders/Von-Willebrand-Disease, geraadpleegd op 27 september 2016
  • What Are the Signs and Symptoms of von Willebrand Disease?, https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/vwd/signs, geraadpleegd op 27 september 2016
  • What Is Von Willebrand Disease?, https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/vwd, geraadpleegd op 27 september 2016
  • Afbeelding bron 1: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Ziekte van von Willebrand: Bloedstollingsaandoening"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 07-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Bloedaandoeningen
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!