InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Galkoliek: Buikpijn door galsteen die galweg blokkeert

Galkoliek: Buikpijn door galsteen die galweg blokkeert

Galkoliek: Buikpijn door galsteen die galweg blokkeert Galkoliek (galsteenaanval, galblaasaanval) is een symptoom dat tot uiting komt wanneer een galsteen (cholelithiasis) een galweg blokkeert, wat intense buikpijn veroorzaakt. Galstenen zijn meestal asymptomatisch, maar wanneer ze toch klachten veroorzaken, komen galkolieken vaak voor. De behandeling van galkolieken bestaat uit het verwijderen van de galblaas, wat mogelijk is via diverse chirurgische technieken. Indien een operatie niet geïndiceerd is, zijn medicijnen inzetbaar of anders verbrijzelt de arts de steen. Een gezonde voeding vermindert tot slot de kans op het ontstaan van een galsteen.

Oorzaken: Galkoliek door galsteen die galweg blokkeert

Bij galkoliek ontstaat intense buikpijn als gevolg van galstenen (harde afzettingen in galblaas met galkoliek). De pijn komt en gaat in ‘aanvallen’. Galstenen komen voor bij circa tien tot twintig procent volwassenen in ontwikkelde landen, maar jaarlijks heeft hiervan slechts één tot vier procent daadwerkelijk galkolieken. In de galblaas gebeurt de opslag van gal, een stof die wordt geproduceerd door de lever en die helpt bij de spijsvertering in de dunne darm. Galstenen ontwikkelen zich wanneer een chemische onbalans in de galblaas optreedt. Deze onbalans veroorzaakt hoge waarden van cholesterol (bij galstenen gevormd uit cholesterol) of bilirubine (afvalproduct, bij galstenen gevormd uit bilirubine) in de galblaas. Hierdoor ontwikkelen zich kleine kristallen die geleidelijk uitgroeien tot galstenen. De galblaas is verbonden met de lever door galwegen (soort openingen). Als een galsteen één van deze kanalen blokkeert, ontstaat galkoliek.

Risicofactoren van galkolieken

Cholesterolstenen komen vaker voor bij vrouwen die reeds meermaals zwanger geweest zijn / Bron: PublicDomainPictures, PixabayCholesterolstenen komen vaker voor bij vrouwen die reeds meermaals zwanger geweest zijn / Bron: PublicDomainPictures, Pixabay

Galstenen gevormd uit cholesterol

Sommige patiënten lopen meer risico op het ontwikkelen van galstenen (gevormd uit cholesterol) dan anderen en hebben meer kans op galkoliek:
  • patiënten die een grote maaltijd eten of vette voedingsmiddelen consumeren
  • patiënten die een stressvolle periode ondergaan hebben
  • patiënten die heel snel afvallen
  • patiënten die lijden aan diabetes mellitus (suikerziekte) of insulineresistentie
  • patiënten die reeds meermaals zwanger zijn geweest
  • patiënten die zwaarlijvig zijn
  • patiënten met een familiegeschiedenis van galstenen
  • patiënten met maagdarmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn (aandoening met diarree en buikpijn)
  • patiënten ouder dan veertig jaar
  • patiënten van Mexicaanse-Amerikaanse afkomst en Indianen
  • vrouwen

Galstenen gevormd uit bilirubine

Galstenen gevormd uit bilirubine (pigmentstenen) komen minder vaak voor. Patiënten met een hoger risico op het ontwikkelen van deze vorm van galstenen zijn:

Symptomen: Intense buikpijn

Patiënten met galkolieken hebben plotselinge, intense buikpijn (meestal aan de bovenbuik) die vijftien minuten tot vijf uur aanhoudt. De pijn is het resultaat van een verhoogde druk (samentrekking) in de galblaas. Koliekpijn in de buik gaat niet weg door het laten van een wind, door te braken of door een toiletbezoek. Deze pijn is meestal voelbaar op specifieke plaatsen gevoeld, waaronder:
  • de zijkant van het lichaam of het schouderblad
  • het midden van de buik
  • onder de ribben aan de rechterkant

Galkoliek treedt telkens op wanneer een galsteen de galweg blokkeert. De pijn verdwijnt wanneer de galsteen niet langer deze galweg blokkeert. Een volgende aanval van galkolieken treedt soms meerdere weken of maanden later pas op. Deze aanval verschijnt op ieder moment van de dag of nacht. De pijn van galkoliek verdwijnt met andere woorden meestal na verloop van tijd zonder koorts te veroorzaken. Sommige patiënten lijden wel aan misselijkheid en/of braken tijdens de aanvallen. Deze symptomen zijn duidelijker na het eten van een maaltijd.

Een bloedonderzoek is nodig om diverse andere aandoeningen en infecties uit te sluiten / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig om diverse andere aandoeningen en infecties uit te sluiten / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

De arts bevraagt de patiënt over de symptomen en het soort en de locatie van de buikpijn. Wanneer namelijk pijn optreedt in het bovengedeelte van de buik (gebied van de lever en galblaas), dan wijst dit mogelijk reeds op galkoliek. Het uitvoeren van beeldvormende onderzoeken is echter noodzakelijk voor het stellen van de diagnose. De arts voert namelijk een echografie van de buik uit om galstenen op te sporen. Een CT-scan is echter vaak het eerste onderzoek dat de arts inzet wanneer een patiënt zich meldt bij de spoedeisende hulp. Een ERCP (endoscopische retrograde cholangiopancreatografie: inwendig kijkonderzoek van de galwegen en het pancreas) is inzetbaar wanneer beide beeldvormende onderzoeken dubbelzinnige resultaten opleveren. Daarnaast is een bloedonderzoek vereist, zeker bij koorts of aanhoudende pijn. De arts sluit met een bloedonderzoek namelijk een ernstigere galblaaspathologie uit, zoals acute cholecystitis (ontsteking van de galblaas met buikpijn en koorts) of cholangitis (ontsteking van galwegen met koorts en buikpijn). Tevens sluit de arts een infectie, uitdroging of elektrolytenstoornissen uit door middel van een bloedonderzoek. Stenen in de galblaas of de galwegen produceren meestal geen laboratoriumafwijkingen.

Behandeling: Verwijdering van galblaas

Een goede voeding is belangrijk om het risico op galstenen te verlagen. Wanneer galkolieken echter aanwezig zijn, is een behandeling nodig en dit vooral wanneer herhaaldelijke aanvallen optreden. Zonder behandeling verschijnen de klachten namelijk opnieuw binnen de vijf jaar na een episode.

Chirurgie

De arts behandelt galkoliek via een chirurgische verwijdering van de galblaas (cholecystectomie). Het lichaam is in staat om zonder galblaas goed te functioneren. Deze operatie is mogelijk via open chirurgie en laparoscopie. Beide operatievormen geburen onder algemene narcose, zodat de patiënt slaapt tijdens de ingreep. Bij een laparoscopische cholecystectomie maakt de arts kleine sneden in de buik en plaatst hij vervolgens een dunne buis met een videocamera in het buikgebied. Op deze manier heeft de chirurg een goed beeld over de te verwijderen galblaas. Laparoscopische chirurgie geniet de voorkeur omdat het herstel sneller is (één week) en de patiënt meestal de dag zelf reeds naar huis kan. Bij een open cholecystectomie maakt de arts eerst een grote snede in de buik om de galblaas te verwijderen. Deze operatie is invasiever en het herstel is trager.

Medicatie en verbrijzeling van stenen

In sommige gevallen is een operatie niet mogelijk, en zet de arts medicatie of een verbrijzeling van de stenen (schokgolf-lithotripsie) in. Medicijnen lossen sommige stenen op (vooral kleine stenen). Daarnaast zijn anti-emetica (geneesmiddelen tegen misselijkheid en braken) en gepaste pijnstillers nodig. De arts gebruikt bij de schokgolf-lithotripsie een echografie om de galsteen op te sporen, en vervolgens stuurt hij schokgolven door het lichaam om de galsteen te verbrijzelen, zonder een snede in de huid te maken.

Prognose van galstenen

Wanneer de galsteen gepasseerd is, verdwijnt galkoliek. Een operatie om de galblaas te verwijderen is meestal effectief.

Complicaties

Als een galsteen meer dan een paar uur een galweg blokkeert, treden andere complicaties op. De galblaas gaat namelijk ontsteken of opzwellen, hetgeen resulteert in schade of een infectie aan de galwegen of de lever. Verder blokkeert een galsteen mogelijk de ductus pancreaticus. Dit is de afvoergang van de alvleesklier die loopt in het pancreas en de verteringssappen verzamelt die het pancreas produceert. Wanneer deze afvoergang geblokkeerd is, ontstaat een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), hetgeen mogelijk leidt tot levensbedreigende complicaties. Verder ontstaat mogelijk schade aan de galweg tijdens de operatie, met galblaaspijn en een infectie als gevolg. Hierdoor moet de arts mogelijk opnieuw een operatie uitvoeren.

Een gezonde voeding is noodzakelijk / Bron: Jill111, PixabayEen gezonde voeding is noodzakelijk / Bron: Jill111, Pixabay

Preventie van galkoliek door gezonde voeding

Wanneer patiënten voedingsmiddelen met veel calorieën en geraffineerde koolhydraten en weinig vezels consumeren, stijgt de kans op het ontwikkelen van galstenen. Voorbeelden van geraffineerde koolhydraten zijn wit brood of witte rijst. Voedsel dat veel verzadigd vet bevat, zoals boter, gebak of vet vlees is een andere risicofactor voor galstenen door een opgehoopt cholesterolgehalte in de galblaas. Een gezonde voeding voorkomt galstenen. Dit bestaat uit veel vers fruit en groenten, volkoren koolhydraten en magere eiwitten.

Lees verder

© 2017 - 2018 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Galsteen/Galstenen: symptomen, diagnose en behandelingGalsteen/Galstenen: symptomen, diagnose en behandelingEen galsteen ontstaat wanneer het galvloeistof in de galblaas langere tijd stilstaat. Het vocht wordt dan dik en gaat kr…
Galsteenaanval: hoe ontstaat het en wat te doen?Galsteenaanval: hoe ontstaat het en wat te doen?Tijdens de spijsvertering komt er vanuit de galblaas galvloeistof vrij in de darm zodat het vet in het voedsel verteerd…
Pijn aan de galblaas en galstenen: symptomen & behandelingPijn aan de galblaas en galstenen: symptomen & behandelingHevige krampen en pjin in de rechterzij kunnen wijzen op een probleem aan de galblaas. Oorspronkelijk is het de lever di…
Galstenen, symptomen en behandelingGalstenen, symptomen en behandelingEen galsteen is een steen die zich in de galblaas of in de afvoerbuis hiervan bevindt. De meeste mensen met galstenen er…
Galblaasaandoeningen: oorzaken aandoeningen aan de galblaasGalblaasaandoeningen: oorzaken aandoeningen aan de galblaasGalblaasaandoeningen komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Ook komen galblaasaandoeningen meer voor bij mensen di…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 27 december 2017:
  • Biliary Colic, http://dailymedfact.com/index.php/2017/04/14/biliary-colic/
  • Biliary colic, http://www.abdopain.com/biliary-colic.html
  • Biliary Colic, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430772/
  • Biliary colic: Causes and treatment, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320442.php
  • Cholelithiasis and Biliary Colic, https://www.medbullets.com/step2-3-gastrointestinal/20162/cholelithiasis-and-biliary-colic
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • The pain explained, https://www.gastrolondon.co.uk/blog/biliary-colic/
  • Afbeelding bron 1: PublicDomainPictures, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Galkoliek: Buikpijn door galsteen die galweg blokkeert"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 01-10-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Galaandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!